Paul Wade cảnh báo Football Australia về nguy cơ bệnh não từ kỹ thuật đánh đầu bóng

Beau Busch, CEO của Professional Footballers Australia (PFA), từng chơi ở vị trí trung vệ, biết rõ trách nhiệm của một cầu thủ thoát bóng bằng đầu trong bóng đá là thường xuyên phải chọn vị trí hợp lý để đánh đầu ngăn chặn bóng bay với tốc độ cao. Với kinh nghiệm thi đấu tại Vương quốc Anh, ông nhận thấy bóng đá tại Scotland đặc biệt sử dụng nhiều cú đánh đầu, điều mà theo ông là một mối quan tâm nghiêm trọng cho các cầu thủ.

Mối liên hệ giữa bệnh não thoái hóa mạn tính (CTE) và việc lặp đi lặp lại các cú đánh đầu bóng vốn không phải vấn đề mới. Tuy nhiên, ở Australia, mỗi lần có nghiên cứu mới hay trường hợp nổi tiếng như cái chết của một số cầu thủ Anh bị phát hiện mắc CTE, câu chuyện lại được nhắc đến rồi lại lắng xuống mà không có hành động cụ thể.

Cựu đội trưởng đội tuyển quốc gia Australia Paul Wade vừa được chẩn đoán có khả năng cao mắc CTE. Bệnh lý này chỉ có thể được xác định chính xác sau khi người bệnh qua đời thông qua khám nghiệm tử thi, song chẩn đoán hiện tại của bác sĩ thần kinh Rowena Mobbs càng làm cho vấn đề trở nên cấp bách.

Wade là gương mặt nổi bật của bóng đá Australia qua nhiều thập kỷ, với sự nghiệp cầu thủ kéo dài và hoạt động truyền thông sau khi giải nghệ. Ông công khai câu chuyện của mình không nhằm mục đích xin sự thông cảm, mà muốn thúc đẩy các cơ quan quản lý bóng đá nước này phải hành động thực chất để bảo vệ người chơi.

Mỹ là quốc gia đầu tiên cấm đánh đầu bóng trong tập luyện và thi đấu trẻ em dưới 12 tuổi, sau một thoả thuận pháp lý năm 2015. Tiếp sau đó, Anh cũng áp dụng các quy định tương tự từ mùa giải 2026-27, cấm hoàn toàn đánh đầu có chủ đích ở cấp độ dưới 11 tuổi trên toàn hệ thống giải và các trận đấu học đường liên kết, thay thế bằng các kỹ thuật chuyền bóng khác khi bóng ném biên.

Tại Anh, kể từ dưới 12 tuổi trở lên, việc đánh đầu được dần giám sát và giới hạn. Mỗi tuần, cầu thủ được phép thực hiện tối đa 10 cú đánh đầu với sức lực cao trong tập luyện, theo hướng dẫn chính thức, dù vẫn còn nghi vấn về tính tuân thủ của các đội bóng.

Dù nguyên nhân và bằng chứng khoa học về tác hại của việc đánh đầu lập đi lập lại đã được nhấn mạnh, Football Australia (FA) chưa áp dụng các chính sách hạn chế nào tương tự như các quốc gia trên. Phía FA từ chối trả lời chi tiết về phản ứng đối với chẩn đoán của Wade cũng như kế hoạch điều chỉnh chính sách về kỹ thuật đánh đầu.

FA chỉ cung cấp một tuyên bố ngắn gọn ca ngợi Wade là biểu tượng của bóng đá Australia và cho biết đã liên hệ với ông. Tổ chức này khẳng định tiếp tục phối hợp với các chuyên gia y tế và đối tác để đảm bảo bóng đá an toàn cho người chơi và phát triển bền vững, nhưng không trình bày rõ ràng lộ trình áp dụng các biện pháp nhằm giảm thiểu các nguy cơ liên quan đến đánh đầu.

Chuyên gia nghiên cứu chấn thương não nổi tiếng ở Australia, bác sĩ Alan Pearce, lên tiếng cho rằng không còn lý do khoa học hay thực tiễn nào để FA trì hoãn việc áp dụng các quy định hạn chế đánh đầu. Ông nhấn mạnh nguy cơ mắc CTE do các tác động lặp đi lặp lại lên não không phụ thuộc vào địa điểm thi đấu, chỉ cần cùng môn thể thao và phương thức tiếp xúc tương tự.

Beau Busch khẳng định FA đang xử lý vấn đề theo cách phản ứng chậm chạp, chủ yếu để quản lý truyền thông hơn là chủ động bảo vệ người chơi. Ông kêu gọi tổ chức này học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác và tiến hành thay đổi chính sách ngay lập tức để bóng đá Australia trở thành môn thể thao an toàn nhất cho người tham gia.

Theo bác sĩ Pearce, trong khi FA mới chỉ có hướng dẫn về xử lý các ca chấn thương não trong bóng đá cộng đồng, chưa đề cập đến các tác động từ cú đánh đầu thường xuyên, thì việc đánh đầu làm tăng áp lực lặp lại lên não mà không ngay lập tức gây chấn thương rõ ràng chính là nguyên nhân nghi ngờ dẫn đến bệnh tình của Wade. Ông cũng chỉ ra sự nhầm lẫn thường gặp giữa chấn thương não (concussion) và CTE, cho thấy hai vấn đề này không đồng nhất.

Bệnh lý CTE được xem là hiểm họa tiềm ẩn với bất kỳ cầu thủ nào thường xuyên phải chơi bóng bằng đầu, và tình trạng này đã được quốc tế cảnh báo từ hàng thập kỷ qua. Việc chậm trễ trong phản ứng của các tổ chức quản lý bóng đá như FA khiến các chuyên gia cảm thấy như "gào thét trong im lặng", đặc biệt khi nhiều cầu thủ nghiệp dư cũng phải đối mặt với nguy cơ tương tự mà không được bảo vệ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.