Những hình ảnh được thiết kế để chạm vào nỗi lo
Guardian Australia mô tả một loạt quảng cáo của Fix Victoria: kẻ bịt mặt cầm dao rựa tấn công nhân viên trạm xăng, một phụ nữ sinh con bên đường vì không thể tới bệnh viện, xe cứu hỏa bị chặn bởi ổ gà, và dòng nước tượng trưng cho “tsunami of debt” tràn từ bậc thềm nghị viện bang. Đây không phải hình ảnh ghi nhận các sự kiện cụ thể mà là những cảnh được tạo bằng AI để chuyển các vấn đề chính sách thành câu chuyện trực quan mạnh.
Fix Victoria nói họ tập trung vào ba chủ đề là tội phạm, tham nhũng và nợ. Better Victoria sử dụng quảng cáo ngắn để đối chiếu những dự án lớn của Labor, như Suburban Rail Loop, với nhu cầu đầu tư vào đường sá, trường học và bệnh viện. Hai nhóm nói hoạt động của mình hướng vào vấn đề chứ không nhằm vận động cho một đảng hay ứng viên cụ thể.
Ai đứng sau các chiến dịch chi tiêu lớn?
Hồ sơ doanh nghiệp cho thấy Fix Victoria được đăng ký đầu tháng 8 bởi Deborah Henderson, người từng là phó giám đốc điều hành Institute of Public Affairs - IPA. Giám đốc truyền thông Andrew Hudgson và người phụ trách vận động Gideon Rozner cũng từng giữ vai trò tại IPA.
Fix Victoria khẳng định họ là một tổ chức riêng biệt và việc ba nhân sự có quá khứ tại cùng một viện nghiên cứu không đồng nghĩa tổ chức trực thuộc IPA.
Rozner từng công khai nói ông quay lại Liberal Party để ủng hộ Jess Wilson, nhưng khi Guardian Australia hỏi liệu ông còn là thành viên hay không, ông từ chối trả lời và nói quan điểm, liên hệ của mình đã được biết đến rộng rãi. Better Victoria được thành lập sau đó; hồ sơ Consumer Affairs Victoria ghi luật sư Ronald Holzer là thư ký. Holzer nói ông chỉ đảm nhiệm vai trò hành chính, còn một người phát ngôn không nêu tên từ chối cho biết ai điều hành tổ chức.
Điều đáng chú ý là quy mô chi tiêu. Ed Coper của công ty quảng cáo Populares ước tính Fix Victoria chi gần 100.000 AUD cho Google và Meta trong tháng 8, khoảng một phần tư tổng chi quảng cáo liên quan bầu cử mà công ty theo dõi. Better Victoria được ước tính chi khoảng 40.000 AUD. Theo Populares, hai nhóm này chi nhiều hơn Liberal Party, các ứng viên teal và One Nation trên mạng xã hội trong tháng đó.
Khoảng trống giữa tuân thủ pháp luật và quyền được biết
Luật Victoria yêu cầu tài liệu vận động bầu cử phải có thông tin xác nhận người chịu trách nhiệm, nhưng nghĩa vụ công khai tài trợ của nhóm vận động bên thứ ba chỉ phát sinh trong những điều kiện nhất định. Theo Centre for Public Integrity, nếu một tổ chức không đáp ứng định nghĩa pháp lý về third-party campaigner, nghĩa vụ công bố tương ứng có thể không áp dụng. Fix Victoria và Better Victoria đều nói họ đã nhận tư vấn pháp lý và tuân thủ luật.
Transparency International Australia cho rằng vấn đề nằm ở chỗ một chiến dịch có thể rõ ràng tìm cách tác động đến cách cử tri nhìn nhận chính quyền nhưng vẫn tránh nhắc trực tiếp tới việc ủng hộ hay phản đối một ứng viên hoặc đảng. Khi đó, người xem có thể biết tên tổ chức phát hành quảng cáo nhưng không biết những người tài trợ cuối cùng là ai.
Victoria cũng không có luật chung buộc quảng cáo chính trị phải đúng sự thật. Victorian Electoral Commission xác nhận việc sử dụng generative AI trong tài liệu vận động không tự động bị cấm, nhưng tài liệu bầu cử phải được xác nhận nguồn theo quy định. Cơ quan này khuyến khích cử tri kiểm tra ai phát hành thông điệp, tìm nguồn độc lập và thận trọng với nội dung được thiết kế để kích hoạt phản ứng cảm xúc mạnh.
AI làm quảng cáo rẻ hơn, nhưng trách nhiệm không nên rẻ đi
AI giúp một nhóm nhỏ tạo nhanh những cảnh trước đây đòi hỏi diễn viên, địa điểm, quay phim và hậu kỳ tốn kém. Lợi ích này có thể mở rộng khả năng tham gia chính trị cho các tổ chức ít nguồn lực. Nhưng cùng một công nghệ cũng có thể tạo ra hàng loạt hình ảnh thuyết phục về những sự kiện chưa từng xảy ra, khiến ranh giới giữa minh họa, cường điệu và gây hiểu nhầm trở nên khó nhận biết.
Australian Electoral Commission đã cảnh báo ở cấp liên bang rằng AI có thể làm cử tri khó xác định nội dung họ nhìn hoặc nghe là thật hay giả. Cơ quan này nhấn mạnh rằng AI không bị cấm trong vận động bầu cử liên bang và hình ảnh bị thao túng cũng không bắt buộc phải gắn nhãn AI trong mọi trường hợp. Vì vậy, minh bạch về nguồn phát hành, tài trợ và phương pháp tạo nội dung ngày càng trở thành một phần quan trọng của niềm tin dân chủ.
