Beagle: giống chó thính mũi của Anh với lịch sử săn bắt thỏ và thỏ rừng

Beagle là một trong những giống chó săn có khả năng đánh hơi cực kỳ nhạy bén, được con người chọn lọc trong nhiều thế kỷ ở các vùng đồng quê và rừng rậm của Anh. Giống chó này chuyên dùng để theo dấu vết mùi hương của các loài động vật nhỏ như thỏ và thỏ rừng, giúp các thợ săn bắt mồi hiệu quả hơn.

Beagle thuộc nhóm chó săn mùi (scenthounds), loại chó được con người huấn luyện để săn theo dấu mùi. Những tổ tiên đầu tiên của beagle là các giống chó săn được du nhập vào Anh từ giữa thế kỷ XI. Trong số đó, chó Talbot hay còn gọi là chó săn thánh Hubert, dù hiện đã tuyệt chủng, được xem là ông tổ chủ yếu của loài beagle ngày nay.

Trong thời Trung Cổ, các quý tộc Anh thường dùng talbot để đua săn thỏ, thỏ rừng hay cáo nhờ khả năng phân biệt mùi và theo dấu sở trường. Đến thế kỷ XVII, từ những dòng dõi talbot phát sinh nhiều giống chó săn khác như southern hound và north country beagle.

Sau khi cách mạng công nghiệp bùng nổ, tầng lớp thương gia và kỹ nghệ mới tại Anh bắt đầu áp dụng thói quen săn bắn của giới quý tộc. Họ cần một giống chó nhỏ, nhanh nhẹn và có khứu giác xuất sắc, phù hợp cho săn bắn thể thao. Điều này thúc đẩy việc lai tạo các giống chó săn bản địa, đặc biệt là southern hound và north country beagle, để tạo ra beagle hiện đại.

Miền Đông nước Anh, tỉnh Essex, là nơi linh mục anglicane Phillip Honeywood vào năm 1830 thiết lập trại nuôi beagle đầu tiên, chủ yếu dựa trên southern hound và north country beagle. Dù không có hồ sơ chính thức, đoàn chó săn này trở thành cội nguồn cho giống beagle ngày nay.

Đến những năm 1850, người chăn nuôi Thomas Johnson tiếp tục hoàn thiện giống chó này cả về khứu giác, ngoại hình và tính cách. Khả năng của beagle nhanh chóng được công nhận rộng rãi trên toàn nước Anh đến cuối thế kỷ XIX.

Năm 1890, câu lạc bộ The Beagle Club được thành lập tại Anh, tạo nền tảng phát triển cho giống chó này. Đến năm 1895, tiêu chuẩn chính thức đầu tiên của beagle được công bố giúp phổ biến giống chó trên toàn thế giới.

Beagle được xem là giống chó có khứu giác nhạy bén bậc nhất. Một nghiên cứu năm 2025 do các nhà hành vi học và chuyên gia nhận thức Đại học Eötvös Loránd (ELTE) thực hiện đã so sánh khả năng tìm thức ăn qua mùi của nhiều giống chó khác nhau. Kết quả cho thấy beagle là giống phát hiện thức ăn nhanh nhất, vượt qua cả Labrador, Golden Retriever, Cocker Spaniel và Bloodhound.

Giống beagle có kích thước trung bình, trọng lượng khoảng 9 đến 16 kg, cao từ 33 đến 40 cm. Bộ lông ngắn, ba màu đặc trưng gồm nâu, đen và trắng tạo nên dáng vẻ dễ nhận biết. Đây là loài chó rất hiếu động, vì vậy cần được huấn luyện ngay từ khi còn nhỏ để kiểm soát năng lượng và hành vi.

Beagle có tính cách thân thiện, tò mò, hòa đồng và rất tình cảm, phù hợp làm thú cưng cho cả trẻ nhỏ và người cao tuổi. Một nghiên cứu năm 2016 đăng trên tạp chí Nature đã khảo sát hành vi xã hội của 400 con beagle. Khi được đặt trước một câu đố không thể giải mà có thức ăn bên trong, đa số chó không tự mình tìm ra cách mà tìm kiếm sự trợ giúp từ người xung quanh.

Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học còn phát hiện những vùng ADN đặc biệt liên quan đến hành vi tương tác xã hội của beagle, gồm gen SEZ6L và ARVCF, vốn cũng ảnh hưởng đến sự phát triển thần kinh của người. Điều này chỉ ra mối kết nối sâu sắc giữa con người và loài chó này qua tiến trình di truyền.

Do bản năng hiếu động, beagle cần được vận động ngoài trời thường xuyên và đi dạo nhiều lần mỗi ngày để duy trì sức khỏe và tinh thần vui vẻ. Trung bình, tuổi thọ của beagle dao động từ 12 đến 15 năm. Giống chó này dễ mắc một số vấn đề sức khỏe như suy giảm thính lực và béo phì, vì vậy chủ nuôi cần chú ý chăm sóc phù hợp.

Hơn hai thế kỷ kể từ khi hình thành, beagle vẫn là lựa chọn phổ biến nhờ sự thân thiện, hoạt bát và trung thành, xứng đáng là người bạn đồng hành lý tưởng của nhiều gia đình trên thế giới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.