Phim và triển lãm đặt câu hỏi về sự hiểu biết của người Đức về tội ác chiến tranh

Ngày 23 tháng 7 năm 2026, tại trụ sở Instytut Pileckiego ở Warsaw, diễn ra sự kiện trình chiếu bộ phim "Strefa interesów" (Khu vực lợi ích) của đạo diễn Jonathan Glazer. Bộ phim đã được nhận hai giải Oscar, kể về cuộc sống hàng ngày trong gia đình chỉ huy trại tập trung Auschwitz-Birkenau, Rudolf Höss, người sinh sống ngay sát bức tường trại giam nơi diễn ra các tội ác hàng loạt trong Thế chiến II.

Dr hab. Ewa Fiuk, nhà nghiên cứu điện ảnh tại Viện Nghệ thuật thuộc Học viện Khoa học Ba Lan, nhận định rằng không ai ngoài những người từng sống trong thời kỳ đen tối đó có thể kể chính xác về thực tế. Ngay cả những người còn nhớ cũng chỉ nhìn nhận từ góc độ cá nhân riêng biệt. Cô nhấn mạnh rằng không có bộ phim nào có thể hiện thực hóa hoàn toàn sự thật lịch sử. "Strefa interesów" không nhằm mô tả lại chính xác quá khứ, mà theo Ewa Fiuk, tác phẩm tạo ra một tác động nghệ thuật tinh tế khi chọn cách ẩn giấu hơn là phơi bày. Nội dung phim đặt ra câu hỏi về cách thức tránh tái diễn những tội ác tương tự trong tương lai.

Song hành với buổi chiếu phim, Instytut Pileckiego cũng sẽ khai mạc triển lãm tranh và bản vẽ ít được biết đến ghi lại Khởi nghĩa Warsaw của Walerian Bielecki, biệt danh "Inżynier Jan". Bielecki không chỉ là một kiến trúc sư mà còn là chiến sĩ nhóm "Krybar", người thiết kế chiếc xe bọc thép nổi tiếng "Kubuś". Triển lãm sẽ diễn ra từ ngày 29/7 đến 10/10 tại trụ sở của viện, với các tác phẩm mượn từ Bảo tàng Quân đội ở Białystok cùng gia đình tác giả, kèm chú thích của chính Bielecki và bình luận học thuật.

Cuộc thảo luận xoay quanh phim "Strefa interesów" và triển lãm "Holokaust – co wiedzieli Niemcy?" (Diệt chủng - người Đức biết gì?) tại Bảo tàng Topographie des Terrors ở Berlin. Ban tổ chức muốn khai thác không chỉ về lịch sử mà còn về cơ chế tâm lý: sự biết nhưng không nói, thấy mà quay đi chối bỏ, nghe mà tiếp tục chăm sóc cuộc sống riêng mình như một "khu vườn". Dr Aleksandra Burdziej, người phụ trách chương trình, nêu bật tính thời sự khi so sánh các sự kiện với những xung đột hiện tại như chiến tranh ở Ukraine và tình hình Gaza. Thảo luận đặt câu hỏi về đạo đức của nhân chứng ngày nay và về ranh giới giữa "chuyện của tôi - chuyện của chúng ta".

Trong phần trưng bày tại Berlin, Dr Andrea Riedle – Giám đốc Stiftung Topographie des Terrors cũng chia sẻ quan điểm rằng câu hỏi về việc người dân Đức thời Quốc xã biết gì về các tội ác và tại sao đa số không phản kháng là trọng tâm để hiểu về cách hoạt động của chế độ và nhằm cảnh báo những nguy cơ cho hiện tại.

Buổi thảo luận sẽ có phiên dịch song song tiếng Ba Lan - tiếng Đức, tổ chức miễn phí nhưng yêu cầu đăng ký trước qua đăng ký trên trang web của Instytut Pileckiego. Ngoài ra, sự kiện còn có sự góp mặt của các chuyên gia như Dr hab. Ewa Fiuk, Dr Andrea Riedle và do Dr Aleksandra Burdziej dẫn dắt. Chuỗi hội thảo "Berlin w Warszawie" diễn ra hàng tháng nhằm mang các cuộc tranh luận công khai cập nhật từ Đức về lịch sử, ký ức và chính trị đến độc giả Ba Lan. Các chủ đề sắp tới bao gồm nhiều vấn đề liên quan đến khởi nghĩa Warsaw, ký ức lịch sử và an ninh khu vực, kéo dài đến đầu năm 2027.

"Berlin w Warszawie" có sự bảo trợ truyền thông của báo "Rzeczpospolita" cùng trang rp.pl, cam kết mang đến các cuộc đối thoại sâu sắc và đa chiều giữa hai quốc gia ngay tại thủ đô Ba Lan.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.