Andy Burnham lên làm thủ tướng Anh trong bối cảnh đảng Lao động khủng hoảng

Ngày 15/8, Andy Burnham chính thức nhậm chức thủ tướng Anh thay thế Keir Starmer sau khi nhà lãnh đạo đảng Lao động buộc phải từ chức do áp lực dư luận. Đây là thời điểm đảng Lao động đang trải qua giai đoạn sụt giảm niềm tin sâu sắc từ cử tri, với nhiều bất ổn nội bộ liên quan đến chính sách kinh tế, nhập cư và đối ngoại.

Burnham cam kết đưa đảng và chính phủ vào một hướng đi mới, đặt trọng tâm vào việc tái lập sự đoàn kết nội bộ và giải quyết khó khăn của tầng lớp lao động Anh. Tuy nhiên, câu hỏi được đặt ra là liệu ông có thể thay đổi quan điểm và chính sách cứng rắn từng khiến đảng bị chia rẽ, đặc biệt là trong vấn đề Palestine hay không.

Andy Burnham bắt đầu sự nghiệp chính trị với tư cách nghị sĩ tại khu vực Leigh, Greater Manchester năm 2001. Ông từng làm thư ký riêng cho Bộ trưởng Nội vụ David Blunkett và đảm nhiệm nhiều vị trí bộ trưởng khác nhau. Từ năm 2017 đến giữa năm 2024, Burnham giữ chức vụ Thị trưởng Greater Manchester, nơi ông được khen ngợi về sự quản lý kinh tế và cải thiện hệ thống giao thông công cộng.

Mặc dù được quảng bá là người của miền Bắc, không thuộc giới thượng lưu ở Westminster, Burnham cũng tốt nghiệp đại học Oxbridge giống như 75% thủ tướng Anh trước đây. Điều này làm dấy lên hoài nghi về khả năng ông thay đổi sâu sắc bộ máy chính trị hiện nay.

Trước khi Burnham lên nắm quyền, đảng Lao động đã mất nhiều sự ủng hộ từ các tầng lớp cơ sở do các chính sách kinh tế, nhập cư và đối ngoại chưa thuyết phục. Phong trào cánh hữu đang gia tăng sức ảnh hưởng trên chính trường Anh, trong khi đảng Lao động chọn cách đối đầu trên chính sân chơi của đối thủ thay vì đưa ra những chính sách khác biệt.

Chính sách nhập cư, dưới thời Bộ trưởng Nội vụ Shabana Mahmood, bị chỉ trích vì những kế hoạch trục xuất người tị nạn sử dụng lực lượng và hạn chế cấp visa cho công dân Afghanistan, Cameroon, Myanmar và Sudan. Về mặt đối ngoại, sự đồng thuận của đảng trong cuộc chiến tại Gaza càng làm tổn hại hình ảnh Lao động khi từng tuyên bố Israel “có quyền” cắt nguồn nước và điện của dân thường Palestine và duy trì bán vũ khí cho Israel.

Andy Burnham gia nhập nhóm Labour Friends of Israel từ năm 2015 và từng gọi phong trào tẩy chay, đầu tư và trừng phạt Israel (BDS) là "ác ý". Ông cũng cam kết Israel sẽ là quốc gia đầu tiên ông đến thăm với vai trò lãnh đạo đảng Lao động. Điều này thể hiện rõ ràng quan điểm ủng hộ Israel trong các cuộc xung đột ở Trung Đông.

Các đồng minh của Burnham, như Josh Simons – cựu giám đốc think tank Labour Together, từng là bộ máy hỗ trợ cho chiến dịch của Keir Starmer đồng thời gây áp lực loại bỏ các thành viên cánh tả ủng hộ Palestine trong đảng, thường với lý do chống chủ nghĩa bài Do Thái. Thực tế, nhiều thành viên Do Thái cũng bị điều tra và loại khỏi đảng với tỷ lệ cao hơn thành viên không phải Do Thái.

Simons đã từ chức nghị sĩ để Burnham có cơ hội tranh cử và giành ghế trong một cuộc bầu cử bổ sung, mở đường cho ông lên nắm quyền thủ tướng. Sự ảnh hưởng của các nhân vật như Simons cho thấy chiến dịch của Starmer chưa bị phá vỡ mà chỉ thay đổi bộ mặt dưới thời Burnham.

Trong vài tuần gần đây, Burnham bắt đầu vạch ra ưu tiên chính sách như đẩy mạnh nhà ở xã hội và xây dựng liên minh chính trị nhằm giảm bớt sự chia rẽ tại Westminster. Tuy nhiên, lời xin lỗi về vấn đề Gaza chỉ tập trung vào sự chậm trễ trong kêu gọi ngừng bắn, không thừa nhận trách nhiệm của Anh trong việc đồng lõa với các hành động gây chết chóc hàng loạt ở Palestine, nơi đã có hơn 73.000 người thiệt mạng.

Lựa chọn James Purnell làm chánh văn phòng cũng gây ra nhiều tranh cãi. Purnell từng là chủ tịch Labour Friends of Israel và trước đó là giám đốc điều hành một công ty vận động hành lang có khách hàng là các nhà sản xuất vũ khí, công nghệ và dầu khí. Việc bổ nhiệm này khiến nhiều người nghi ngờ về sự thay đổi thật sự trong chính sách đối ngoại dưới thời Burnham.

Nhiều ý kiến cho rằng, những động thái được quảng bá là sự thay đổi hay xin lỗi nhằm che giấu sự tiếp nối các chính sách cũ, đồng thời duy trì máy móc hỗ trợ cung cấp vũ khí và sự tán thành trong chính quyền Anh với các hành động của Israel tại Gaza.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.