Lãnh đạo đối lập Israel chỉ trích thỏa thuận hạt nhân Mỹ-Saudi như thất bại của Netanyahu

Ngày 23/7/2026, Bộ Năng lượng Mỹ công bố đã có một thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự giữa Washington và Riyadh, được ký kết bởi Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright và Bộ trưởng Năng lượng Saudi Arabia - Hoàng tử Abdulaziz bin Salman. Thỏa thuận này, thường được gọi là "123 Agreement", đánh dấu một bước tiến quan trọng trong lĩnh vực hợp tác hạt nhân hòa bình giữa hai nước và đang được gửi lên Quốc hội Mỹ để xem xét theo thủ tục thông thường trước khi có hiệu lực.

Tuy nhiên, ngay sau khi thông tin được công bố, các lãnh đạo đối lập của Israel đã lên tiếng gay gắt phản đối thỏa thuận này, cho rằng đây là thất bại lớn đối với chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu.

Ông Naftali Bennett, cựu Thủ tướng Israel và hiện là lãnh đạo đảng đối lập Together, gọi thỏa thuận này là "một thất bại ngoại giao to lớn" và cho biết chính phủ của ông Netanyahu đã không thông báo hay tham vấn họ trong suốt quá trình đàm phán giữa Mỹ và Saudi Arabia. Bennett nhấn mạnh Israel bị loại trừ vì không phải là một bên tham gia tích cực trong đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Ông Avigdor Lieberman, cựu Bộ trưởng Quốc phòng và lãnh đạo đảng đối lập Yisrael Beiteinu, cũng mô tả thỏa thuận này là "thất bại nghiêm trọng và thảm họa" đối với Netanyahu. Lieberman cảnh báo rằng thỏa thuận sẽ đẩy cả khu vực Trung Đông vào một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân mới. Ông đặc biệt chỉ trích việc cho phép Saudi Arabia làm giàu uranium trên lãnh thổ mình mà không có sự bình thường hóa quan hệ giữa Riyadh và Israel, điều ông coi là một "thất bại chồng chất" của chính phủ Israel.

Tại mạng xã hội, lãnh đạo đối lập Yair Lapid viết "Thỏa thuận chương trình hạt nhân Saudi - Thất bại toàn diện của Netanyahu" trên nền tảng X (trước đây là Twitter).

Israel là đồng minh chính của Mỹ ở Trung Đông và là quốc gia duy nhất trong khu vực được cho là sở hữu vũ khí hạt nhân, mặc dù chưa từng thừa nhận chính thức và các cơ sở hạt nhân của Israel không chịu sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Theo báo Wall Street Journal, thỏa thuận dài hạn kéo dài 30 năm này với Saudi Arabia trị giá hàng tỉ đô la Mỹ và dành quyền trung tâm cho các công ty Mỹ tham gia phát triển chương trình hạt nhân dân sự của Saudi, đồng thời loại trừ các đối thủ nước ngoài. Thỏa thuận bao gồm việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân sử dụng công nghệ của công ty Westinghouse (Mỹ), như lò phản ứng AP1000 có khả năng sản xuất khoảng 1.100 megawatt điện.

Thỏa thuận cũng quy định một nghiên cứu chung Mỹ-Saudi trong 2 năm để đánh giá tính khả thi về thương mại của hoạt động làm giàu uranium trên lãnh thổ Saudi Arabia. Saudi Arabia sẽ cam kết không tìm kiếm đối tác khác trong 10 năm nếu Mỹ phản đối.

Dự kiến, chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ trình thỏa thuận lên Quốc hội trong vài ngày tới. Quốc hội có khoảng 90 ngày làm việc để xem xét và có thể phản đối. Việc chặn thỏa thuận đòi hỏi phải có đa số hai phần ba trong cả hai viện để vượt qua quyền phủ quyết của Tổng thống. Nếu không bị phản đối, thỏa thuận sẽ có hiệu lực chính thức.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.