Nông dân Niger khôi phục hơn 200 triệu cây từ rừng ẩn dưới đất khô cằn

Vào đầu những năm 1980, khi Tony Rinaudo đến Niger, quốc gia Tây Phi này đang đối mặt với tình trạng hạn hán nghiêm trọng, sa mạc hóa và phá rừng lan rộng. Các dự án trồng cây truyền thống thường thất bại do cây con mới trồng khó sinh trưởng vì thời tiết khắc nghiệt, đất nghèo dinh dưỡng và sự chăn thả gia súc.

Trong một chuyến đi thực địa, Rinaudo đã phát hiện những bụi cây nhỏ mà ban đầu ông nghĩ là thực vật hoang dã bình thường, nhưng khi quan sát kỹ lại, đó là các chồi mọc lên từ những gốc cây sống sót dưới lòng đất nhiều năm. Từ đó, ông khởi xướng phương pháp không trồng cây mới mà giữ gìn và tỉa thưa các chồi này để hệ rễ dồn dinh dưỡng phát triển cây thành cây trưởng thành.

Phương pháp FMNR do Rinaudo đề xuất dựa trên nguyên tắc phục hồi và khai thác nguồn rừng tiềm ẩn dưới đất một cách tự nhiên, với chi phí rất thấp vì không cần trồng cây mới hay chăm sóc phức tạp. Nông dân được khuyến khích bảo vệ các chồi khỏe mạnh, cắt bỏ những chồi yếu để thúc đẩy sự phát triển của cây.

Ban đầu, nhiều nông dân do dự bởi họ tin cây cối cạnh tranh nước và chất dinh dưỡng với cây trồng. Tuy nhiên, sau khi Rinaudo chứng minh rằng cây cối trong đất có thể cải thiện năng suất nông nghiệp, nhiều người đã thay đổi quan niệm và tham gia áp dụng FMNR.

Trong khoảng hai thập kỷ qua, hơn 200 triệu cây đã được hồi sinh tự nhiên trên diện tích khoảng 5 triệu hécta đất nông nghiệp tại Niger. Những cây này góp phần che bóng mát, chống xói mòn đất, bảo vệ cây trồng khỏi gió mạnh và cải thiện độ phì nhiêu của đất nhờ lá rụng bổ sung hữu cơ cùng khả năng giữ ẩm tốt hơn.

Kết quả là sản lượng ngũ cốc tăng thêm khoảng 500.000 tấn mỗi năm, đủ cung cấp thực phẩm cho ít nhất 2,5 triệu người. Ngoài ra, nông dân cũng hưởng lợi từ nguồn củi, thức ăn chăn nuôi, quả và thu nhập gia tăng mà không cần đầu tư nhiều cho phân bón hoặc hệ thống tưới tiêu.

FMNR đã trở thành mô hình được nhiều quốc gia châu Phi và châu Á áp dụng rộng rãi, hỗ trợ bởi các tổ chức như World Vision. Tony Rinaudo và các cộng sự đặt mục tiêu tái sinh một tỷ hécta đất suy thoái trên toàn thế giới bằng phương pháp này.

Không chỉ giúp phục hồi rừng, FMNR còn mang lại nhiều lợi ích môi trường như hấp thụ carbon, tăng đa dạng sinh học, giảm suy thoái đất và cải thiện khả năng chống chịu với hạn hán và thời tiết cực đoan. So với các dự án trồng rừng quy mô lớn, FMNR tiết kiệm chi phí và dễ duy trì hơn bởi tận dụng hệ sinh thái tự nhiên có sẵn.

Những đóng góp của Rinaudo đã được ghi nhận qua giải thưởng Right Livelihood, hay còn gọi là giải Nobel thay thế. Thành công tại Niger chứng minh rằng những vùng đất tưởng chừng khô cằn vẫn tiềm ẩn khả năng phục hồi mạnh mẽ khi được hiểu đúng và quản lý phù hợp. Đây là minh chứng sống động cho hướng đi bền vững trong bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.