Xung đột Mỹ - Iran leo thang tại Trung Đông với các cuộc tấn công liên tục

Quân đội Mỹ công bố tiến hành đợt tấn công thứ 12 liên tiếp vào Iran trong bối cảnh chiến sự giữa hai nước ngày càng căng thẳng. Theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, mục tiêu chính của các cuộc tấn công nhằm giảm khả năng của Iran đe dọa tàu thương mại và dân sự khi di chuyển qua eo biển Hormuz, vị trí chiến lược quan trọng đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Tổng thống Donald Trump cảnh báo nếu Iran tấn công các tàu qua eo biển Hormuz bằng tên lửa, rocket, drone hoặc bất kỳ vũ khí nào khác, Mỹ sẽ đáp trả bằng cách phá hủy một cây cầu hoặc nhà máy điện. Ông nhấn mạnh trên mạng xã hội rằng đây sẽ là phản ứng quyết liệt nhằm ngăn chặn các hành động của Iran và bảo vệ quyền tự do hàng hải quốc tế.

Bộ trưởng Ngoại giao Iran, Seyed Abbas Araghchi, công khai áp dụng chính sách đáp trả tương xứng: "Bất kỳ sự xâm lược nào nhằm vào Iran, bao gồm cơ sở hạ tầng, sẽ buộc chúng tôi phải phản ứng một cách mạnh mẽ và quyết đoán." Ông này thông báo trên mạng xã hội X, thể hiện thái độ cứng rắn của Tehran trước chiến dịch quân sự của Mỹ.

Phản ứng của Iran không chỉ dừng lại ở việc phòng thủ mà còn chuyển sang tấn công cơ sở năng lượng và nhà máy khử mặn nước uống ở các quốc gia vùng Vịnh đang chịu ảnh hưởng khô hạn. Điều này gây lo ngại cho cộng đồng quốc tế vì những cơ sở dân sự nói trên thông thường được bảo vệ theo luật quốc tế, trừ khi đang phục vụ mục đích quân sự.

Eo biển Hormuz, nơi có một phần năm lượng dầu khí thương mại thế giới đi qua trong thời bình, đang bị phong tỏa khiến giá dầu thế giới tăng chóng mặt. Giá dầu Brent hiện vượt ngưỡng 93 USD mỗi thùng, tăng mạnh so với dưới 72 USD hồi đầu tháng. Giá xăng dầu cũng gia tăng, tạo áp lực lên nền kinh tế toàn cầu giữa thời điểm quan trọng của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ.

Chiến sự cũng làm gia tăng nguy cơ tại nhiều điểm nghẽn vận tải khác trong khu vực, như đường biển Đỏ, nơi các lực lượng nổi dậy được Iran hậu thuẫn tại Yemen đe dọa tấn công tàu thuyền của Saudi Arabia. Tổng chi phí chiến tranh mà Mỹ đã chi cho cuộc xung đột này theo Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth ước tính khoảng 37,5 tỷ USD tính đến nay.

Trong đợt tấn công đêm trước ngày 22/7, Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích làm phát nổ nhiều mục tiêu tại Iran, trong khi hệ thống phòng không Iran phản ứng tại thủ đô Tehran. Tehran cũng tiến hành một cuộc tấn công tên lửa nhắm vào thành phố Aqaba của Jordan gần biên giới Israel, gây ra tiếng còi báo động và lo ngại về khả năng mở rộng xung đột.

Quân đội Jordan cho biết đã bắn hạ bốn quả tên lửa Iran và bốn máy bay drone bay vào không phận nước này, đồng thời các quả tên lửa còn lại rơi xuống khu vực không có người ở. Saudi Arabia và Bahrain cũng phát cảnh báo khẩn cấp về tên lửa trước khi tung tin tức cho biết tình hình đã được kiểm soát sau đó.

Bất chấp các căng thẳng quân sự, các cuộc đàm phán ngoại giao vẫn diễn ra. Bộ trưởng Nội vụ Iran Eskandar Momeni đã đến Pakistan, quốc gia trung gian quan trọng, nhằm thúc đẩy cuộc đối thoại với Mỹ và các bên liên quan, tuy nhiên kết quả vẫn chưa rõ ràng.

Phát ngôn viên Bộ Nội vụ Iran nói rằng các liên lạc ngoại giao chưa bị cắt đứt và vẫn có trao đổi thông tin giữa các bên, nhưng không trình bày cụ thể. Một nhà ngoại giao Arab nhận xét các nước vùng Vịnh tỏ ra bi quan về khả năng giảm leo thang, dù vẫn duy trì các nỗ lực hòa giải có sự tham gia của Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong cuộc họp cấp cao ASEAN tại Philippines, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio lên án các hành động của Iran tại eo biển Hormuz, nhấn mạnh việc Iran đe dọa kiểm soát tuyến đường thủy quốc tế sẽ tạo tiền lệ nguy hiểm cho nhiều vùng khác trên thế giới. Rubio khẳng định Mỹ vẫn sẵn sàng đàm phán nhưng hiện Tehran chưa có thái độ nghiêm túc, do đó ưu tiên của Mỹ vẫn là bảo vệ các tuyến vận chuyển hàng hải quan trọng.

Tổng thống Trump từ Văn phòng Oval đã phát đi tín hiệu cảnh báo về khả năng Mỹ sẽ tấn công một cơ sở hạt nhân ngầm đang xây dựng tại Iran, nằm dưới núi Pickaxe Mountain, gần cơ sở làm giàu uranium Natanz. Đây là khu vực từng bị ném bom trong cuộc chiến giữa Iran và Israel năm 2025 nhưng hầu như không bị ảnh hưởng trong đợt hiện tại.

Iran vẫn khẳng định chương trình hạt nhân của mình là hòa bình, tuy nhiên nước này đã khôi phục quá trình làm giàu uranium lên gần mức vũ khí kể từ khi Tổng thống Trump rút Washington khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Theo một báo cáo của Bộ Y tế Iran, 53 người, gồm 6 phụ nữ và 3 trẻ em, đã thiệt mạng và gần 600 người bị thương trong 11 ngày giao tranh vừa qua. Ảnh hưởng xung đột không chỉ nằm trong khu vực mà còn gây tác động lan rộng về kinh tế và an ninh trên toàn cầu.

Vào ngày 22/7, Tổng thống Trump đã đến căn cứ Không quân Dover, Delaware để đón nhận hài cốt của bốn quân nhân Mỹ thiệt mạng. Sự kiện này nhấn mạnh thêm gánh nặng và nguy cơ chờ đợi trên mặt trận Trung Đông.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.