IEA cảnh báo chiến sự Trung Đông làm gia tăng lo ngại về nguồn cung năng lượng

Ngày 21/7 tại Paris, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol bày tỏ quan ngại về tình hình gia tăng các hành động thù địch tại Trung Đông, đặc biệt là quanh eo biển Hormuz và các cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh nguồn cung và làm tăng sự bất ổn định trên thị trường năng lượng toàn cầu. Đây là vùng đa phần nguồn dầu thô từ Trung Đông đi qua, có vai trò chiến lược quan trọng đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Birol cho biết bất chấp bối cảnh căng thẳng, thị trường dầu thô hiện vẫn được hỗ trợ bởi một số yếu tố đệm quan trọng giúp giảm thiểu tác động ngay lập tức của các xung đột này.

Trong số các yếu tố giúp duy trì ổn định là việc một số quốc gia đã tăng cường xuất khẩu dầu nhằm bù đắp phần thiếu hụt, đồng thời Saudi Arabia và Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã sử dụng các tuyến đường vận chuyển thay thế để đảm bảo dầu thô tiếp tục đến được thị trường thế giới. Đặc biệt, Saudi Arabia chủ yếu sử dụng đường ống dẫn dầu tới cảng Yanbu ở Biển Đỏ để bốc dầu trên tàu chở dầu, qua đó tránh phụ thuộc hoàn toàn vào eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, tình hình không hoàn toàn yên bình khi các đồng minh của Iran tại Yemen, nhóm Houthi, đã tuyên bố sẽ phong tỏa các cảng của Saudi Arabia, từ đó có khả năng gây gián đoạn tuyến đường vận chuyển qua Biển Đỏ. Đây là một mối đe dọa mới khiến thị trường dầu thô toàn cầu lo ngại, nhất là khi lịch sử nhóm Houthi từng tấn công các tàu thương mại qua Biển Đỏ và Vịnh Aden trong cuộc xung đột Gaza trước đây.

Mối đe dọa phong tỏa tại eo biển Bab el-Mandeb, con đường hẹp kết nối Biển Đỏ và Vịnh Aden, càng làm tăng sự lo ngại về an ninh nguồn cung năng lượng. Theo Fatih Birol, đây là tuyến đường thay thế quan trọng để tránh phụ thuộc hoàn toàn vào eo biển Hormuz, và bất cứ sự gián đoạn nào cũng sẽ tạo thêm áp lực lên thị trường toàn cầu.

IEA không chỉ đóng vai trò tư vấn cho các nước thành viên công nghiệp mà còn phối hợp phát hành kho dự trữ dầu chiến lược để ứng phó với các bất ổn trên thị trường. Birol cho biết các đợt giải phóng hiện nay từ kho dự trữ chiến lược đã giúp thị trường bớt căng thẳng đáng kể, đồng thời các quốc gia vẫn duy trì lượng dự trữ đủ lớn để đảm bảo an ninh nguồn cung.

Ngoài ra, ông cảnh báo không thể chủ quan với an ninh dầu mỏ khi mức tồn kho thương mại đang giảm, đặc biệt sản lượng tinh chế thấp làm nguồn cung các sản phẩm tinh chế như xăng dầu và dầu diesel trở nên hạn hẹp hơn so với dầu thô.

Về khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), Fatih Birol đánh giá việc bổ sung nguồn cung LNG từ Mỹ và Canada đã bù đắp khoảng 70% lượng khí mất đi do gián đoạn qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, các trì hoãn trong việc nối lại xuất khẩu khí của vùng Vịnh sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới tất cả các nước nhập khẩu LNG, trong đó có châu Âu đang chạy đua nhằm tích trữ khí đốt dự trữ cho mùa đông tới.

Như vậy, mặc dù thị trường năng lượng có một số điểm sáng giúp giảm thiểu rủi ro tạm thời, các căng thẳng kéo dài tại Trung Đông sẽ tiếp tục đẩy lên mức độ bất ổn và làm tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung năng lượng trên quy mô toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.