Iraq đề nghị cung cấp một triệu thùng dầu mỗi ngày cho Thổ Nhĩ Kỳ trong bối cảnh căng thẳng eo biển Hormuz

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan hôm 29/7 thông báo rằng Chính phủ Iraq đã đề xuất cung cấp lên đến 1 triệu thùng dầu thô mỗi ngày cho Thổ Nhĩ Kỳ. Thông tin này được đưa ra trong chuyến thăm Ankara của Thủ tướng Iraq Ali Zeydi để thảo luận về hợp tác năng lượng và an ninh khu vực. Tổng thống Erdoğan nhấn mạnh việc ký kết một thỏa thuận hợp tác năng lượng toàn diện nhằm mang lại lợi ích cho cả hai bên đang được ưu tiên thực hiện.

Trong cuộc họp báo chung sau các cuộc đàm phán tại trung tâm tổng thống, ông Erdoğan cho biết nếu Thổ Nhĩ Kỳ có thể chuyển một triệu thùng dầu từ Iraq, nhu cầu nhiên liệu của nước này sẽ được đáp ứng đầy đủ. Thủ tướng Ali Zeydi xác nhận con số này là chính xác, song hiện chưa có thỏa thuận ràng buộc về khối lượng hay lịch trình vận chuyển.

Bên cạnh các cuộc thảo luận về nguồn cung dầu, hai bên đã ký kết một thỏa thuận cho phép Turkish Petroleum mua lại 15% cổ phần trong hoạt động khai thác dầu của BP tại mỏ Kirkuk. Tổng thống Erdoğan đánh giá đây là một bước đi lịch sử trong quá trình mở rộng hợp tác năng lượng giữa hai nước, dù thỏa thuận hợp tác năng lượng lớn hơn vẫn đang tiếp tục được thương thảo.

Thổ Nhĩ Kỳ hiện phụ thuộc vào nhập khẩu khoảng 90% lượng dầu tiêu thụ và đang chịu áp lực cần đa dạng hóa nguồn cung sau khi chiến tranh ở Iran bùng nổ kéo theo giá dầu toàn cầu tăng cao và việc đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng thế giới. Iraq vốn là một trong những đối tác thương mại lớn và nguồn cung dầu căn bản cho Thổ Nhĩ Kỳ.

Dự án Hành lang Phát triển trị giá 17 tỷ USD bao gồm tuyến đường cao tốc, đường sắt và đường ống dài khoảng 1.200 km kết nối cảng Basra (Iraq) đến biên giới Thổ Nhĩ Kỳ và tiếp tục hướng về châu Âu là điểm sáng trong các cuộc đàm phán. Thủ tướng Ali Zeydi cho biết tiến độ dự án đã có bước tiến mới, trong khi Bộ trưởng Giao thông Thổ Nhĩ Kỳ Abdülkadir Uraloğlu cho biết hai bên đang gần hoàn tất các chi tiết cuối cùng và dự kiến khai công xây dựng trước cuối năm 2026.

Dự án được giới thiệu từ năm 2023 nhằm tạo ra hành lang vận tải mới giúp Iraq trực tiếp tiếp cận các thị trường châu Âu, giảm sự phụ thuộc vào vận tải biển qua Vùng Vịnh, đặc biệt cấp thiết khi tuyến eo biển Hormuz đang bị phong tỏa. Dự án này không chỉ thúc đẩy thương mại mà còn tăng cường an ninh năng lượng khu vực.

Cả hai nhà lãnh đạo cũng thảo luận các vấn đề an ninh khu vực như tình hình Palestine, Syria và Iran. Thổ Nhĩ Kỳ sẵn sàng cung cấp thiết bị quốc phòng cho Iraq nếu cần thiết.

Về quản lý tài nguyên nước, hai bên đã ký kết khung quản lý chung cho hệ thống sông Euphrates và Tigris, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/9 tới. Các dự án hạ tầng chung sẽ được tài trợ từ quỹ riêng lấy vốn từ doanh thu dầu của Iraq bán cho Thổ Nhĩ Kỳ, dưới sự điều phối và thi công của các công ty Thổ Nhĩ Kỳ. Nguồn nước vốn là vấn đề căng thẳng khi Iraq nhiều lần phản ánh việc các đập thủy điện của Thổ Nhĩ Kỳ trên thượng nguồn đã làm giảm lưu lượng nước chảy xuống hạ nguồn đến mức thấp nguy hiểm.

Thỏa thuận lâu đời về đường ống Kirkuk-Ceyhan đã hết hạn vào tháng 7/2026. Cả hai nước đang đàm phán để ký mới hợp đồng, với yêu cầu từ phía Thổ Nhĩ Kỳ cần có cơ chế bảo đảm tận dụng toàn bộ công suất 1,5 triệu thùng dầu mỗi ngày của đường ống. Tuyến đường ống này đã phải ngừng hoạt động từ tháng 3/2023 do tranh chấp qua trọng tài liên quan đến xuất khẩu dầu từ khu vực người Kurd.

Bên cạnh dầu mỏ, Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang nghiên cứu khả năng cung cấp khí đốt tự nhiên cho các nhà máy điện tại Iraq đang thiếu hụt nguồn cung để đảm bảo hoạt động ổn định.

Theo Euronews