John Healey được chọn làm bộ trưởng tài chính Anh giữa kỳ vọng kiểm soát chi tiêu và khôi phục công nghiệp

John Healey từng có thói quen làm việc chăm chỉ đến mức yêu cầu phi hành đoàn buộc một chiếc bàn vào bên trong máy bay quân sự để có thể đọc tài liệu khi đi công tác nước ngoài với vai trò bộ trưởng quốc phòng. Chính tinh thần làm việc này là một trong những lý do khiến Thủ tướng mới Andy Burnham chọn ông làm bộ trưởng tài chính trong ngày đầu nhậm chức. Ngoài ra, cả hai còn chia sẻ cam kết về việc tái công nghiệp hóa và chuyển giao quyền lực địa phương, giúp Healey trở thành lựa chọn an toàn, có thể hàn gắn nội bộ và giữ vững niềm tin của thị trường tài chính.

Mặc dù được đánh giá là lựa chọn nhẹ nhàng, nhiều người thân cận cho rằng Healey có quan điểm chính trị rõ ràng hơn vẻ bề ngoài. Có ý kiến cảnh báo Burnham không nên coi bộ trưởng tài chính mới như người chỉ làm theo ý mình, bởi lịch sử cho thấy các bộ trưởng tài chính như Alistair Darling từng có quan điểm riêng không hoàn toàn đồng thuận với Thủ tướng khi đó.

Phạm vi nhiệm vụ của Healey khá rộng lớn, trong đó có trách nhiệm tìm nguồn tài chính cho các cam kết quan trọng của Thủ tướng Burnham, như tăng chi tiêu quốc phòng, đưa một số ngành tiện ích về quản lý công và giảm chi phí sinh hoạt của người dân. Tuy nhiên, Burnham đã hứa không tăng thuế thu nhập, VAT hay bảo hiểm quốc gia cũng như giữ nguyên giới hạn vay nợ công đã được chính phủ tiền nhiệm áp dụng. Điều này đặt Healey vào tình thế khó khăn, tương tự như người tiền nhiệm Rachel Reeves từng phải đối mặt.

Đặc điểm nổi bật giúp Healey được tín nhiệm là khả năng giữ được sự ủng hộ của đa số nghị sĩ đảng Lao động trong bối cảnh nội bộ có nhiều phân hóa. Kể từ khi trở thành thành viên quốc hội năm 1997, ông tránh né tỏ rõ thiên vị cho phe phái nào cụ thể. Mặc dù từng giữ vị trí trong Bộ Tài chính dưới thời Gordon Brown, ông vẫn được cả các đồng minh của phe Blair kính trọng. Gần đây, Healey đóng vai trò cầu nối giữa các cánh ủng hộ cựu thủ tướng Keir Starmer và phe cánh tả ôn hòa muốn thay thế Starmer.

Khả năng kết nối với nhiều nhóm trong đảng của Healey một phần đến từ tính cách ấm áp, gần gũi. Ông thường mời các nhân viên trẻ vào thảo luận chính sách và chính trị, cũng như nhớ rõ tên và chuyện đời tư của nhiều người trong nhóm làm việc, điều mà người đứng đầu chính phủ mới cũng có. David Walker, giám mục Manchester, một trong những người ủng hộ Healey từ cuộc bầu cử năm 1997, đánh giá cao sự gắn bó của ông với cộng đồng địa phương và tinh thần tham gia sinh hoạt dù bận rộn với chính trường quốc gia.

Luke Pollard, đồng nghiệp cũ tại Bộ Quốc phòng, dành lời khen ngợi Healey là người tận tâm và đức độ nhất trong số những người ông từng làm việc cùng. Trong vai trò bộ trưởng quốc phòng, Healey nổi tiếng là người ủng hộ mạnh mẽ quân đội, dành ưu tiên cho việc sửa chữa nhà ở binh lính xuống cấp.

Dù có quan hệ gần gũi với quân đội, một số thành viên trong chính phủ coi đây là điểm yếu. Khi đề xuất thêm 28 tỷ bảng Anh để triển khai kế hoạch đầu tư quốc phòng, chỉ vài tháng sau khi ông cùng đàm phán một ngân sách nhiều năm, ông đã gây thất vọng cho người kế nhiệm Rachel Reeves tại Bộ Tài chính. Các đồng minh của Reeves cho rằng Healey đã bị các lãnh đạo quân đội thuyết phục sai khi cho rằng bản đánh giá chiến lược quốc phòng trước đó đã được tài trợ đầy đủ.

Tuy nhiên, những người thân cận với Healey cho rằng ông cần thêm ngân sách do các cam kết địa chính trị mới mà Starmer đưa ra sau đánh giá chiến lược, trong đó có vai trò gìn giữ hòa bình ở Ukraine và Vùng Vịnh. Một quan chức chính phủ trước đây nhận xét rằng Healey không phải là người thắt chặt chi tiêu ngân sách mà đúng hơn là một người sẵn lòng chi tiêu lớn khi cần.

Cuối cùng, Healey từ chức chỉ vài ngày trước khi kế hoạch đầu tư quốc phòng được đưa ra, điều mà một số đồng minh của Starmer cho là một phần thỏa thuận để ông trở thành bộ trưởng tài chính mới. Người kế nhiệm ông ở Bộ Quốc phòng, Wes Streeting, cho biết chính phủ sẽ tìm kiếm các khoản cắt giảm từ các bộ ngành khác để bù đắp chi tiêu tăng thêm.

Giờ đây, Healey sẽ phải làm trung gian phân bổ ngân sách giữa các bộ ngành, một công việc có thể khiến ông mất lòng một số bộ trưởng trong đảng Lao động. Câu hỏi đặt ra là khi đối mặt với các bộ trưởng cần thêm kinh phí đột xuất như chính ông từng rơi vào trước đây, liệu Healey sẽ mở rộng chi tiêu hay duy trì kỷ luật ngân sách của người tiền nhiệm.

John Healey được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giữ ổn định tài chính quốc gia, đồng thời điều chỉnh chính sách chi tiêu phù hợp với các cam kết của thủ tướng mới Andy Burnham trong tương lai gần.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.