Michael Cunningham tiết lộ hành trình đối mặt với bất an sáng tạo trong 'Unsayable'

Michael Cunningham, ngay từ khi 8 tuổi sống ở khu ngoại ô California yên bình, đã bộc lộ niềm đam mê nghệ thuật mà chưa hẳn hiểu sâu sắc về ý nghĩa hay khả năng của nó. Ông từng vẽ tranh mô tả linh hồn lên thiên đường, với hình ảnh thiên đường trông giống Đài quan sát Griffith Park đồng thời những linh hồn được vẽ theo góc nghiêng vì ông cảm thấy chưa đủ sức để vẽ khuôn mặt hoàn chỉnh. Ngoài ra, Cunningham từng chế tạo hộp xì gà phủ mì ống sơn vàng và tượng đất sét về các loài động vật trên tàu Noah, nhằm thách thức bức tranh con gà trắng yên ả của bố mẹ ông. Tuy sớm rời bỏ nghệ thuật thị giác, cảm hứng sáng tạo không hề phai nhạt mà chỉ chuyển sang việc thể hiện bằng văn chương – dù đây cũng là một thử thách đầy áp lực với ông.

Trong cuốn Unsayable, Cunningham mời gọi độc giả suy ngẫm về nguồn gốc của cảm giác xấu hổ và đau đớn khi sáng tạo, vốn thường phát sinh từ sự cách biệt giữa lời nói và vùng đất rộng lớn, bí ẩn mà ngôn ngữ cố gắng diễn tả. Ông cho thấy bất an của một nhà văn có thể quanh quẩn trong khoảng trống đó, luôn cảm nhận được một sự xét đoán tồn tại song hành với mọi cố gắng của mình, và không thể xóa nhòa trong suốt cuộc đời sáng tác. Thành công cũng không phải là thuốc giải, mà đôi khi còn làm gia tăng cảm giác cô lập so với những người cùng nghề, hay sự sợ hãi nhanh chóng trở lại vị trí vô danh.

Michael Cunningham trở thành nhà văn thành công khi xuất bản The Hours vào năm 1998, một tác phẩm kết hợp ba mạch thời gian khác nhau lấy cảm hứng từ Mrs Dalloway của Virginia Woolf. Danh tiếng của ông tăng mạnh vào năm 2002 khi bộ phim chuyển thể do Stephen Daldry và David Hare thực hiện với sự tham gia của Nicole Kidman, Meryl Streep và Julianne Moore ra mắt. 25 năm với nhiều tiểu thuyết mới, Cunningham tiếp tục khám phá cấu trúc tương tự trong Day, với thời gian được nén lại và nhiều dòng suy nghĩ nội tâm đan xen. Ông chia sẻ trong Unsayable rằng mặc dù không làm việc trên quy mô sử thi lớn, tham vọng của ông lại vượt quá giới hạn bản thân thừa nhận. Đây chính là xung đột trung tâm trong phong cách hiện đại, thể hiện sự huy hoàng và mong manh của ý thức, dễ dàng tan biến khi bị phân tích sâu.

Cuốn sách cũng tiết lộ nhiều góc nhìn chân thật và bất ngờ về hành trình cuộc đời Cunningham. Ông từng bí mật hút thuốc cùng bạn học tên Natalie, người giúp ông phát hiện ra Virginia Woolf và bắt đầu thay đổi bản thân. Đoạn mở đầu một chương kể về việc ông đi San Francisco làm rent boy với hệ thống tả thực sinh động, vừa thể hiện sự liều lĩnh, bất ổn vừa mang đến cảm giác thương cảm. Cunningham còn khéo léo lướt qua những người và hồi ức ông không muốn viết đầy đủ, như người chị gái thân thiết hay cặp đôi đồng tính lớn tuổi từng giúp đỡ ông ở Provincetown. Dù chỉ vài trang mô tả, đời sống của họ được tái hiện đầy cảm xúc nhưng không sa vào bi thương, gợi lên sự tự hỏi về lựa chọn đời sống trong khuôn khổ xã hội từng bủa vây họ. Đây cũng có thể coi là quyết định đúng đắn khi Cunningham từ bỏ những sáng tác không trọn vẹn từ nghệ thuật thị giác thuở nhỏ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.