Tàu chở dầu bị tấn công đồng loạt khi xung đột ở Biển Đỏ, Hormuz và Biển Đen căng thẳng

Trong bối cảnh chiến tranh leo thang tại Trung Đông và châu Âu, các tàu chở dầu đang phải đối mặt với nguy cơ bị tấn công ngày càng nhiều trên nhiều tuyến đường vận chuyển quan trọng. Iran đã tăng cường các cuộc tấn công nhắm vào các tàu chở dầu trong và xung quanh eo biển Hormuz với mục đích khẳng định quyền kiểm soát tuyến đường dầu mỏ trọng yếu này. Đồng thời, đồng minh Houthi của Iran tại Yemen cũng mở thêm một mặt trận mới khi bắn vào hai tàu chở dầu của Saudi Arabia tại Biển Đỏ, sau khi tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Riyadh.

Bên cạnh đó, theo thông tin từ Kyiv Post, Ukraine đã thực hiện các cuộc tấn công nhắm vào hơn 150 tàu chở dầu, tàu hàng và các loại tàu khác liên quan đến “hạm đội bóng tối” của Nga tại Biển Azov và Biển Đen, làm gia tăng thêm căng thẳng trên biển ở khu vực này.

Helima Croft, người đứng đầu chiến lược hàng hóa toàn cầu, chia sẻ trên CNBC rằng thị trường dầu mỏ hiện đang phải đối mặt với áp lực từ nhiều mặt trận chiến tranh cùng lúc. Giá dầu Brent đã tăng hơn 30% trong tháng 7 và vượt mốc 100 USD mỗi thùng vào ngày thứ Năm, mức cao nhất kể từ tháng 5, trong bối cảnh tình hình an ninh tại Biển Đỏ phía nam và eo biển Hormuz xấu đi nhanh chóng.

Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm mạnh sau khi có sự phục hồi tạm thời sau Thỏa thuận ghi nhớ giữa Mỹ và Iran ngày 17/6 nhằm mở lại tuyến đường. Tuy nhiên, sau khi thỏa thuận này đổ vỡ, tình trạng xung đột trở nên nguy hiểm hơn đối với hoạt động vận chuyển thương mại. Dimitris Maniatis, CEO của dịch vụ rủi ro hàng hải Marisks tại Athens, cho biết Iran đang muốn khẳng định quyền lực và kiểm soát khu vực này, khiến các tàu thương mại ngày càng bị tấn công nhiều hơn.

Kể từ ngày 1/3, theo tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên Hiệp Quốc, đã có khoảng 61 tàu thương mại bị tấn công trong vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz và vịnh Oman, gây ít nhất 17 người chết cùng nhiều thương vong khác. Chỉ riêng trong tháng này, ít nhất 12 tàu chở dầu đã bị trúng đạn xung quanh Hormuz, khiến ít nhất hai thủy thủ thiệt mạng trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ và Iran leo thang.

Tại Biển Đỏ, các vụ tấn công từ lực lượng Houthi làm gián đoạn nghiêm trọng một phần lớn lượng dầu xuất khẩu của Saudi Arabia, vốn đã chuyển hướng qua đường ống dẫn dầu tới bờ biển phía tây do lo ngại tình hình an ninh tại Hormuz. Tuyến qua eo biển Bab el-Mandeb - điểm nghẽn nối Biển Đỏ với vịnh Aden - đang rất rủi ro vì xung đột. Mặc dù có thể chuyển dầu qua một đường ống khác chạy từ cảng trên Biển Đỏ xuyên sang Ai Cập và ra Địa Trung Hải, nhưng quy trình này rất phức tạp, theo Matt Smith, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler.

Các tàu siêu chở dầu không thể đi qua kênh đào Suez trong trạng thái đầy tải do độ sâu kênh không đủ. Điều này buộc phải dỡ bớt dầu ở cảng Ain Sokhna, bơm qua cảng Sidi Kerir rồi mới qua được Suez, trước khi tiếp tục hành trình vòng quanh châu Phi để tới các thị trường châu Á. Hành trình vòng quanh châu Phi dài và tốn thời gian, ước tính mất khoảng 8 tuần cho một chuyến khứ hồi, đồng thời gặp nguy cơ do các mối đe dọa Houthi tại Bab el-Mandeb.

Theo Helima Croft, các tuyến đường và đường ống vận chuyển dầu từ Trung Đông đang ngày càng bị tắc nghẽn do các gián đoạn tại Biển Đỏ. Tại Biển Đen, liên doanh đường ống Caspian đã ngưng bốc dầu cho các tàu tại cảng Novorossiysk (Nga) do các cuộc tấn công nhằm vào tàu. Kazakhstan xuất khẩu khoảng 80% dầu thô qua đường ống này, nhưng việc dừng bốc dầu làm gián đoạn nguồn cung xấp xỉ 1,7 triệu thùng dầu mỗi ngày tính đến tháng 6.

Ukraine cũng đã tấn công mạnh vào các nhà máy lọc dầu Nga, khiến hơn 50% công suất của nước này bị ngưng hoạt động. Nga hiện đã ban hành lệnh cấm xuất khẩu một số sản phẩm, trong bối cảnh thị trường dầu diesel và các sản phẩm liên quan cũng trở nên thắt chặt hơn rất nhiều.

Tình hình leo thang nguy hiểm tại Trung Đông có thể đẩy giá dầu Brent vượt qua mức cao kỷ lục 128 USD/thùng năm 2022, khi Nga tiến hành chiến dịch ở Ukraine. Trong trường hợp xấu nhất nếu khu vực này chìm vào chiến tranh toàn diện, giá dầu Brent có thể vượt kỷ lục năm 2008 với mức 148 USD/thùng, theo nhận định của chuyên gia Helima Croft.

Sự đan xen các cuộc xung đột tại nhiều mặt trận không chỉ làm gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu mà còn tạo ra một môi trường bất ổn kéo dài cho thị trường năng lượng thế giới trong thời gian tới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.