Hạ viện Mỹ chỉ trích Viện Bảo tàng Smithsonian quá tập trung vào sự áp bức và bị áp bức

Tối 2/10, tại phiên điều trần do Tiểu ban Thực thi Hiệu quả Chính phủ thuộc Ủy ban Đối ngoại Hạ viện (DOGE) Mỹ tổ chức, các nghị sĩ Đảng Cộng hòa đã có những cuộc chất vấn nghiêm khắc với bà Anthea Hartig, Giám đốc Viện Bảo tàng Lịch sử Mỹ. Những phát biểu chỉ trích của các nghị sĩ dường như tiếp nối quan điểm từ chính quyền trước đó, cho rằng Viện chưa thực sự thể hiện được lòng yêu nước trong các chương trình và triển lãm của mình.

Tiểu ban này được dẫn dắt bởi Đại diện Tim Burchett (Cộng hòa - Tennessee), người mở đầu phiên họp bằng nhận định Viện Smithsonian đã bị "lây nhiễm" tư tưởng cấp tiến "woke", ảnh hưởng tới các vật trưng bày, tài liệu giáo dục và kế hoạch triển khai. Burchett nhấn mạnh câu chuyện lịch sử nước Mỹ không nên bị thu hẹp thành cuộc đấu tranh giữa kẻ áp bức và người bị áp bức, mà là sự hình thành và phát triển của một quốc gia lớn dựa trên các lý tưởng mạnh mẽ.

Ngày 4/7, Hội đồng Chính sách Nội địa thuộc Nhà Trắng đã công bố bản báo cáo dài 162 trang cáo buộc Viện Smithsonian bị "thâu tóm" bởi tư tưởng cực đoan, chống lại việc trình bày câu chuyện trung thực và đầy tự hào về nước Mỹ. Báo cáo cho rằng Viện đã giảm nhẹ vai trò các Nhà sáng lập, lịch sử thực dân và Cách mạng, thiếu sự tôn vinh kỷ niệm 250 năm thành lập nước, đồng thời thúc đẩy các chương trình mang tính "chống người da trắng", ủng hộ người nhập cư trái phép và phong trào chuyển giới.

Họ cũng tố cáo Viện có ý đồ "tẩy não" giáo viên và học sinh thông qua các triển lãm, chương trình và tài liệu giảng dạy của mình. Ngay gần thời điểm phiên điều trần diễn ra, các nghị sĩ Đảng Dân chủ đã công bố bản phản hồi dài 16 trang, tố cáo chính quyền Trump đang cố gắng làm suy yếu uy tín của các bảo tàng và học giả, coi đây là một nỗ lực kiểm soát và bóp méo hồ sơ lịch sử. Các nghị sĩ Dân chủ dẫn chứng khảo sát cho thấy bảo tàng là một trong ba tổ chức được tin tưởng nhiều nhất ở Mỹ, chỉ đứng sau bạn bè và gia đình.

Phiên điều trần diễn ra với ranh giới rõ rệt về phe phái. Nghị sĩ Nancy Mace (Cộng hòa - Nam Carolina) hỏi bà Hartig về triển lãm "Girlhood" có đề cập đến bản dạng giới và dậy thì, thậm chí đặt câu hỏi cá nhân về "khi nào bà được tiết lộ giới tính". Trong khi đó, Nghị sĩ Lauren Boebert (Cộng hòa - Colorado) cáo buộc Viện Bảo tàng đang sử dụng ngân sách của người đóng thuế để tuyên truyền một câu chuyện phân chia người Mỹ dựa theo màu da và tội lỗi lịch sử. Bà Hartig giữ thái độ bình tĩnh, khẳng định Smithsonian là một tổ chức phi đảng phái và tự hào về điều đó.

Phía các nghị sĩ Dân chủ nhấn mạnh sự tấn công này là một phần trong chiến dịch rộng lớn nhằm vào bảo tàng, nghệ thuật và giáo dục. Nghị sĩ Kweisi Mfume (Dân chủ - Maryland) nhắc lại vai trò quan trọng của Viện Bảo tàng Lịch sử và Văn hóa Người Mỹ gốc Phi, khẳng định sẽ không để bảo tàng bị xóa bỏ hay biến mất, bất chấp những nỗ lực và tranh chấp kéo dài.

Theo điều lệ, Viện Smithsonian bao gồm 21 bảo tàng, 14 trung tâm giáo dục và nghiên cứu cùng Sở thú Quốc gia, hoạt động độc lập với chính phủ liên bang. Viện được điều hành bởi Tổng Thư ký Lonnie G. Bunch III và ban quản trị gồm Phó Tổng thống Vance, Chánh án Tòa án Tối cao John Roberts và các thành viên do Quốc hội bổ nhiệm.

Bà Anthea Hartig nhiều lần nhấn mạnh sứ mệnh của Viện là đại diện cho toàn bộ người Mỹ và tiếp thu các đóng góp phản hồi từ khách tham quan, học giả, chính khách và giáo viên. Trước phiên điều trần, bà đã gửi thư ngỏ đến tiểu ban, giải thích rằng việc tái khung câu chuyện lịch sử không có nghĩa là xóa bỏ mà là thêm vào các chứng cứ, tiếng nói và hiện vật mà trước đây bị bỏ qua, để cho nhiều người Mỹ hơn thấy được mình trong câu chuyện quốc gia.

Bà nhấn mạnh việc phản ánh những khía cạnh khó khăn trong lịch sử không đồng nghĩa với sự thù địch đối với nước Mỹ. Công việc của Viện là tôn vinh các giá trị và biểu tượng quốc gia đồng thời kể trung thực về những lúc nước Mỹ chưa thực hiện được lý tưởng thành lập. Đây là thể hiện sự tôn trọng và cam kết không ngừng hướng tới "một liên minh hoàn hảo hơn".

Bà Hartig cũng sẽ có mặt trước Ủy ban Hành chính Hạ viện Mỹ vào ngày 4/10 để trình bày thêm về vai trò của Viện Smithsonian.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.