Joanna Maranhão dẫn đầu mạng lưới hỗ trợ bảo vệ vận động viên trước lạm dụng trong thể thao

Joanna Maranhão, một trong những vận động viên bơi lội xuất sắc của Brazil và thế giới, từng tham dự bốn kỳ Thế vận hội vào các năm 2004, 2008, 2012 và 2016. Cô cũng giành được tám huy chương tại các giải Pan Mỹ, góp phần khẳng định vị thế của mình trong làng thể thao quốc tế. Tuy nhiên, sự nghiệp thi đấu chỉ là một phần trong câu chuyện của Joanna, khi cô dành phần đời sau để đấu tranh cho quyền lợi của các nạn nhân bị lạm dụng trong thể thao.

Joanna từng là nạn nhân của lạm dụng tình dục từ lúc 9 tuổi do huấn luyện viên cũ. Trải qua nhiều khó khăn, cô đã lên tiếng khi trưởng thành và góp phần thúc đẩy thông qua luật cải thiện quyền lợi cho trẻ em, kéo dài thời gian tố tụng các vụ lạm dụng tình dục dành cho trẻ em và thanh thiếu niên tại Brazil. Luật này mang tên cô, được thông qua năm 2012, tạo bước tiến quan trọng trong cuộc chiến chống bạo hành thể thao và xã hội.

Hiện tại, ở tuổi 39, Joanna Maranhão là người điều phối mạng lưới Athletes Network for Safer Sports, thành viên của tổ chức Sport & Rights Alliance thành lập từ năm 2015. Mạng lưới này ra mắt năm 2024 tại Thụy Sĩ nhằm vận động và bảo vệ quyền con người trong môi trường thể thao toàn cầu. Joanna nhấn mạnh rằng mục tiêu của mạng lưới không chỉ là giải quyết các vi phạm quyền con người xảy ra trong thể thao mà còn sử dụng thể thao như phương tiện để thúc đẩy những giá trị này.

Joanna chia sẻ: "Chúng tôi muốn giải quyết các vi phạm xảy ra bên trong thể thao đồng thời đưa thể thao trở thành công cụ lan tỏa quyền con người. Dù khó khăn nhưng đây là nhiệm vụ cần thiết và tôi coi đó là sứ mệnh cuộc đời mình."

Mạng lưới hiện quy tụ khoảng 300 thành viên, chủ yếu là vận động viên từng là nạn nhân của các hành vi bạo lực từ hơn 50 quốc gia, trong đó có cả Brazil. Athletes Network for Safer Sports thiết lập quỹ khẩn cấp để cung cấp sự hỗ trợ tài chính và pháp lý cho những người cần giúp đỡ.

Quỹ này chi hỗ trợ tối đa khoảng 2.000 euro (khoảng 12 triệu đồng Brazil) và các khoản trợ giúp được ưu tiên cho những trường hợp dễ bị tổn thương nhất. Joanna nhấn mạnh sự độc lập của quỹ nhờ tự huy động tài chính bên ngoài các tổ chức thể thao nhằm tránh xung đột lợi ích: "Mỗi năm chúng tôi giúp đỡ từ 16 đến 20 trường hợp, đây là nguồn lực quý giá, là ‘đứa con tinh thần’ của chúng tôi. Cần thêm nhiều đầu tư nữa để giúp đỡ nhiều người hơn nữa."

Cô kể về những trường hợp được hỗ trợ có: vận động viên chuyển giới từng chịu bạo lực trong trại tị nạn; nữ cầu thủ bóng đá tị nạn người Afghanistan cần giúp xin visa và cả gia đình nạn nhân cần hỗ trợ pháp lý để khởi kiện. Những câu chuyện này cho thấy tầm quan trọng của hỗ trợ thiết thực bên cạnh việc thay đổi pháp luật và nhận thức cộng đồng.

Joanna thừa nhận bản thân đã trải qua nhiều khó khăn khi đối mặt với vụ việc lạm dụng mà cô từng bị, do đó cô rất hiểu giá trị của sự hỗ trợ pháp lý và tinh thần. Cô nhớ lại: "Tôi may mắn thuộc tầng lớp trung lưu nên có khả năng chi trả cho luật sư, nhưng đã mắc nhiều sai sót trong cách xử lý vụ án. Tôi muốn giúp đỡ những người khác, chia sẻ kiến thức và cung cấp lời khuyên vì việc tố cáo cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Không thể kêu gọi người ta lên tiếng mà không có sự hỗ trợ thực chất."

Joanna cũng hoạt động tích cực trong việc thúc ép các liên đoàn thể thao, câu lạc bộ và huấn luyện viên thực hiện trách nhiệm bảo vệ vận động viên. Tổ chức của cô luôn tạo kênh liên hệ trực tiếp giữa những người sống sót với các đơn vị có thẩm quyền để quy trình giải quyết được tiến hành hiệu quả.

"Rất khó khăn khi vận động viên phải đối mặt một mình trong những trường hợp như vậy. Nếu mạng lưới của chúng tôi có thể trở thành tấm lá chắn bảo vệ họ, đó là điều ý nghĩa nhất", Joanna nhấn mạnh.