Khám phá những bất cập trong hệ thống bệnh viện nợ nần và chi trả y tế tại Ba Lan

Thống kê cho thấy các bác sĩ gây mê ở bệnh viện này được trả 210 zł mỗi giờ, bác sĩ điều hành phòng khám gia đình và trung tâm y tế công cộng 190 zł một giờ, trong khi nhân viên cứu thương và y tá tại phòng mổ nhận khoảng 79-80 zł mỗi giờ. Tuy nhiên, 90% hợp đồng là hợp đồng dân sự – hình thức trả lương không mang lại sự ổn định tài chính cho bệnh viện.

Một bác sĩ chuyên khoa hình ảnh y học có 30 năm kinh nghiệm chia sẻ rằng bệnh viện nhà nước có nhiều tầng lớp thủ tục hành chính dẫn đến tình trạng lãng phí lớn. Ví dụ, việc đặt đơn hàng phải qua ít nhất sáu người duyệt, trong khi bệnh viện tư nhân chỉ cần gửi email để nhận hàng. Ngoài ra, các vị trí như y tá hỗ trợ kỹ thuật cũng được tách thành các hợp đồng khác nhau, làm tăng chi phí vận hành mà không hiệu quả.

Những năm gần đây, báo chí Ba Lan liên tục ghi nhận những trường hợp bác sĩ hưởng mức thu nhập cực cao, như bác sĩ phẫu thuật tại Braniewo nhận tới 1,8 triệu zł hoặc nhóm phẫu thuật thần kinh ở Mogilno phải trả 26.000 zł mỗi giờ cho một ca giải phẫu.

Theo luật hiện hành, mức lương tối thiểu cho y tá tại Ba Lan dao động từ 8.500 zł đến 11.500 zł tùy trình độ chuyên môn; một số y tá có thể nhận tới 20.000-25.000 zł mỗi tháng tại một nơi làm việc duy nhất. Giám đốc bệnh viện cho biết nhiều y tá kết thúc công việc sớm và có thể làm việc thêm ở nhiều nơi khác, gây khó khăn cho việc quản lý nhân sự.

Chính sách của Quỹ Bảo hiểm Y tế Ba Lan (NFZ) yêu cầu bệnh viện phải duy trì nhân sự toàn thời gian trong khi thực tế hoạt động chỉ kéo dài vài giờ mỗi ngày, ví dụ tại các khoa y tế lao động chỉ phục vụ từ sáng tới 11 giờ trưa nhưng vẫn phải có đủ nhân viên làm việc cả ngày. Điều này làm phát sinh chi phí nhân sự quá cao so với thực tế công việc.

Hầu hết bác sĩ tại các bệnh viện được ký hợp đồng dân sự và phải tự chi trả tiền bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm nghề nghiệp. Lợi ích thuế từ việc áp dụng thuế khoán 14% theo chính sách của chính phủ Ba Lan giúp nhiều bác sĩ làm theo hợp đồng dân sự tăng thu nhập so với hợp đồng chính thức.

Một tình trạng được ghi nhận là bác sĩ làm việc đồng thời tại nhiều cơ sở y tế. Do thiếu hụt nhân sự, các giám đốc bệnh viện không thể kiểm soát được liệu bác sĩ có ở cả ba nơi cùng lúc hay không. Điều này dẫn đến hiệu quả công việc giảm sút và khiến hệ thống y tế thêm rối loạn.

Quỹ Bảo hiểm Y tế Ba Lan NFZ phân bổ chi phí không đồng đều giữa các chuyên ngành y tế. Một số lĩnh vực như tim mạch, ung bướu và chỉnh hình được thanh toán mức cao, trong khi các lĩnh vực khác như nhi khoa, lão khoa lại không đủ tài chính để duy trì hoạt động.

Ví dụ, chi tiêu cho tim mạch đã tăng gấp ba lần trong vòng mười năm, trong đó riêng tim mạch can thiệp tăng gấp sáu lần từ 200 triệu zł lên 1,2 tỷ zł. Chính sách này khiến các chuyên gia tim mạch thu hút nhiều đầu tư và có thu nhập cao hơn hẳn các đồng nghiệp ở chuyên ngành khác.

Chính sách mở rộng dịch vụ xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh theo mô hình "Đơn thuốc Ba Lan" vào năm 2021 đã tạo ra cơ hội cho các bệnh viện thực hiện dịch vụ chẩn đoán không giới hạn, song cũng dẫn đến chi phí tăng đột biến cho NFZ và giảm hiệu quả sử dụng ngân sách y tế.

Không thể thanh toán kịp thời khiến các bệnh viện dính vào tình trạng nợ nần với nhà cung cấp thuốc, công ty điện lực và các dịch vụ sửa chữa thiết bị y tế. Giám đốc một bệnh viện cho biết từng có trường hợp bác sĩ nhận nợ lên đến hơn 200.000 zł mà chưa được trả.

Đồng thời, nhiều bác sĩ đã gửi đơn xin nghỉ việc vì không được trả lương, dù theo hợp đồng không thể nghỉ việc ngay lập tức. Điều này dẫn đến các tranh chấp pháp lý kéo dài giữa bệnh viện và nhân viên y tế, khiến hoạt động bệnh viện càng thêm khó khăn.

Những chi tiết này cho thấy sự phức tạp và thiếu bền vững trong hệ thống y tế công Ba Lan, cần có cải cách toàn diện để giải quyết vấn đề tài chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhân sự.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.