Puigdemont kiện Tây Ban Nha lên Ủy ban châu Âu vì từ chối thi hành Luật Ân xá

Ngày 27/2, luật sư Gonzalo Boye đại diện cho cựu chủ tịch Carles Puigdemont đã gửi đơn kiện chính phủ Tây Ban Nha lên Ủy ban châu Âu (CE), phản đối việc Tòa kiểm toán quốc gia nước này không trực tiếp thi hành Luật Ân xá được Quốc hội Tây Ban Nha ban hành năm 2024. Ông Boye cho rằng hành động của Tòa kiểm toán vi phạm phán quyết của Tòa án Công lý Liên minh châu Âu (TJUE) với việc khẳng định quyền miễn trừ trách nhiệm hình sự (olvido penal) theo luật mới.

Đơn kiện cũng được gửi trực tiếp đến TJUE với yêu cầu tòa án buộc Tòa kiểm toán phải áp dụng Luật Ân xá mà không trì hoãn thêm nữa. Đây là bước đi của luật sư Boye khi Tòa kiểm toán mở thời hạn 10 ngày để các bên liên quan trong vụ kiện về trách nhiệm tài chính liên quan đến cuộc trưng cầu dân ý ngày 1-10 (1-O) và các hoạt động đối ngoại của Generalitat (chính quyền Catalonia) trình bày lời giải thích.

Phán quyết của TJUE từng nhấn mạnh rằng Tòa kiểm toán không cần phải tiến hành lấy ý kiến hay đánh giá các bằng chứng bào chữa khi vụ kiện thuộc phạm vi Luật Ân xá. Khi đó, việc cần làm là ra quyết định xóa bỏ trách nhiệm (extinción de responsabilidad). Tuy nhiên, Tòa kiểm toán Tây Ban Nha lại yêu cầu các bên gửi thêm giải trình với thời hạn 10 ngày, điều mà luật sư Boye cùng cơ quan công tố cho là trái với nội dung phán quyết từ Luxembourg.

Người đứng đầu công tố trước Tòa kiểm toán, ông Manuel Martín-Granizo Santamaría, cũng phản đối quyết định này, gọi hành động của tòa là "không cần thiết và không phù hợp". Ông Santamaría nhấn mạnh việc yêu cầu cung cấp tài liệu chứng minh nguồn gốc các khoản tiền sử dụng cho cuộc trưng cầu dân ý và các hoạt động phía ngoài của Generalitat là không cần thiết theo luật châu Âu.

Bên cạnh việc kiện cáo ở cấp châu Âu, Tòa án Hiến pháp Tây Ban Nha đã lên kế hoạch công bố thảo luận đầu tiên về đơn kiện bảo vệ quyền lợi (recurso de amparo) do một số người bị kết án vì tham ô trong vụ trưng cầu dân ý đệ trình. Phiên thảo luận dự kiến diễn ra vào tháng 9, với bài trình bày của Thư ký Ban lãnh đạo Junts, ông Jordi Turull.

Dù vậy, theo thông báo từ Chủ tịch Tòa án Hiến pháp Cándido Conde-Pumpido, phiên tòa không dự kiến có phán quyết ngay do sự phản đối của thẩm phán bảo thủ José María Macías đối với quyền miễn trừ trách nhiệm hình sự. Một thành viên thẩm phán khác sẽ được chỉ định thay và phiên thảo luận mới sẽ diễn ra tiếp sau đó vào tháng 10.

Chủ tịch Tòa án Hiến pháp cũng đã có buổi tiếp kiến với Vua Felipe VI để báo cáo bản ghi nhớ hoạt động năm 2025 và nêu bật vai trò của phán quyết từ Tòa án Công lý Liên minh Châu Âu trong việc giải quyết vụ việc.

Carles Puigdemont hiện đang đối mặt với các vụ kiện tại cả Tòa án Tối cao Tây Ban Nha và Tòa kiểm toán quốc gia. Ngoài ông, một số cựu thành viên chính quyền Catalonia như Lluís Puig và Toni Comín cũng nằm trong tình trạng bị truy tố tương tự, hiện đang sống lưu vong ở nước ngoài. Các nhân vật khác trong phong trào độc lập như Oriol Junqueras, chủ tịch Esquerra Republicana, và Jordi Turull cũng bị truy cứu trong những vụ kiện này.

Tuy nhiên, luật sư Gonzalo Boye chỉ đại diện cho Puigdemont cùng hai cựu bộ trưởng Lluís Puig và Toni Comín trong các thủ tục pháp lý.

Theo luật sư Boye, phán quyết của TJUE là rất rõ ràng và không cần thêm bất kỳ tài liệu hay tài liệu pháp lý bổ sung nào từ phía các tòa án Tây Ban Nha. Việc trì hoãn hay đánh giá thêm là vi phạm luật và làm giảm giá trị pháp lý của phán quyết này.

Động thái của luật sư Boye phản ánh nỗ lực bảo vệ quyền lợi cho các nhà lãnh đạo phong trào độc lập Catalonia trước những xét xử và bị truy tố liên quan đến cuộc trưng cầu dân ý 1-O và các hành động ngoại giao trong khoảng thời gian "procés".

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.