Gói cải cách của liên minh Đức: công bằng hay chưa?

Đầu tháng 7, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cùng Bộ trưởng Lao động Bärbel Bas của SPD công bố gói cải cách mới với mục đích tạo động lực phát triển kinh tế và cải thiện thị trường lao động. Bärbel Bas nhấn mạnh rằng gói giải pháp này phải duy trì sự cân bằng xã hội. Thông điệp được truyền tải rõ ràng nhằm chuẩn bị cho việc thông qua luật sau kỳ nghỉ hè.

Nhưng ngay từ khi công bố, gói cải cách đã đối mặt với nhiều câu hỏi về mức độ công bằng mà nó mang lại, đặc biệt trong bối cảnh người dân Đức cảm nhận rõ sự bất bình đẳng trong phân phối của cải và quyền lợi.

Theo kết quả khảo sát của ARD vào tháng 4/2026, bốn trong năm người Đức cho rằng sự giàu có không được phân phối công bằng trong xã hội. Tình trạng này tiếp tục được phản ánh trong cuộc thăm dò mới nhất của ZDF-Politbarometer khi bốn phần năm người tham gia khảo sát cho rằng gánh nặng tài chính trong gói cải cách cũng không được phân bổ một cách công bằng.

Phần lớn sự quan ngại tập trung vào việc gói thuế mới có tăng thuế suất đối với nhóm người siêu giàu, với mức thuế cao nhất được nâng lên 47% cho những ai có thu nhập chịu thuế trên 280.000 euro, thay vì mức thấp hơn hiện nay. Dù vậy, chỉ có khoảng 0,3% trong tổng số người nộp thuế bị ảnh hưởng bởi khoản thuế này, dự kiến sẽ thấp hơn số lượng 140.000 người đang chịu thuế suất tối đa hiện tại.

Marcel Fratzscher, Giám đốc Viện Nghiên cứu Kinh tế Đức (DIW), là một trong những người phản biện mạnh mẽ nhất. Ông nhận định rằng gói cải cách thể hiện một bức tranh xã hội trong đó công nhân viên được yêu cầu phải cố gắng nhiều hơn nữa, linh hoạt hơn và hạn chế nghỉ ốm cũng như thời gian nghỉ giải lao để làm việc chăm chỉ hơn.

Trong khi đó, nhóm người có tài sản lớn cùng với các đặc quyền của họ gần như không bị động chạm trong gói cải cách này. Theo ông Fratzscher, sự mất cân bằng trong cách phân phối lợi ích và gánh nặng là rất rõ ràng.

Ngược lại, Peter Adrian, Chủ tịch Phòng Công nghiệp và Thương mại Đức (DIHK), đánh giá gói cải cách là bước đi quan trọng, gửi tín hiệu tích cực tới môi trường kinh doanh. Ông cho biết gói này bao gồm nhiều biện pháp cần thiết và đã được chờ đợi từ lâu, mặc dù ông cũng lưu ý việc thiếu các cải cách sâu rộng hơn về linh hoạt giờ làm.

Peter Adrian cũng bày tỏ quan ngại về việc tăng thuế đối với nhóm người giàu, đặc biệt nhắm đến các công ty gia đình và các doanh nghiệp nhỏ điều hành bởi các chủ sở hữu cá nhân, vốn đóng vai trò then chốt trong đầu tư, tạo việc làm và đào tạo tại địa phương.

Cải cách lương hưu là một trong những chủ đề gây tranh cãi nhất trong gói chính sách. Cụ thể, có 33 biện pháp được đề xuất, gồm việc tăng mức đóng góp bắt buộc cho quỹ lương hưu đầu tư thêm 2 điểm phần trăm và loại bỏ quyền nghỉ hưu sớm ở tuổi 63.

Một cuộc khảo sát ARD-DeutschlandTrend cho thấy chỉ 30% người dân tin rằng gói lương hưu sẽ cải thiện công bằng giữa các thế hệ, trong khi đa số lo ngại việc bảo đảm cho chế độ này trong tương lai chưa được giải quyết ổn thỏa.

Trái lại, 84% người tham gia khảo sát ủng hộ việc bắt buộc những người làm chính trị, tự doanh hoặc vị trí lãnh đạo công ty cổ phần tham gia đóng góp vào chế độ lương hưu bắt buộc. Điều này được xem là một điểm cộng cho tính công bằng.

Song, gói cải cách không bao gồm việc đưa viên chức nhà nước vào hệ thống lương hưu bắt buộc, bất chấp sự ủng hộ gần 90% từ phía công chúng về vấn đề này.

Đến thời điểm hiện tại, gói cải cách vẫn chưa được thông qua. Chính phủ Đức dự kiến sẽ đưa tổng thể dự án này ra thảo luận tại Bundestag vào mùa thu, với khả năng thay đổi trước khi chính thức được phê chuẩn.

Trước những chỉ trích về sự thiếu công bằng trong gói cải cách, Marcel Fratzscher cảnh báo rằng việc thông qua có thể khiến áp lực cải cách giảm sút trong tương lai gần. Ông nhấn mạnh, nước Đức cần những giải pháp thiết thực và đúng đắn để đảm bảo tương lai bền vững, điều mà, theo ông, gói cải cách hiện tại chưa đáp ứng.

Trong bối cảnh đó, cuộc đối thoại giữa các phe phái chính trị và nhóm lợi ích sẽ định hình hướng đi tiếp theo cho những cải cách sâu rộng hơn nhằm phát triển bền vững kinh tế-xã hội Đức.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.