Chi phí Ontario dành cho phòng chống cháy rừng là bao nhiêu?

Những đám cháy rừng bùng phát dữ dội ở miền Bắc Ontario đã buộc nhiều cộng đồng First Nations di tản, đồng thời phủ một lớp khói dày màu cam lên khắp tỉnh và vùng lân cận, làm dấy lên câu hỏi về việc tỉnh có đang xử lý tầm quan trọng và nguy cơ cháy rừng một cách hiệu quả hay không. Các tù trưởng First Nations cùng lãnh đạo Đảng đối lập NDP Marit Stiles đã yêu cầu một cuộc điều tra công khai về cách tỉnh ứng phó với cháy rừng khi khói lắng xuống. Phía chính quyền tỉnh Ontario cam kết thực hiện các đánh giá nội bộ hàng năm nhằm cải thiện phản ứng chữa cháy rừng.

Lãnh đạo Đảng Tự do Adil Shamji đã đề xuất tăng thêm 100 triệu USD cho ngân sách chữa cháy rừng trong một bức thư công khai gửi đến Thủ hiến Doug Ford. Trong khi đó, công đoàn Ontario Public Service Employees Union (OPSEU) đại diện cho đội ngũ lính chữa cháy rừng cho rằng người lao động vẫn bị trả lương thấp, thiếu nhân viên và thiết bị dù đã nhiều năm cảnh báo nguy cơ từ biến đổi khí hậu khiến mùa cháy khô hạn và nóng hơn.

Ngân sách cơ bản cho công tác phòng cháy chữa cháy rừng của Ontario trong năm tài chính 2025-26 được ấn định ở mức 150 triệu USD, tăng từ mức 135 triệu USD của năm trước đó. Tuy nhiên, chi phí thực tế cho việc ứng phó cháy rừng trong năm này lên tới 271 triệu USD do tình hình cháy rừng diễn biến nghiêm trọng. Cách phân bổ ngân sách này là thực tiễn phổ biến, khi chính quyền chỉ bắt đầu từ ngân sách cơ bản rồi tăng thêm tùy mùa cháy và mức độ nghiêm trọng.

Thủ hiến Doug Ford cho biết chính phủ của ông đã nâng ngân sách cơ bản đáng kể so với mức 70 triệu USD năm 2018 do chính quyền Đảng Tự do trước đó thiết lập, song quá trình tăng ngân sách diễn ra từ từ và giữ ở mức 70 triệu USD trong giai đoạn 2019-2023.

Ông Ford từng công bố tỉnh có khoảng 800-900 lính chữa cháy rừng, song người phát ngôn Bộ Tài nguyên Mike Harris xác nhận số người hiện tại khoảng 700, bố trí thành 156 đội. Các đại diện công đoàn cho rằng con số này quá thấp so với mức 200 đội trước đây và không đủ để bảo vệ vùng rộng bằng gấp đôi diện tích nước Pháp trong khu vực Bắc Ontario.

Noah Freedman, phó chủ tịch công đoàn OPSEU và cựu lính chữa cháy rừng 10 năm kinh nghiệm nhấn mạnh rằng mỗi đội chỉ có từ 4-6 người, trong khi biên chế các đội nhỏ là chiến lược nhằm ứng phó nhanh các điểm cháy mới phát hiện và ngăn chặn kịp thời nguy cơ lửa lan rộng. Ông cũng cho rằng nhiều đám cháy lớn vừa qua hoàn toàn có thể được khống chế sớm hơn nếu có đủ đội chữa cháy.

Ông Freedman phê bình việc mức lương hiện tại quá thấp, nhân viên chủ yếu hợp đồng theo mùa hoặc sinh viên, dẫn đến khó giữ chân nhân viên kỳ cựu. Thêm vào đó, tỉnh thiếu các loại trực thăng vừa đủ cỡ có thể vận chuyển cả đội và trang thiết bị tới điểm cháy vùng sâu vùng xa. Hợp đồng thuê máy bay trực thăng đã không được ký kết dài hạn cho mùa cháy năm nay, khiến chính phủ phải thuê ngắn hạn và tốn kém hơn, trong khi nhiều đám cháy sử dụng trực thăng cỡ nhỏ phải thực hiện 2 chuyến bay để vận chuyển đủ một đội.

Bộ trưởng Mike Harris cho biết tỉnh có hơn 120 máy bay sẵn sàng, gồm 63 trực thăng và 18 máy bay chữa cháy nước, bao gồm đội bay của tỉnh, các nhà thầu tư nhân và các bên cho mượn. Về số máy bay trực thăng vừa cỡ, Ontario đang dùng 7 máy bay thuê tư nhân, một hợp đồng chưa hoàn tất, và 5 máy bay mượn từ Alberta cùng chính phủ liên bang.

Ông Freedman lưu ý rằng ba trong số chín máy bay nước lớn Canadair CL-415 của tỉnh đang phải sửa chữa, khiến hiệu quả chữa cháy giảm. Chính phủ xác nhận 7/9 máy bay hoạt động và 2 máy bay đang được sửa chữa khẩn cấp, với kế hoạch đưa vào sử dụng trở lại sớm nhất có thể.

Các chuyên gia và đại diện công đoàn cho biết ngân sách cơ bản cao hơn sẽ giúp tăng cường các hoạt động phòng ngừa trong thời gian không có cháy lớn, như đốt cháy có kiểm soát để giảm nguyên liệu dễ cháy rừng (prescribed burns). Đây là phương pháp phổ biến trên thế giới nhằm giảm nguy cơ cháy lớn nhưng vẫn đảm bảo an toàn khu vực.

Giáo sư Brigitte Leblon, trưởng khoa quản lý tài nguyên tự nhiên Đại học Lakehead (Thunder Bay), nhấn mạnh Ontario cần mở rộng chương trình đốt cháy có kiểm soát. Khi biến đổi khí hậu làm gia tăng nắng nóng và khô hạn, công tác phòng ngừa là chìa khóa giúp rừng có khả năng chống chọi tốt hơn và giảm thiểu nguy cơ thiệt hại cháy lan rộng. Trong khi đó, tỉnh British Columbia đã thông báo thực hiện đốt cháy có kiểm soát với diện tích hơn 6.300 ha trong năm 2025.

Bộ trưởng Mike Harris cho biết Ontario đầu tư 2 triệu USD mỗi năm cho chương trình FireSmart, bao gồm cả đốt cháy có kiểm soát và hợp tác cùng cộng đồng First Nations để triển khai các dự án phòng cháy rừng với diện tích mục tiêu thay đổi từ vài hecta đến 544 ha trong năm 2026. Đây được coi là những bước đi quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả kiểm soát cháy rừng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.