Doanh nhân trẻ Trung Quốc tạo sóng trong ngành AI với sản phẩm Kimi K3 gây chấn động thị trường

Yang Zhilin, doanh nhân Trung Quốc sinh năm 1992 tại thành phố Shantou thuộc tỉnh Quảng Đông, nhanh chóng trở thành một trong những cái tên được quan tâm nhất của ngành trí tuệ nhân tạo (AI) thế giới. Anh được mô tả là có khuôn mặt trẻ thơ nhưng sở thích âm nhạc lại rất trưởng thành khi yêu thích các ban nhạc rock thập niên 1970 như Led Zeppelin và Pink Floyd. Đặc biệt, tên công ty của anh, Moonshot AI, khi dịch ra tiếng Trung có nghĩa là “Dark Side of the Moon” – tựa album nổi tiếng của Pink Floyd, một biểu tượng âm nhạc trước thời đại của anh.

Moonshot AI vừa tạo ra bước đột phá với mô hình trí tuệ nhân tạo Kimi K3, được đánh giá ngang hàng với các sản phẩm hàng đầu của Mỹ như ChatGPT của OpenAI hay Fable của Anthropic, nhưng với chi phí thấp hơn và công nghệ mở cho phép các doanh nghiệp tự do tải xuống và phát triển.

Kimi K3 nhanh chóng trở thành mặt hàng được săn đón, khiến Moonshot không thể đáp ứng kịp lượng khách hàng đăng ký sử dụng. Công ty đã phải tạm dừng nhận đăng ký mới để ưu tiên phục vụ khách hàng hiện có vì hệ thống hạ tầng không thể xử lý kịp số lượng yêu cầu.

Sản phẩm AI mở này không chỉ thách thức các ông lớn công nghệ Silicon Valley mà còn làm thị trường cổ phiếu công nghệ toàn cầu rung chuyển, khiến hàng trăm tỷ USD giá trị công ty AI và sản xuất chip bốc hơi trong phiên giao dịch gần đây. Đồng thời, sự kiện này khiến giới quan sát chính trị đánh giá lại vị thế công nghệ Mỹ trước sự vươn lên mạnh mẽ của Trung Quốc trong lĩnh vực AI.

Yang từng học tại Đại học Thanh Hoa – trường đại học hàng đầu Trung Quốc và là nơi Chủ tịch Tập Cận Bình từng theo học. Bắt đầu học ngành kỹ thuật nhiệt nhưng sau đó chuyển sang khoa học máy tính và chơi nhạc trong một ban nhạc lấy cảm hứng tên máy tính là Splay. Anh nhận học bổng học tiến sĩ tại Đại học Carnegie Mellon ở Mỹ, dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia AI hàng đầu như Ruslan Salakhutdinov và William Cohen.

Trong quá trình học tập, Yang có kinh nghiệm làm việc ở Google và Meta nhưng quyết định trở về Trung Quốc để xây dựng công ty riêng. Anh từng sáng lập Recurrent AI từ năm 2016, trước khi thành lập Moonshot AI năm 2023 – nơi phát triển Kimi K3.

Moonshot AI đã bị Mỹ cáo buộc vi phạm quy định xuất khẩu và sử dụng công nghệ để phát triển mô hình AI, trong bối cảnh Washington lo ngại về nguy cơ bị đánh bật khỏi ngôi vị dẫn đầu công nghệ AI trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc. Trước sự việc, Yang và các dự án của anh gặp không ít khó khăn, trong đó có tranh chấp tại Trung tâm Trọng tài Quốc tế Hồng Kông liên quan đến các nghĩa vụ pháp lý từ doanh nghiệp cũ.

Ở Trung Quốc, các doanh nhân công nghệ lớn thường chịu sự kiểm soát chặt chẽ từ chính quyền để tránh rủi ro chính trị. Yang hiện vẫn giữ kín nhiều thông tin cá nhân và hiếm khi phát biểu công khai, có thể để phù hợp với xu thế kiểm soát của nhà nước đối với các doanh nghiệp lớn.

Trong một bài phát biểu tại hội nghị chip Nvidia, Yang thể hiện tham vọng "dân chủ hóa trí tuệ" với các mô hình AI mở và có thể triển khai mọi nơi, giúp AI đến gần hơn với mọi người trên thế giới. Theo ước tính, Moonshot hiện có giá trị khoảng 30 tỷ USD và có kế hoạch niêm yết cổ phiếu tại Sở giao dịch chứng khoán Hồng Kông vào cuối năm 2026.

Nhưng những thách thức về nguồn cung chip và áp lực chính sách từ Mỹ có thể ảnh hưởng đến tốc độ phát triển của Moonshot. Giới chuyên gia nhận định nếu Mỹ cấm bán chip AI cho Trung Quốc hoặc ngăn chặn truy cập công nghệ, sẽ ảnh hưởng đáng kể tới khả năng phát triển các mô hình AI tiên tiến của quốc gia này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.