Sinh viên Thái Lan đầu tiên xin miễn nghĩa vụ quân sự bị kết án tù treo

Vào ngày 20/7/2026, tại tòa án quận Samut Prakan, sinh viên và nhà hoạt động xã hội Netiwit Chtiphatphaisal đã bị kết án sáu tháng tù về tội không tham gia nghĩa vụ quân sự theo đúng quy định của Luật Nghĩa vụ quân sự năm 1954. Tuy nhiên, bản án này được hoãn thi hành trong vòng một năm do đây là lần đầu tiên anh vi phạm pháp luật, do đó, nếu trong thời gian hoãn anh không vi phạm pháp luật, anh sẽ không phải chấp hành án tù.

Việc Netiwit từ chối tham gia nghĩa vụ quân sự được xem là bước đi chưa từng có trong lịch sử Thái Lan khi anh công khai viện lý do "từ chối vì lương tâm" để không tham gia gọi nhập ngũ. Đây là lần đầu tiên một người Thái Lan sử dụng lý do này trong quá trình nghĩa vụ quân sự.

Quá trình xét xử bắt đầu từ tháng 9/2025 với giai đoạn thẩm vấn nhân chứng hoàn thành trong cùng tháng. Thẩm phán đã hoãn đưa ra phán quyết gần một năm để cho phép Netiwit và đội ngũ pháp lý của anh đưa vụ việc lên Tòa án Hiến pháp xem xét tính hợp hiến của luật nghĩa vụ quân sự bắt buộc.

Tòa án Hiến pháp xác định rằng luật gọi nhập ngũ là phù hợp với Hiến pháp hiện hành, tạo tiền đề cho Tòa án quận Samut Prakan tiếp tục phán xử và đưa ra bản án đối với Netiwit.

Netiwit được triệu tập thực hiện nghĩa vụ quân sự tại Samut Prakan vào năm 2024. Vi phạm luật nghĩa vụ quân sự có thể phải chịu án tù lên đến ba năm. Sau khi anh từ chối thi hành nghĩa vụ, phía công tố đã đưa vụ việc ra tòa với hai nhân chứng gồm một sĩ quan quân đội và một cảnh sát.

Phản ứng về bản án, Netiwit bày tỏ qua tin nhắn trên mạng xã hội X rằng thất bại trong một vụ kiện là điều bình thường, đồng thời khuyến khích thế hệ trẻ không nên từ bỏ hy vọng trong các vấn đề xã hội. Anh lấy ví dụ các chiến dịch thay đổi quy định về kiểu tóc học sinh cũng không thành công trong ngày một ngày hai.

Netiwit đã gắn bó với các hoạt động xã hội từ khi bắt đầu học ngành khoa học chính trị tại Đại học Chulalongkorn. Hiện nay, anh tiếp tục theo học cao học ngành nghiên cứu thần học tại Đại học Harvard, Hoa Kỳ, trong năm học mới này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.