Những điểm chính
- Chính phủ Nigeria cấp giấy phép miễn thuế nhập khẩu trị giá 34 nghìn tỷ đồng trong năm 2025, ảnh hưởng lớn đến nguồn thu Hải quan.
- 60% giá trị miễn thuế phục vụ nhập khẩu thiết bị quân sự để ứng phó các thách thức an ninh tại Nigeria.
- Hải quan Nigeria thu 4,5 nghìn tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm 2026 từ mục tiêu 11,04 nghìn tỷ đồng.
- Một số cơ quan như Hải quan và Cục Quản lý Doanh nghiệp bị cáo buộc nợ thặng dư hoạt động chưa nộp vào Quỹ Ngân sách chung.
- Thượng viện yêu cầu các cơ quan phối hợp rà soát số liệu và cảnh báo chế tài với những lãnh đạo không hợp tác trong giám sát.
Giá trị miễn thuế nhập khẩu tăng mạnh làm giảm nguồn thu của Hải quan Nigeria
Ngày 26/6, Cục trưởng Cục Hải quan Nigeria, ông Bashir Adeniyi, tiết lộ trong phiên điều trần với Ủy ban Tài chính Thượng viện tại Abuja rằng giá trị giấy phép miễn thuế nhập khẩu (Import Duty Exemption Certificate - IDEC) được Chính phủ liên bang cấp cho một số loại hàng hóa và thiết bị nhập khẩu dự kiến sẽ đạt 34 nghìn tỷ đồng (N34tn) trong năm 2025. Số lượng miễn thuế lớn này đang làm giảm đáng kể khả năng tạo nguồn thu của cơ quan Hải quan.
Tại buổi làm việc, ông Adeniyi cảnh báo rằng các chính sách tài chính do Chính phủ đưa ra có tác động trực tiếp đến hiệu quả thu ngân sách của Hải quan, vừa có thể gia tăng vừa có thể kìm hãm doanh thu. Mặc dù vậy, ông khẳng định Hải quan vẫn là một trong những cơ quan chủ lực đóng góp lớn cho ngân sách quốc gia.
Chi tiết các khoản miễn thuế được Chính phủ phê duyệt
Theo ông Adeniyi, chính sách miễn thuế nhập khẩu ngày càng ảnh hưởng sâu rộng đến nguồn thu của Hải quan kể từ khi được áp dụng từ tháng 3/2020. Tổng cộng số giấy phép IDEC được cấp dự kiến đạt khoảng 34 nghìn tỷ đồng trong năm 2025, trong đó 60% nguồn miễn thuế này được Chính phủ chấp thuận với mục đích nhập khẩu thiết bị quân sự nhằm đối phó với các thách thức an ninh hiện nay của Nigeria.
Bên cạnh đó, các gói miễn thuế còn hỗ trợ sự phát triển của các mặt hàng như khí thiên nhiên nén (CNG), xe điện và xe hybrid, thiết bị y tế, máy móc công nghiệp cùng nguyên liệu sản xuất, cũng như các chương trình can thiệp nhập khẩu thực phẩm thiết yếu.
Tác động và ý nghĩa của các ưu đãi miễn thuế nhập khẩu
Mặc dù ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn thu, ông Adeniyi nhấn mạnh các chính sách miễn thuế không nên chỉ đánh giá dựa trên khía cạnh tài chính. Những ưu đãi này nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế và xã hội rộng hơn, bao gồm giảm giá thành sản phẩm, tăng cường sản xuất trong nước, và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân.
Ông cũng đề nghị Chính phủ tăng cường giám sát để đảm bảo các đối tượng hưởng miễn thuế đạt được các kết quả kỳ vọng, ví dụ như hỗ trợ giảm chi phí, thúc đẩy sản xuất và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.
