Ủy ban độc lập chỉ ra sai sót giám sát khiến vụ cháy ở Hồng Kông cướp đi 168 sinh mạng

Ủy ban điều tra độc lập thành lập để làm rõ nguyên nhân vụ cháy nghiêm trọng nhất tại Hồng Kông trong nhiều thập kỷ đã kết luận sai sót trong giám sát và các thực hành không đúng quy định là nguyên nhân chính làm cho đám cháy ở khu Wang Fuk Court lan rộng nhanh chóng. Đám cháy bùng phát vào tháng 11 năm ngoái tại khu dân cư Wang Fuk Court, Tai Po, đã lan qua bảy tòa nhà, khiến 168 người thiệt mạng và làm hàng nghìn cư dân mất nhà cửa, phải chuyển đến nơi ở tạm thời.

Victor Dawes, luật sư trưởng của ủy ban, cho biết việc sử dụng lưới giàn giáo không chống cháy là một trong những yếu tố chủ chốt khiến lửa lan nhanh trong quá trình cải tạo lớn của khu chung cư. Bên cạnh đó, việc dùng tấm ván gỗ bịt cửa sổ cầu thang khiến khói dày đặc tích tụ trên lộ trình thoát hiểm của cư dân, gây nguy hiểm nghiêm trọng.

Ông Dawes cũng chỉ rõ công ty tư vấn Will Power Architects và nhà thầu chính Prestige Construction & Engineering đã cắt xén công việc và vật liệu, đồng thời lừa dối các cơ quan quản lý cũng như chủ nhà. Việc ký duyệt các báo cáo kiểm tra giả được một số chuyên gia thực hiện một cách hình thức, như "con dấu cao su" mà không kiểm tra thực chất.

Đáng chú ý, luật sư này cũng nhấn mạnh sự phụ thuộc quá nhiều vào hệ thống tin tưởng và tôn trọng uy tín của các bên liên quan trong việc giám sát của chính quyền đã tạo cơ hội cho các hành vi gian dối và sai phạm xảy ra mà không bị phát hiện kịp thời. Khi gặp phải đối tượng không trung thực, toàn bộ hệ thống giám sát đã bị phá vỡ.

Phiên điều trần kết thúc với những lời trình bày cuối cùng và nhiều cư dân bày tỏ sự đau lòng, trong đó có Yip Ka-kui, người đã mất vợ trong vụ cháy. Ông nhận xét rằng các báo cáo của luật sư Dawes thể hiện sự nỗ lực tìm kiếm sự thật dù kết quả có thể không như mong muốn.

Tuy nhiên, các lập luận từ phía luật sư chính phủ trong ngày trước đó khiến ông cảm thấy chính quyền chưa học được bài học, khi không thể thực hiện các biện pháp cứng rắn để loại bỏ hoàn toàn các thực hành sai phạm tồn tại lâu nay. Lee Kwok-hung, mất mẹ và hai nhân viên giúp việc trong vụ cháy, nghi ngờ vì sao nhiều người lại dễ dàng bị lừa trong khi họ được trả lương để làm công việc giám sát.

Phía đại diện chính phủ do luật sư Jenkin Suen dẫn đầu thừa nhận có các điểm yếu trong hệ thống, nhưng phản bác ý kiến cho rằng các cơ quan chính phủ là nguyên nhân chính gây ra vụ cháy. Một số chuyên gia và nhà thầu đã lợi dụng hệ thống để trục lợi và phản bội lòng tin của công chúng.

Luật sư Jeffrey Tam, đại diện cho một nhóm cư dân Wang Fuk Court, nhấn mạnh trong buổi điều trần rằng mặc dù nhiều nhân chứng đến chia sẻ với tâm trạng đau buồn, một số người khác lại tìm cách trốn tránh trách nhiệm, khiến cảm xúc trong quá trình điều tra trở nên phức tạp. Ông cũng khẳng định việc đổ lỗi lẫn nhau không giúp khám phá sự thật.

Ủy ban cũng khảo sát khả năng tồn tại vấn đề tham nhũng và chống thầu trong các công trình bảo trì quy mô lớn. Luật sư Dawes cho biết tình trạng chống thầu là phổ biến tại Hồng Kông và vụ việc tại Wang Fuk Court không phải trường hợp riêng lẻ.

Trước đó, nhà chức trách đã buộc tội bảy cá nhân cùng hai công ty Will Power và Prestige với các cáo buộc từ tội ngộ sát đến âm mưu lừa đảo liên quan vụ cháy. Họ bị cáo buộc đã che giấu các hồ sơ kiện tụng trước đây và làm giả báo cáo đánh giá để Prestige thắng thầu dự án trị giá hơn 300 triệu đô la Hồng Kông (khoảng 38 triệu USD).

Ủy ban điều tra do Thẩm phán David Lok phụ trách sẽ đưa ra các khuyến nghị sau khi đánh giá nguyên nhân cháy, những tồn tại hệ thống và hiệu quả của các quy định hiện hành cùng mức hình phạt áp dụng. Ban đầu, chính phủ kỳ vọng báo cáo sẽ hoàn thành trong vòng chín tháng kể từ khi thành lập vào tháng 12 năm ngoái, tuy nhiên thời điểm công bố kết quả cuối cùng vẫn chưa được xác định.

Phạm vi công việc của ủy ban không bao gồm xác định trách nhiệm pháp lý hình sự, phần việc này sẽ do các cơ quan thi hành pháp luật đảm nhận.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.