Chiến tranh Iran thúc đẩy người Philippines chuyển sang năng lượng mặt trời và xe điện

Tại Pasig, Metro Manila, gia đình của trợ lý giáo sư Joben Ilagan tại Đại học Ateneo de Manila đã chuyển sang sử dụng xe điện và tận dụng nguồn điện từ các tấm pin mặt trời lắp đặt trên mái nhà. Họ quyết định đầu tư sau khi chi phí điện tăng cao trong đại dịch Covid-19 và đặc biệt là khi chiến tranh Iran làm giá nhiên liệu tăng vọt, trở thành động lực chính thúc đẩy họ chuyển đổi.

Gia đình ông Ilagan đã mua một chiếc xe điện BYD eMax 7 với giá khoảng 1,4 triệu peso, thấp hơn giá niêm yết, và có thể sạc xe trong giờ ban ngày bằng nguồn điện mặt trời tạo ra từ mái nhà. Nhờ vậy, chi phí vận hành gần như miễn phí, giảm thiểu đáng kể các khoản chi cho nhiên liệu truyền thống.

Theo phân tích từ tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, tổng công suất điện mặt trời lắp đặt trên mái nhà ở Philippines có thể đã tăng gần gấp đôi trong vòng một năm tính đến tháng 4/2026, đạt khoảng 1.300 MW. Trong đó, riêng trong hai tháng đầu năm 2026, Trung Quốc đã xuất khẩu hơn 3.000 MW tấm pin mặt trời sang Philippines, đưa quốc gia này trở thành thị trường xuất khẩu tấm pin lớn thứ hai của Trung Quốc, chỉ sau Hà Lan.

Sự tăng trưởng này phản ánh xu hướng chuyển đổi energetics tại quốc gia châu Á, trước áp lực từ biến động giá nhiên liệu nhập khẩu, trong đó 98% dầu thô được Philippines nhập từ Trung Đông và phần còn lại đến từ Malaysia, Brunei. Giá điện sinh hoạt tháng 5 năm nay cũng tăng 17% so với cùng kỳ năm trước, rút ngắn thời gian hoàn vốn cho hệ thống điện mặt trời tại nhà từ 4 năm xuống còn khoảng 3,1 năm.

Tại tỉnh Cavite, phía nam Manila, sinh viên báo chí Chris Josef de Jesus cùng gia đình cũng đẩy nhanh kế hoạch lắp đặt hệ thống điện mặt trời tại nhà mới xây. Chi phí lắp đặt tự thực hiện là khoảng 575.000 peso, thấp hơn đáng kể so với các đề nghị từ các nhà lắp đặt chuyên nghiệp có giá từ 750.000 đến 1 triệu peso.

Gia đình của de Jesus hy vọng tiết kiệm khoảng 6.400 peso mỗi tháng khi không phải trả hóa đơn điện như trước đây, và có thể thu hồi vốn trong vòng 3-4 năm. Chi phí nhiên liệu tăng cao trong chiến tranh Iran đã khiến nhiều hộ gia đình phải tìm kiếm giải pháp để giảm chi phí sinh hoạt.

Trên thị trường xe cộ, bộ phận xe điện cũng ghi nhận sự tăng trưởng rõ nét. Trong 5 tháng đầu năm 2026, số lượng xe điện bán ra đạt 24.356 chiếc, cao hơn gần gấp đôi so với 10.431 chiếc cùng kỳ năm 2025, theo dữ liệu từ Hiệp hội Các nhà sản xuất Ô tô Philippines và Hiệp hội Các nhà sản xuất Xe tải.

Dù tổng doanh số xe hơi giảm từ 190.429 chiếc xuống còn 167.324 chiếc, tỷ lệ xe điện đã tăng từ 5,5% lên 14,6% thị phần. Tại các đại lý MG và GAC ở Valenzuela, Manila, doanh số xe điện tăng từ 2-5 chiếc mỗi tháng đầu năm lên 24 chiếc tháng 5 và 28 chiếc tháng 6.

Người tiêu dùng đang ngày càng lo ngại chi phí nhiên liệu tăng cao, nhiều người báo cáo rằng chi phí đổ xăng đã tăng gấp đôi, khiến họ cân nhắc chuyển sang xe điện hoặc xe hybrid Trung Quốc có giá thành cạnh tranh hơn so với các thương hiệu Nhật Bản truyền thống.

Chính phủ Philippines đã thực hiện nhiều chính sách ưu đãi nhằm thúc đẩy người dân chuyển sang các phương tiện điện và sử dụng năng lượng tái tạo, bao gồm việc miễn thuế tiêu thụ đặc biệt cho xe điện và loại bỏ các hạn chế xe cộ tại Metro Manila. Thuế nhập khẩu xe bán hybrid cũng được tạm ngưng.

Tuy nhiên, giá mua xe điện hiện vẫn còn cao so với xe sử dụng xăng thông thường, khiến phần lớn người có thu nhập trung bình khó tiếp cận. Việc xây dựng hạ tầng trạm sạc còn hạn chế, đặc biệt ở các vùng ngoại ô và thành phố nhỏ, cũng là rào cản lớn đối với người dùng.

Đối với người sử dụng năng lượng mặt trời, chi phí lưu trữ điện bằng pin còn cao và các thủ tục bán điện dư thừa cho lưới điện phức tạp cũng hạn chế khả năng mở rộng ứng dụng. Các chuyên gia đề xuất chính phủ cần đơn giản hóa quy trình cấp phép và hỗ trợ hạ giá xe điện để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân.

Dù còn nhiều thách thức, chiến tranh Iran đã tạo cú hích mạnh mẽ trong ý thức người Philippines về việc tiết giảm chi phí và sử dụng nguồn năng lượng bền vững. Người dân bắt đầu chấp nhận lắp đặt các bộ sạc xe điện tại nhà và tận dụng nguồn điện mặt trời để giảm thiểu chi phí vận hành.

Theo ông Andre Douglas Tan, chủ đại lý ADOT Motors, người mua trước đây kỳ thị xe điện Trung Quốc nay đã chuyển sang cân nhắc lựa chọn các dòng xe này nhờ giá cả hợp lý và mức tiết kiệm nhiên liệu trong dài hạn.

Ông Joben Ilagan cũng chia sẻ gia đình đã dành nhiều thời gian nghiên cứu về công nghệ và chất lượng các dòng xe điện Trung Quốc trước khi chọn BYD, nhận thấy hệ thống pin và công nghệ ngày càng cạnh tranh so với các hãng xe toàn cầu.

Ông Rico Severino, người sáng lập cộng đồng xe điện Philippines, cho biết sự quan tâm với xe điện đã tăng mạnh kể từ khi xung đột tại Iran bùng phát. Người dùng có thể tiết kiệm chi phí vận hành từ 2 peso/km khi chạy xe điện, so với 5-6 peso/km xe xăng, đặt vấn đề kinh tế lên hàng đầu chứ không chỉ vì môi trường.

Tất cả những nỗ lực này cho thấy một bước chuyển mình rõ nét của Philippines trong hành trình hướng tới năng lượng sạch và bền vững dưới ảnh hưởng sâu rộng của biến động năng lượng toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.