Cạnh tranh mô hình AI nhỏ gọn: Startup Trung Quốc đẩy mạnh AI trên thiết bị di động

Trong khi nhiều công ty trên thế giới tập trung phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo siêu lớn, có hàng nghìn tỷ tham số và hoạt động dựa vào các trung tâm dữ liệu đám mây tiêu tốn năng lượng, một xu hướng song song đang nổi lên với các mô hình nhẹ hơn, vận hành hoàn toàn trên thiết bị cá nhân như điện thoại thông minh và máy tính xách tay.

Sự phát triển này được nhiều chuyên gia nhận định là một bước ngoặt quan trọng, cung cấp khả năng xử lý nhanh hơn do không cần dựa vào kết nối internet chậm hoặc không ổn định, đồng thời nâng cao tính bảo mật của dữ liệu người dùng và giảm chi phí vận hành do không phụ thuộc vào hạ tầng đám mây.

Tại Trung Quốc, các công ty công nghệ đổ xô phát triển các mô hình AI nhỏ gọn này cùng với sự hỗ trợ đắc lực của các nhà đầu tư. ModelBest, một startup nổi bật trong lĩnh vực AI on-device, đã huy động được hơn 5 tỷ nhân dân tệ (tương đương 738 triệu USD) chỉ trong năm nay. Vòng gọi vốn gần đây nhất đã giúp định giá doanh nghiệp này tăng lên mức 20 tỷ nhân dân tệ, theo thông tin từ nhà đầu tư Shanghai Mejoy Capital.

Mặc dù ModelBest chưa công bố quy mô chính xác của vòng tài trợ mới nhất và chưa phản hồi với giới truyền thông, sự kiện này diễn ra trong bối cảnh lĩnh vực AI cục bộ (edge AI) tại Trung Quốc đang rất sôi động.

Gần đây, StepFun – có trụ sở tại Thượng Hải và được Tencent hậu thuẫn – đã ra mắt StepX Neo, được giới thiệu là chiếc điện thoại thông minh đầu tiên trên thế giới vận hành bằng agent AI tự động. Thiết bị này có khả năng hiểu và thực thi các yêu cầu phức tạp từ người dùng một cách độc lập, mặc dù thời điểm chính thức ra mắt và giá bán vẫn chưa được công bố.

Bên cạnh đó, StepFun còn giới thiệu dòng mô hình Step Edge, cung cấp xử lý AI trên thiết bị với độ trễ rất thấp, chỉ 0,1 giây, khả năng xử lý dữ liệu bảo mật và có thể vận hành ngay cả khi tín hiệu mạng yếu hoặc không có kết nối.

Trung Quốc thúc đẩy mục tiêu tự chủ công nghệ sâu rộng, đặc biệt trong lĩnh vực chip AI. Dù chip nội địa vẫn gặp khó khăn khi huấn luyện những mô hình AI lớn, chúng lại phát huy hiệu quả vượt trội đối với các mô hình nhỏ gọn nhẹ, phù hợp chạy trực tiếp trên thiết bị cá nhân.

Vào tháng 5, ModelBest công bố mô hình MiniCPM5-1B với hơn 1 tỷ tham số, được huấn luyện hoàn toàn trên nền tảng chip Ascend do Huawei phát triển. Mô hình này đã đạt kết quả hàng đầu trên bảng xếp hạng trí tuệ do trang Artificial Analysis đánh giá, dành cho những mô hình có tham số dưới 2 tỷ.

Apple cũng không đứng ngoài cuộc đua AI trên thiết bị. Tuần này, hãng này đã được cấp phép chính thức cung cấp dịch vụ Apple Intelligence tại Trung Quốc, đồng thời công bố hai mô hình AI chạy trên thiết bị: AFM 3 Core với 3 tỷ tham số và một mô hình 20 tỷ tham số có khả năng kích hoạt linh hoạt từ 1 đến 4 tỷ tham số dựa trên nhu cầu người dùng.

Apple đang thẩm định công nghệ từ startup Silicon Valley PrismML, vốn tuyên bố đã vận hành thành công mô hình Qwen3.6 của Alibaba với 27 tỷ tham số ngay trên iPhone. Alibaba cũng cho biết sẽ tích hợp mô hình Qwen vào các trải nghiệm Apple Intelligence tại thị trường Trung Quốc, trong khi Baidu cũng hợp tác cùng Apple phát triển các tính năng AI địa phương.

Xu hướng phát triển mô hình AI nhỏ gọn trên thiết bị cá nhân đang trở thành một hướng đi quan trọng cho tương lai công nghệ, giúp nâng cao tốc độ xử lý, bảo mật và giảm phụ thuộc vào các trung tâm dữ liệu lớn.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.