Cuộc bầu cử ở Kashmir do Pakistan quản lý giữa bối cảnh căng thẳng và biểu tình kéo dài

Sáng kiến bầu cử địa phương giai đoạn đầu tại Kashmir do Pakistan quản lý, được tổ chức vào ngày 27/7, diễn ra khi phong trào kêu gọi tẩy chay do Ủy ban Hành động Đối tác Chung Jammu Kashmir (JAAC) phát động vẫn tiếp tục gây sức ép. JAAC là liên minh các nhóm xã hội dân sự ở cơ sở, phản đối 12 ghế trong hội đồng khu vực được dành cho người Kashmir di cư từ khu vực do Ấn Độ kiểm soát và hiện định cư tại Pakistan.

JAAC cho rằng chỉ cư dân sống tại Kashmir do Pakistan kiểm soát mới đủ điều kiện ứng cử trong các cuộc bầu cử vùng, đồng thời đòi bãi bỏ các ghế nghị viện dành cho người tị nạn này. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Kashmir do Pakistan quản lý đã phán quyết rằng những ghế này được bảo vệ theo hiến pháp và không thể xóa bỏ nếu không sửa đổi hiến pháp khu vực.

Trước tình hình tranh cãi leo thang, chính quyền khu vực đã áp dụng luật chống khủng bố để cấm JAAC vào tháng 6, với lý do gây nguy hại trật tự công cộng, đồng thời bắt giữ hàng chục người ủng hộ nhóm này. Lệnh cấm được ban hành trong bối cảnh căng thẳng gia tăng và biểu tình bạo lực nhằm phản đối các ghế nghị viện dành cho người tị nạn.

Reuters dẫn số liệu địa phương cho biết các cuộc biểu tình đã khiến khoảng 30 người thiệt mạng kể từ tháng 6, thể hiện mức độ bất ổn sâu sắc ở khu vực này. Động thái của chính quyền thể hiện nỗ lực kiểm soát tình hình căng thẳng kéo dài.

Sự phức tạp của tình hình được phản ánh qua việc chính quyền quyết định tổ chức bầu cử theo ba giai đoạn riêng biệt nhằm giảm thiểu rủi ro và bất ổn. Cuộc bỏ phiếu đầu tiên sẽ diễn ra tại Mirpur vào ngày 27/7, trong khi khu vực Poonch, nơi chứng kiến nhiều cuộc biểu tình dữ dội, được dời lịch tới ngày 10/8. Tại thủ phủ Muzaffarabad, bầu cử cũng bị hoãn đến ngày 2/8 do lo ngại về an ninh. Trong lúc đó, JAAC vẫn duy trì các cuộc biểu tình ngồi tại Rawalakot, gần khu vực biên giới với Ấn Độ.

Khi khu vực tiến tới cuộc bầu cử, câu hỏi lớn đặt ra là liệu sự kiện này có thể góp phần làm dịu bớt căng thẳng và lấy lại niềm tin của người dân hay chỉ là sự tạm ngưng tức thời trước làn sóng phẫn nộ. Theo lời Ali Raza, sinh viên 22 tuổi và người biểu tình tại Rawalakot, quyền lựa chọn đại diện phải thuộc về cư dân địa phương, không phải những người tị nạn từ Ấn Độ chuyển đến.

Shazia Marri, thư ký thông tin trung ương của Đảng Nhân dân Pakistan (PPP) hiện đang cầm quyền tại khu vực, nhấn mạnh bầu cử là cơ hội lớn để người dân lựa chọn đại diện. Bà cho biết cử tri mong muốn được bảo vệ quyền lợi, giải quyết các vấn đề cấp bách và một chính phủ đáp ứng được cam kết.

Mặt khác, các nhà lãnh đạo JAAC cho rằng bầu cử không đủ để giải quyết những bất bình đã đưa hàng nghìn người xuống đường. Một quan chức JAAC, giấu tên, đánh giá phong trào không đơn thuần là thay thế chính phủ này bằng chính phủ khác mà là đòi hỏi những quyền thực sự, trong khi các cuộc vận động tranh cử chỉ mang tính khẩu hiệu chính trị.

Chuyên gia địa chính trị Imran Khan, từng là giám đốc Viện Hòa bình Mỹ tại Pakistan, dự đoán phong trào phản đối sẽ kéo dài sau bầu cử vì người dân vẫn nghi ngờ các thiết chế chính trị hiện tại không đáp ứng được nguyện vọng.

Theo các nhà phân tích, các cuộc biểu tình của JAAC đánh dấu bước ngoặt khi thu hút được sự ủng hộ của công chúng vượt qua các rào cản đảng phái truyền thống, tập trung vào những vấn đề kinh tế và quản trị thay vì mâu thuẫn chính trị lâu đời.

Ông Khan nhận định JAAC là lực lượng chính trị quan trọng tại nhiều khu vực của Kashmir do Pakistan quản lý, có uy tín trên đường phố vượt trội so với các chính trị gia truyền thống, mặc dù có những cáo buộc nguồn lực bị nước ngoài hỗ trợ. Ông cũng lưu ý xét về nguồn lực, chính quyền Pakistan có khả năng kiểm soát hoặc đánh tan các phong trào như JAAC khi muốn.

Chuyên gia Khan nhận định chính phủ tiếp theo của Kashmir do Pakistan kiểm soát sẽ đối mặt với áp lực lớn từ cả chính quyền trung ương Pakistan, vốn kiểm soát khu vực này qua cơ chế hành chính và an ninh, lẫn quan điểm của người dân ủng hộ JAAC trên đường phố. Điều này làm giảm đáng kể uy tín và khả năng hoạch định chính sách của chính quyền mới nếu không xây dựng được đồng thuận với JAAC.

Ngược lại, bà Shazia Marri nhấn mạnh việc khôi phục niềm tin đòi hỏi chính phủ phải lắng nghe, đáp ứng yêu cầu thực tế và củng cố các thể chế dân cử nhằm bảo vệ quyền lợi người dân.

Các chuyên gia cảnh báo nếu những mâu thuẫn cốt lõi không được khắc phục, có thể xảy ra thêm làn sóng biểu tình mới. Ông Khan cho rằng JAAC có tiềm năng trở thành lực lượng chính trị lâu dài dù có nguy cơ bị chia rẽ nội bộ và chịu sức ép từ chính quyền trung ương.

Hiện JAAC dựa vào sự ủng hộ rộng rãi của quần chúng, trong khi chính quyền Pakistan vẫn thận trọng, tránh trấn áp mạnh tay nhưng cố gắng duy trì tình hình ở mức có thể kiểm soát và tìm thời gian để ổn định.

Dù kết quả bầu cử sẽ quyết định ai nắm quyền tại Kashmir do Pakistan quản lý, nhưng khó có thể giải quyết được cuộc tranh chấp hiến pháp lớn hơn hoặc loại bỏ các bức xúc lâu dài liên quan tới quản trị vùng lãnh thổ này.

Bà Marri khẳng định chính phủ cần hướng tới ổn định thông qua việc lắng nghe người dân, tôn trọng pháp luật và thực thi hiệu quả các chính sách. Trong khi đó, người biểu tình trẻ tuổi Ali Raza nhấn mạnh phong trào sẽ tiếp tục cho đến khi quyền lợi được đảm bảo toàn diện.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.