Gói hỗ trợ chi phí sinh hoạt của Andy Burnham làm giảm đáng kể khả năng chi tiêu công tại Anh

Thủ tướng Anh Andy Burnham vừa trải qua tuần đầu tiên nhậm chức với nhiều cam kết hỗ trợ giảm chi phí sinh hoạt cho người dân nhưng cũng đồng thời tạo ra áp lực tài chính lớn đối với ngân sách công. Theo phân tích của tổ chức tư vấn Resolution Foundation, các gói hỗ trợ mới nhất do Burnham và Bộ trưởng Tài chính John Healey công bố có tổng chi phí dự kiến trên 2 tỷ bảng cho năm tài khóa 2029/30. Điều này đã khiến khoản khả năng chi tiêu linh hoạt của Chính phủ (được gọi là "fiscal headroom") giảm xuống mức thấp đáng kể, chỉ còn khoảng 8 tỷ bảng, giảm mạnh so với con số 23,6 tỷ bảng hồi đầu tháng Ba vừa qua.

Sự sụt giảm này chủ yếu do các chi phí phát sinh liên quan đến chiến tranh ở Iran cùng với các khoản hỗ trợ mới cho người dân. Giám đốc điều hành Resolution Foundation, bà Ruth Curtice, nhận định cuộc tranh luận về nguồn kinh phí cho các gói hỗ trợ đang rất căng thẳng, bởi các chi tiết về nguồn tiền còn rất mơ hồ và chưa rõ liệu các biện pháp có tính lâu dài hay không. Trong bối cảnh này, bà cho rằng Bộ trưởng Tài chính John Healey phải cân nhắc hai lựa chọn: hoặc tìm thêm ngân sách từ các nguồn khác, hoặc chấp nhận tăng giá năng lượng lên 5%.

Andy Burnham công bố sẽ loại bỏ thuế VAT trên hóa đơn điện tại Anh, Scotland và Wales bắt đầu từ ngày 1/10, với chi phí dự kiến khoảng 850 triệu bảng trong năm tài khóa 2026-27. Khoản tiền này sẽ được bù đắp bằng việc hủy bỏ chương trình nhận dạng kỹ thuật số dự kiến tiêu tốn 1,8 tỷ bảng trong ba năm tới.

Trước đó, lãnh đạo Chính phủ Anh đã đến Bath, Somerset, để công bố việc hạ mức giá trần vé xe buýt từ 3 bảng xuống 2 bảng trong năm 2027. Kinh phí cho chính sách này được huy động từ việc chuyển đổi các khoản tài trợ quốc tế về khí hậu thành khoản vay, thu về khoảng 400 triệu bảng, cùng với tiết kiệm 54 triệu bảng từ ngân sách Bộ An ninh Năng lượng và Net Zero.

Burnham cũng đã có mặt tại quán rượu The Hare, Essex, để công bố chính sách giảm 20% thuế kinh doanh dành cho các quán rượu, câu lạc bộ và địa điểm biểu diễn âm nhạc trực tiếp từ tháng 4 năm sau. Động thái này sẽ khiến ngân sách Anh mất khoảng 100 triệu bảng nhưng mang lại khoản tiết kiệm trung bình khoảng 1.100 bảng mỗi năm cho khoảng 32.000 doanh nghiệp trong ngành dịch vụ ẩm thực.

Trong tuần làm việc đầu tiên, Thủ tướng Burnham đã khởi xướng chương trình No 10 North, tổ chức cuộc họp tại Manchester với các bộ trưởng nội các và các thị trưởng khu vực, bao gồm Bộ trưởng Tài chính John Healey, Bộ trưởng Ngoại giao Louise Haigh, Thị trưởng Reform UK của Greater Lincolnshire Andrea Jenkyns và Thị trưởng Đảng Bảo thủ của Tees Valley Lord Houchen.

Burnham cam kết rằng chương trình No 10 North sẽ hỗ trợ và trao quyền cho các địa phương ở Anh, giúp họ cùng hướng về một mục tiêu chung nhằm mang lại những thay đổi tích cực, đặc biệt là trên các khu trung tâm thương mại.

Trong khi đó, lãnh đạo đảng Bảo thủ Kemi Badenoch chỉ trích Burnham đang thực hiện một “cuộc chi tiêu hoang phí”, cho rằng việc capping giá chỉ là cách đẩy chi phí sang nơi khác và kêu gọi ông Burnham từ bỏ tăng thuế để tài trợ cho các chương trình này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.