Phong trào Houthi phối hợp Iran định thu phí tàu qua Bab el-Mandeb tại Biển Đỏ

Eo biển Bab el-Mandeb, còn được gọi là "Cửa khóc" trong tiếng Ả Rập, là một tuyến đường biển hẹp quan trọng ở Biển Đỏ. Đây là lối đi chủ chốt cho việc vận chuyển dầu thô ra thị trường quốc tế, đặc biệt sau khi eo biển Hormuz bị Tehran phong toả và tấn công nhằm chặn xuất khẩu năng lượng tại Vùng Vịnh.

Bộ trưởng Thông tin Yemen, ông Moammar al-Eryani, cảnh báo rằng nhóm Houthi đang phối hợp với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) để thu phí các tàu vận chuyển qua Bab el-Mandeb, tạo nên một bước leo thang nguy hiểm nhằm biến eo biển này thành nguồn tài chính lâu dài cho các hoạt động quân sự và khủng bố của họ.

Ông al-Eryani cho biết cơ quan này dựa trên những thông tin tình báo xác thực mới nhất cho thấy các chuyên gia và cố vấn của IRGC đang trực tiếp tham gia thiết kế khung kỹ thuật và quản lý dự án thu phí. Theo Bộ trưởng, nhóm Houthi dự kiến thành lập một tổ chức riêng biệt chịu trách nhiệm thu phí từ các công ty vận tải và tàu thương mại qua eo biển.

Kế hoạch này giống với chiến thuật của Iran tại eo biển Hormuz, nơi Tehran cũng yêu cầu thu phí đối với tàu thuyền qua lại – một hành động gây nhiều tranh cãi trên trường quốc tế. Hormuz từng là tuyến vận chuyển chiếm tới 20% sản lượng dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn thế giới.

Việc nhóm Houthi nhắm đến Bab el-Mandeb để thu phí gây lo ngại sâu sắc ở khu vực Vùng Vịnh và toàn cầu vì có thể khiến thị trường năng lượng thêm hỗn loạn. Trong bối cảnh chiến tranh Israel-Hamas tại Gaza, các cuộc tấn công của Houthi vào tàu có liên hệ với Israel tại Biển Đỏ và Vịnh Aden đã khiến lượng hàng hóa vận tải giảm mạnh, buộc các tàu phải đi vòng qua khu vực Nam Phi.

Tuyên bố phong toả biển của Houthi nhằm Saudi Arabia đồng thời đi kèm các đòn tấn công nhắm vào tàu chở dầu và các cơ sở hạ tầng dầu khí của Riyadh, làm gia tăng căng thẳng trong khu vực và ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu dầu thô của Saudi Arabia.

Nhóm Houthi, còn gọi là Ansar Allah, đã nắm quyền kiểm soát phần lớn các khu vực ở Yemen kể từ cuối năm 2014, khi họ chiếm thủ đô Sana'a, buộc chính phủ Yemen phải ra nước ngoài. Houthi thuộc mạng lưới "Trục Kháng chiến" do Iran lãnh đạo, gồm các nhóm vũ trang ở Liban, Gaza và Iraq.

Mặc dù không kiểm soát trực tiếp đoạn bờ biển bên cạnh Bab el-Mandeb, Houthi giữ các vùng lãnh thổ cách đó dưới 100 km, đủ để ảnh hưởng đến chiến lược kiểm soát tuyến vận chuyển này.

Phản ứng trước tình hình, Mỹ và Saudi Arabia đã tiến hành các cuộc không kích vào nhóm bán quân sự tại Iraq có liên quan đến các tổ chức thân Iran, khiến ít nhất 20 người thiệt mạng. Các đòn tấn công này nhằm kiềm chế ảnh hưởng của Iran và các đồng minh trong khu vực.

Việc phối hợp giữa Iran và Houthi trong việc áp đặt thu phí cũng như các hành động quân sự tại Biển Đỏ cho thấy chiến lược mở rộng ảnh hưởng của Tehran tại các tuyến đường thủy quan trọng, gây ra thách thức lớn cho an ninh và ổn định khu vực cũng như cộng đồng quốc tế.