Tiến độ thu ngân sách và các vấn đề tồn đọng với các cơ quan nhà nước
Trong nửa đầu năm 2026, Hải quan Nigeria đã thu được 4,5 nghìn tỷ đồng từ mục tiêu 11,04 nghìn tỷ đồng, nghĩa là vẫn còn khoảng 7 nghìn tỷ đồng cần thu trước khi kết thúc năm tài chính. Phiên điều trần cũng phơi bày mâu thuẫn xung quanh việc một số cơ quan nhà nước chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp phần thặng dư hoạt động vào Quỹ Ngân sách chung (Consolidated Revenue Fund).
Đăng ký bản tin QMVN
Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Đại diện Ủy ban Trách nhiệm Tài chính, ông Bello Gulmare, cho biết Hải quan Nigeria đang bị cáo buộc còn nợ 8,9 tỷ đồng do chưa nộp thặng dư hoạt động từ năm 2019. Tuy nhiên, đại diện Hải quan bác bỏ thông tin này.
Tương tự, Ủy ban cũng khẳng định Cục Quản lý Doanh nghiệp Nigeria còn nợ 13,9 tỷ đồng thặng dư trong giai đoạn 2023-2025. Người đứng đầu cơ quan này, ông Hussaini Ishaq Magaji giải thích đơn vị đã dần thanh toán các khoản nợ.
Ủy ban Tài chính Thượng viện đã yêu cầu các cơ quan liên quan phối hợp đối chiếu số liệu để xác định chính xác số dư còn tồn và sẽ trình báo kết quả trong vòng hai tuần tới, chuẩn bị cho cuộc họp tiếp theo. Chủ tịch Ủy ban, Thượng nghị sĩ Sani Musa, cảnh báo những lãnh đạo các cơ quan như Cục Hàng không Dân dụng Nigeria, Quỹ Đào tạo Công nghiệp, Cơ quan Phát triển Doanh nghiệp nhỏ và vừa, Trung tâm Y tế Liên bang Jabi, nếu không tham gia các buổi làm việc kế tiếp sẽ đối mặt với các biện pháp xử phạt nghiêm khắc.
Ý nghĩa của đợt giám sát đối với các cơ quan thu ngân sách
Trong những tháng gần đây, Thượng viện Nigeria đã tăng cường kiểm tra các cơ quan thu ngân sách nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thu nhập nhà nước, đảm bảo tuân thủ Luật Trách nhiệm Tài chính và thúc đẩy việc nộp đầy đủ phần thặng dư vào Quỹ ngân sách chung.
Ủy ban Tài chính cũng đồng thời nghiên cứu ảnh hưởng của các chính sách miễn thuế và ưu đãi thuế nhập khẩu đối với nguồn thu ngân sách trong bối cảnh áp lực đẩy mạnh thu ngân sách phi dầu mỏ ngày càng gia tăng tại Nigeria.
Câu hỏi thường gặp
Giá trị giấy phép miễn thuế nhập khẩu năm 2025 là bao nhiêu?
Giá trị giấy phép miễn thuế nhập khẩu được Chính phủ Nigeria cấp trong năm 2025 là khoảng 34 nghìn tỷ đồng (N34tn).
Lý do chính của các khoản miễn thuế nhập khẩu là gì?
60% số miễn thuế phục vụ nhập khẩu thiết bị quân sự để ứng phó với các thách thức an ninh hiện nay tại Nigeria.
Tình hình thu ngân sách của Hải quan Nigeria trong 6 tháng đầu năm 2026 ra sao?
Hải quan Nigeria đã thu được 4,5 nghìn tỷ đồng từ mục tiêu 11,04 nghìn tỷ đồng, còn khoảng 7 nghìn tỷ đồng chưa thu được.
Có cơ quan nào bị cáo buộc không nộp thặng dư hoạt động đầy đủ không?
Ủy ban Trách nhiệm Tài chính cho biết Hải quan Nigeria và Cục Quản lý Doanh nghiệp có tồn đọng nợ thặng dư hoạt động chưa nộp vào Quỹ Ngân sách chung.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
