Xương 5 công chúa Ai Cập cổ đại thay đổi nhận định về vai trò nữ quyền trong chiến đấu

Nghiên cứu mới áp dụng các kỹ thuật hiện đại đã phát hiện các dấu hiệu tổn thương từng lành trên xương sườn, bàn tay, bàn chân và cột sống, cho thấy các cá nhân hoàng tộc khi đó được chăm sóc y tế đặc biệt để hồi phục sau chấn thương, điều hiếm thấy trong xã hội thời Vương quốc Trung đại.

Điều gây bất ngờ nhất là sự phát triển vượt trội tại các vùng xương có điểm gắn kết cơ bắp, đặc biệt ở các chi trên, thể hiện qua sự tăng sinh do vận động lặp đi lặp lại. Những tổn thương và dấu hiệu này phù hợp với việc sử dụng thường xuyên các loại vũ khí như dao găm, cung tên và quyền trượng, thay vì chỉ mang tính chất nghi lễ hoặc tượng trưng trong quan tài.

Đặc biệt, bộ dao găm tinh xảo tìm thấy trong mộ của công chúa Ita từng được coi là vật trang trí nghi lễ giờ đây được chứng minh là vũ khí có thực, thông qua các dấu vết mài mòn và vết tích sử dụng trên xương của nữ chủ nhân.

Phân tích xương cho thấy sự gia tăng phát triển cơ bắp ở khu vực khuỷu tay, cẳng tay và bàn tay, dấu hiệu sinh học chỉ ra các hoạt động nặng liên quan tới sử dụng vũ khí và rèn luyện thể lực chiến đấu đều đặn.

Mặc dù phát hiện này mang tính đột phá, một số chuyên gia khảo cổ và sinh học vẫn giữ thái độ thận trọng. Tiến sĩ Wolfram Grajetzki, chuyên gia Ai Cập học tại University College London, nhận xét công trình là “thú vị” nhưng gợi ý có thể có các hoạt động khác cũng tạo ra các dấu vết tương tự trên xương.

Bên cạnh đó, nhà khảo cổ học Sinh học Sébastien Villotte của CNRS, Pháp, đánh giá giả thuyết là “có thể chấp nhận được” nhưng vẫn mang tính suy đoán, cần thêm so sánh với mẫu xương của dân thường để củng cố kết luận.

Phát hiện này mở ra khả năng các công chúa và phụ nữ thuộc tầng lớp thượng lưu Ai Cập cổ đại có thể đảm nhận vai trò chiến binh thay vì chỉ là những biểu tượng trong đám tang. Việc phát hiện những thương tích phục hồi và dấu hiệu rèn luyện chiến đấu giúp thay đổi nhận thức về không gian và vai trò mà phái nữ giới được tham gia trong xã hội và cung đình thời kỳ Vương quốc Trung đại.

Như nhà khảo cổ Zeinab Hashesh chia sẻ, khám phá này không những thúc đẩy khoa học mà còn mang lại sự công bằng lịch sử khi làm sáng tỏ hoạt động thực sự của những người phụ nữ quyền lực trong quá khứ.

Ảnh minh họa: Vị trí các bộ xương công chúa Ita (A), Khenmet (B), Itaweret (C) và Sathathormeryt (D), qua Frontiers in Environmental Archaeology

Ảnh minh họa: Dao găm công chúa Ita và mũi tên công chúa Noub-Hotep, tài trợ bởi Eman Shawky, trích từ Frontiers in Environmental Archaeology