Phát hiện dạng ung thư lây lan như ký sinh trùng ở cá da ngựa Mỹ

Từ năm 2012, các ngư dân và nhà sinh vật học tại hồ Memphremagog nằm ở biên giới giữa Mỹ và Canada đã ghi nhận sự gia tăng đáng kể số lượng cá da ngựa nâu (Ameiurus nebulosus) bị tổn thương da đen kỳ lạ. Qua quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học Mỹ do Đại học Vermont dẫn đầu đã xác nhận những đốm đen này là biểu hiện của một loại ung thư melanoma có tính truyền nhiễm, khác với các dạng khối u thông thường.

Đây là lần đầu tiên một loại ung thư được ghi nhận ở loài cá nước ngọt, với các tế bào ung thư hành xử giống như ký sinh trùng lan truyền từ cá này sang cá khác, thay vì chỉ phát triển trong cơ thể cá chủ.

Loại melanoma ở cá da ngựa nâu này được xác định là loại ung thư truyền nhiễm thứ tư được ghi nhận trong giới động vật. Trước đó, giới khoa học đã biết đến ung thư truyền nhiễm ở quỷ Tasmania, ung thư lây qua đường sinh dục ở chó và các bệnh tương tự leukemia truyền nhiễm ở một số loài nhuyễn thể như nghêu, trai và các loài hai mảnh vỏ khác.

Các nhà nghiên cứu đã thực hiện giải trình tự toàn bộ bộ gen, so sánh ADN của các tế bào ung thư và mô lành từ cá bệnh. Kết quả cho thấy tế bào ung thư có mối quan hệ gần gũi hơn với nhau so với với cá chủ, chứng tỏ chúng cùng nguồn gốc một cách vô tính và có khả năng lây truyền giữa cá.

Các chuyên gia nhận thấy ung thư này thường chỉ xuất hiện ở các cá thể cá da ngựa trưởng thành, đang trong tuổi sinh sản. Theo Mark Henderson, một trong những tác giả nghiên cứu, hành vi sinh sản tập trung của cá là nguyên nhân có thể truyền bệnh. Trong thời kỳ đẻ trứng, cá da ngựa tụ tập dày đặc ở vùng nước nông, tạo điều kiện tiếp xúc da tiếp da để tế bào ung thư có thể lây lan.

Thêm vào đó, cá da ngựa không có vảy và sống chủ yếu dưới đáy hồ, tiếp xúc mật thiết với tầng trầm tích có thể chứa các tế bào ung thư trôi nổi trong nước. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các yếu tố như ô nhiễm môi trường hoặc thay đổi hormone do tác động ngoại cảnh có thể làm suy yếu hệ miễn dịch của cá, làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh.

Hồ Memphremagog cung cấp nước uống cho hơn 175.000 người dân, nhưng theo các nhà khoa học, bệnh ung thư truyền nhiễm này không gây ra mối nguy hại nào đối với con người. Công trình nghiên cứu của nhóm các chuyên gia từ Đại học Vermont và các trung tâm nghiên cứu khác của Mỹ được công bố trên tạp chí Nature vào tháng 7/2026, cung cấp hiểu biết quan trọng về cách ung thư có thể lây lan trong tự nhiên và ảnh hưởng tới các loài sinh vật khác.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.