Ngoại trưởng Mỹ Rubio và Trung Quốc thảo luận về chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Tập Cận Bình giữa bối cảnh căng thẳng Iran và Biển Đông

Ngày 22/7, tại thủ đô Manila của Philippines, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã có cuộc đối thoại kéo dài khoảng 90 phút, tập trung vào các bước chuẩn bị cho chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến diễn ra vào tháng 9 tới. Rubio cho biết hai bên đã thảo luận chi tiết nhằm đặt nền tảng cho một chuyến thăm "rất tích cực", đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm quản lý những khác biệt lớn trong quan hệ Mỹ-Trung để tránh leo thang căng thẳng vượt kiểm soát.

Cuộc gặp này diễn ra giữa bối cảnh tình hình thế giới phức tạp, trong đó có sự căng thẳng xoay quanh cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, cũng như những diễn biến mới tại Biển Đông liên quan đến sự va chạm giữa lực lượng Trung Quốc và Philippines vào ngày 20/7, khiến các đại sứ của hai nước bị triệu tập để giải trình.

Tại hội nghị các bộ trưởng Ngoại giao ASEAN diễn ra tại Manila cùng ngày, các quan chức bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về chiến tranh tại Trung Đông, đặc biệt tập trung vào vai trò của Iran. Ngoại trưởng Rubio chỉ rõ Iran "không nghiêm túc trong các cuộc đàm phán" và khẳng định nếu Iran thể hiện thiện chí thì Mỹ cũng sẵn sàng đối thoại, ngược lại Washington sẽ có các biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích của mình và đồng minh.

Ông Rubio cảnh báo rằng Iran không được phép kiểm soát Eo biển Hormuz, bởi điều này có thể tạo tiền lệ nguy hiểm tại nhiều vùng khác trên thế giới. Trước đó, Rubio từng viết bài trên truyền thông Philippines nhấn mạnh hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông có thể dẫn đến "các mối đe dọa nghiêm trọng mới" nếu khu vực này bị kiểm soát bởi một quyền lực sử dụng thương mại như một công cụ địa chính trị.

Trung Quốc tuyên bố chủ quyền gần như toàn bộ Biển Đông dựa trên đường chín đoạn, xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế của nhiều quốc gia trong khu vực như Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines và Việt Nam. Đây là điểm nóng tranh chấp kéo dài liên quan đến nhiều đảo và thực thể địa lý quan trọng.

Bộ trưởng Ngoại giao Australia Penny Wong bày tỏ quan ngại về vụ va chạm giữa lực lượng cảnh sát biển Trung Quốc và Hải quân Philippines ngày 20/6, cho rằng sự kiện này có nguy cơ làm mất ổn định khu vực. Trong khi đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiện phản đối quan điểm của Australia, cáo buộc Canberra can thiệp không phù hợp và kêu gọi các nước liên quan ngừng kích động xung đột.

Người đứng đầu ngành ngoại giao Canada, bà Anita Anand, cũng gọi căng thẳng biển là "đáng lo ngại" và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tìm kiếm giải pháp thương lượng tại Trung Đông cũng như bảo đảm tự do hàng hải qua các tuyến đường chiến lược như Eo biển Hormuz.

Ngày 21/7, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cáo buộc một số bộ phận trong lực lượng an ninh Philippines có hành động khiêu khích nhằm phục vụ lợi ích của các "thế lực bên ngoài", đồng thời nhấn mạnh Bắc Kinh sẵn sàng phối hợp với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) để loại bỏ các yếu tố gây rối.

Tại cuộc họp với các ngoại trưởng ASEAN vào ngày 22/7, ông Vương Nghị nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tin tưởng và tôn trọng lẫn nhau giữa các bên, đồng thời khẳng định tất cả có thể cùng nhau tạo lập ổn định khu vực, trở thành mỏ neo cho hòa bình và phát triển toàn cầu.

Cùng ngày, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov xác nhận sẽ gặp Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio vào ngày 23/7 tại Manila. Rubio tuyên bố sẽ thảo luận về cuộc chiến ở Ukraine và cam kết Mỹ mong muốn đóng vai trò xây dựng nhằm góp phần chấm dứt xung đột.

Ngoài ra, Rubio cũng tham dự cuộc họp nhóm Bộ Tứ (Quad) gồm Ấn Độ, Australia, Nhật Bản và Mỹ, bị Bắc Kinh chỉ trích có tính chất thời Chiến tranh Lạnh. Cuộc gặp của Rubio với Vương Nghị diễn ra trong bối cảnh lệnh tạm lắng mong manh giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, bất chấp những chỉ trích của cựu Tổng thống Donald Trump về việc Trung Quốc can thiệp bầu cử Mỹ mà Bắc Kinh bác bỏ. Rubio khẳng định các vấn đề như cáo buộc can thiệp bầu cử không được đề cập trong cuộc họp, thay vào đó hai bên tập trung vào thương mại, vấn đề Đài Loan và các lĩnh vực hợp tác tiềm năng trước chuyến thăm Washington của Chủ tịch Tập.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.