Jordan kiểm soát kỹ thông tin về vai trò trong xung đột khu vực giữa căng thẳng Mỹ-Iran

Trong bối cảnh Mỹ nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran, Jordan chủ trương truyền tải cho người dân trong nước thông điệp nhất quán rằng nước này không tham gia vào cuộc chiến, mà chỉ đơn thuần bảo vệ không phận và an ninh lãnh thổ. Giới chức Jordan liên tục nhấn mạnh rằng mọi tên lửa hoặc máy bay không người lái (drone) xâm nhập không phận đều bị coi là mối đe dọa an ninh quốc gia và lực lượng vũ trang sẽ phản ứng thích hợp.

Tuy nhiên, thông tin được phát đi từ truyền thông nhà nước và chính quyền Jordan thường ngắn gọn, nằm trong tầm kiểm soát và chỉ xoay quanh một chủ đề chủ đạo: Jordan giữ vị trí trung lập, không để bị lôi kéo vào xung đột quân sự mà chỉ tập trung bảo vệ biên giới và người dân.

Thông điệp chính thức của chính phủ luôn loại trừ các cuộc thảo luận về sự đóng góp của Jordan trong cấu trúc an ninh khu vực, sự hiện diện lực lượng Mỹ trên đất Jordan, cũng như ảnh hưởng trực tiếp của cuộc xung đột lên vị trí chiến lược quốc gia. Do đó, công chúng Jordan được cung cấp hình ảnh về một quốc gia đang tập trung toàn lực vào bảo vệ biên giới, thay vì một nước bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến khu vực phức tạp.

Một phần chiến lược này được thúc đẩy bởi mong muốn tránh các cuộc biểu tình trong nước. Trong hai năm qua, Jordan chứng kiến nhiều đợt biểu tình quy mô lớn ủng hộ Palestine và phản đối các chính sách của Israel. Dân số có tỷ lệ lớn người gốc Palestine, khiến các diễn biến ở Gaza trở thành vấn đề mang tính cá nhân và bản sắc dân tộc.

Nếu công chúng cảm nhận Jordan đang trực tiếp hoặc gián tiếp hỗ trợ Mỹ trong các hoạt động quân sự, có thể dẫn đến làn sóng biểu tình tiếp theo. Vì vậy, chính phủ quyết định trình bày cuộc xung đột như một vấn đề bảo vệ an ninh quốc gia, hạn chế đề cập các khía cạnh địa chính trị rộng hơn, nhằm giảm nguy cơ biến cuộc khủng hoảng khu vực thành vấn đề chính trị trong nước.

Chính phủ Jordan cũng rất lưu tâm đến tâm lý phản đối mạnh mẽ của xã hội đối với chính sách của Mỹ và hành động của Israel. Điều này khiến việc công khai hợp tác quân sự hay tình báo với Washington trở nên chính trị nhạy cảm. Vì vậy, những hoạt động phối hợp này thường được giữ kín, trong khi quốc gia vừa khẳng định sự độc lập vừa bảo vệ lợi ích riêng.

Jordan đang đối mặt với thách thức lớn về kinh tế như lạm phát cao, thất nghiệp và sức mua giảm sút. Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy cuộc xung đột ở khu vực có thể lan rộng đều có thể làm trầm trọng thêm áp lực xã hội và kinh tế. Chính phủ nhận thức rõ bất ổn không chỉ ảnh hưởng tâm lý mà còn tác động tiêu cực đến đầu tư, du lịch và sự ổn định xã hội.

Vì vậy, thay vì tập trung vào những nguy cơ của chiến tranh, thông điệp nhà nước chủ yếu nhấn mạnh khả năng duy trì trật tự và quản lý khủng hoảng hiệu quả.

Trong những năm gần đây, Jordan xây dựng hình ảnh như một vùng đất an toàn giữa Trung Đông đầy biến động, tránh được nội chiến hay sự sụp đổ nhà nước như nhiều quốc gia láng giềng. Giữ vững hình ảnh này phụ thuộc vào việc thuyết phục người dân rằng chính phủ đang kiểm soát tốt tình hình.

Nếu thông điệp chính thức làm nổi bật các mối đe dọa leo thang hoặc vai trò phức tạp của Jordan trong xung đột, hình ảnh ổn định sẽ bị tổn hại. Do đó, truyền thông nhà nước ưu tiên nhấn mạnh việc bắn hạ drone, bảo vệ biên giới, sự sẵn sàng của lực lượng vũ trang và chính sách trung lập chính trị.

Kiểm soát dòng thông tin trong nước cũng là ưu tiên hàng đầu của chính phủ. Trong giai đoạn căng thẳng, Jordan tập trung nguồn tin qua các kênh chính thức như tuyên bố lực lượng vũ trang, người phát ngôn chính phủ và hãng thông tấn nhà nước. Tuy nhiên, trước sự phổ biến của mạng xã hội, người dân có thêm nhiều nguồn tin đa chiều như video trực tuyến, báo quốc tế và nội dung do người dùng tạo ra.

Sự khác biệt giữa tuyên bố chính thức và thông tin trên mạng xã hội khiến giới công chúng đặt câu hỏi về tính đầy đủ và độ tin cậy của các thông tin từ chính phủ, tạo ra thách thức lớn về niềm tin và sự tín nhiệm trong các tuyên truyền chính thức.

Chính quyền Jordan hiện phải đối mặt với sự căng thẳng giữa hai mục tiêu: ngăn chặn lo ngại và bạo loạn xã hội trong nước, đồng thời duy trì uy tín và tính xác thực trong truyền thông chính thức.

Chiến lược truyền thông hạn chế về vai trò trong xung đột thể hiện sự phối hợp của các yếu tố an ninh, chính trị và xã hội. Nó nhằm tránh biểu tình trong nước, đối phó với cảm tình sâu sắc ủng hộ Palestine, kiểm soát tâm lý lo sợ, bảo vệ uy tín nhà nước, và quản lý truyền thông nội bộ.

Song, trong kỷ nguyên mạng xã hội và truyền thông đa chiều, phương thức truyền thống kiểm soát dư luận ngày càng trở nên kém hiệu quả. Người dân không còn là thụ động tiếp nhận thông tin mà chủ động so sánh các nguồn tin, từ đó thách thức lâu dài với chính phủ là làm sao kiểm soát thông tin hiệu quả hơn cả kiểm soát không phận.