Dominique Lagorgette: Sự đoàn kết giữa phụ nữ là con đường giành thêm quyền lợi

Dominique Lagorgette, giáo sư ngôn ngữ học tại Đại học Savoie Mont Blanc, Pháp, đã dành hơn hai thập kỷ nghiên cứu sự biến đổi của ngôn ngữ Pháp từ thời Trung cổ đến hiện đại, tập trung đặc biệt vào bạo lực bằng lời nói đối với phụ nữ. Trong cuốn sách "Pute: Histoire d’un mot et d’un stigmate" (tạm dịch: "Đĩ: Lịch sử của một từ và một cái dớp"), bà tái hiện lịch sử kéo dài hơn một nghìn năm của từ "đĩ", vốn không chỉ được dùng để chỉ các lao động trong nghề mại dâm mà còn được dùng để kiểm soát và phán xét phụ nữ nói chung thông qua các tài liệu như văn học, dân ca, từ điển và hồ sơ tòa án.

Lagorte cho biết xã hội truyền thống dạy rằng nam giới chứng tỏ quyền lực và sự mạnh mẽ qua hoạt động tình dục, xem đó là minh chứng cho sự cường tráng, trong khi phụ nữ lại bị coi là ô uế nếu có nhiều bạn tình. Nam giới vừa được phép vừa thậm chí còn bị quyến rũ bởi quyền kiểm soát tình dục, đặc biệt qua các mối quan hệ với phụ nữ lao động trong ngành mại dâm. Đây chính là một chu kỳ vừa đe dọa vừa hấp dẫn về mặt xã hội với phụ nữ.

Bên cạnh đó, tiếng gọi "đĩ" thường đi kèm với sự gắn liền đến tầng lớp thấp kém hoặc nghèo khổ. Đàn ông thường cho rằng những phụ nữ không có chồng cần tiền nên có thể bị coi là không đủ giáo dục hoặc thiếu ý chí kiềm chế dục vọng theo chuẩn mực đạo Thiên chúa giáo. Dù xã hội hiện đại có nhiều thay đổi, tiêu chuẩn đạo đức vẫn chịu ảnh hưởng lớn của truyền thống Thiên chúa giáo ở châu Âu. Sự thượng đẳng về mặt xã hội giúp nam giới cảm thấy họ có quyền hành động tùy ý với các phụ nữ thuộc tầng lớp thấp hơn, và điều này vẫn tiếp diễn cho đến ngày nay khi nhiều người nghĩ tiếng nói của phụ nữ nghèo thường ít được quan tâm hoặc không ai lắng nghe.

Những lời lăng mạ như "con quỷ cái" hay "con đĩ" không chỉ bắt nguồn từ thời Trung cổ mà còn phản ánh các định kiến dài lâu về người phụ nữ không theo chuẩn mực đạo đức hoặc monogamy. Nó ngụ ý rằng nếu một người đàn ông xấu tính thì nguyên nhân có thể bắt nguồn từ người mẹ "tồi" của anh ta — một niềm tin tồn tại hàng thế kỷ cho rằng các khuyết điểm đạo đức có thể di truyền qua các thế hệ. Đặc biệt, trong một số trường hợp, những lời lẽ vốn mang ý miệt thị lại được dùng trong bối cảnh thân mật hoặc ca ngợi tài năng, được gọi là "lời lăng mạ thể hiện sự đồng cảm", biểu thị mức độ tin cậy cao giữa những người trò chuyện.

Dominique Lagorgette nhấn mạnh phần lớn các định nghĩa về mại dâm được lập ra bởi đàn ông nắm quyền lực, họ cũng là những người đặt tên và viết về các phụ nữ hành nghề mại dâm. Nhiều người đàn ông che giấu hoạt động ngoại tình của mình bằng cách này, tạo ra một sự giả dối lớn trong xã hội. Bà cũng lưu ý rằng mặc dù các chính sách của nhà nước Pháp nhắm đến bảo vệ phụ nữ, thực tế những lao động mại dâm độc lập vẫn chịu nhiều định kiến và khó khăn. Ngoài ra, phụ nữ cũng thường duy trì những định kiến này vì lo lắng cho những người thân gái trong gia đình hoặc bạn bè, điều này làm rõ hơn tầm quan trọng của sự kính trọng và đoàn kết giữa phụ nữ để đấu tranh cho quyền lợi.

Về các phong trào nữ quyền theo xu hướng xóa bỏ mại dâm, Lagorgette thừa nhận họ muốn bảo vệ những người phụ nữ khỏi các nguy cơ nghề nghiệp nguy hiểm. Tuy nhiên, các tổ chức đại diện cho lao động mại dâm lại phản ánh thực trạng nguy hiểm gia tăng do hình sự hóa khách hàng tại Pháp, buộc những người làm nghề phải làm việc trong điều kiện rủi ro hơn và tại các địa điểm cô lập hơn. Vấn đề chính là làm thế nào để hỗ trợ cho những người phụ nữ đang hành nghề mại dâm vì một số xem đây là một nghề hợp pháp và cần có quyền lợi rõ ràng.

Lagoroette chỉ ra rằng bất kể giai đoạn nào trong cuộc đời, phụ nữ đều bị áp đặt xã hội giám sát và kiểm soát. Từ lúc còn là bé gái, thiếu nữ đến khi trưởng thành, phụ nữ không chỉ phải đối mặt với sự phán xét về hành vi mà còn luôn bị nghi ngờ về lòng trung thành hay đạo đức. Đặc biệt, tuổi già cũng không thoát khỏi định kiến khi cho rằng phụ nữ lớn tuổi không còn giá trị vì không thể có con hoặc không còn hấp dẫn về mặt tình dục. Tuy nhiên, nhiều phụ nữ ở độ tuổi trung niên và cao tuổi hiện nay vẫn tận hưởng cuộc sống tình cảm và tình dục, tạo ra sự khó chịu trong xã hội khi họ không theo chuẩn mực truyền thống. Sự kiểm soát xã hội cũng tương đương với kiểm soát chính trị đối với phụ nữ ở mọi lứa tuổi.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.