Con đường phục hồi của Venezuela sau động đất kinh hoàng vẫn nhiều khó khăn

Hai trận động đất mạnh với cường độ 7.2 và 7.5 độ Richter xảy ra ở Venezuela vào tháng trước đã khiến thiệt hại nhân mạng và vật chất vô cùng lớn. Theo báo cáo chính thức, hơn 5.000 người đã thiệt mạng, 17.000 người bị thương, trong khi 18.000 người vẫn đang mất nhà cửa. NASA cũng thống kê có trên 58.000 công trình xây dựng bị phá hủy hoặc hư hại. Sau hơn một tháng, các nhóm cứu hộ vẫn đang nỗ lực tìm kiếm người mất tích bất chấp thời gian cứu hộ vàng 72 giờ đã qua.

Kết quả cứu hộ ban đầu được Liên Hợp Quốc công bố ngày 8/7 là 6.462 người được cứu sống. Tuy nhiên hiện nay mục tiêu chính đã chuyển sang tìm kiếm hài cốt người thân để họ được an táng đúng nghĩa. Người dân tại vùng La Guaira bày tỏ nỗi đau mất mát sâu sắc khi liên tục tìm kiếm những người thân đã khuất, nhiều người dần mất hy vọng tìm thấy thi thể còn lại.

Ngân hàng Thế giới đưa ra báo cáo cho thấy thiệt hại vật chất do động đất lên tới gần 20 tỷ USD. Nếu tính đến chi phí tái thiết theo tiêu chuẩn cao hơn nhằm xây dựng lại cơ sở hạ tầng tốt hơn, cũng như chi phí dọn dẹp đống đổ nát, tổng số tiền cần thiết có thể lên tới 50 tỷ USD. Báo cáo trước đó của Liên Hợp Quốc từng ước tính chi phí phục hồi khoảng 37 tỷ USD.

Khả năng phục hồi chậm chạp sẽ ảnh hưởng tới nền kinh tế Venezuela lâu dài. Ngân hàng Thế giới dự báo nếu không có đầu tư công và tư nhân mới, GDP quốc gia có thể chưa trở lại mức trước động đất cho tới năm 2036. Nguồn lao động dự kiến giảm 1% năm nay, trong khi khoảng 1,3 triệu người cần được hỗ trợ nhân đạo trong 6 tháng tới.

Cộng đồng quốc tế đã cam kết hỗ trợ Venezuela sau thảm họa. Mỹ cam kết viện trợ tài chính 300 triệu USD, dù quan hệ Mỹ-Venezuela đang rất căng thẳng sau sự kiện bắt giữ cựu Tổng thống Nicolas Maduro trong một chiến dịch quân sự hồi đầu năm. Chủ tịch lâm thời Delcy Rodriguez cho biết Venezuela đã nhận 346 triệu USD cứu trợ khẩn cấp từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Các tổ chức như Ngân hàng Phát triển Mỹ Latin và Caribe cũng phối hợp để huy động nguồn vốn hỗ trợ phục hồi, bao gồm cả từ khu vực tư nhân. Liên minh châu Âu đóng góp 36,5 triệu USD, Quỹ Phản ứng Khẩn cấp trung ương của Liên Hợp Quốc góp 17 triệu USD, trong khi Đức tặng 9 triệu USD.

Tuy nhiên, ngân sách cho kế hoạch nhân đạo của Liên Hợp Quốc hiện mới đáp ứng khoảng 39% nhu cầu, gây thiếu hụt 566 triệu USD so với yêu cầu 931 triệu USD chỉ riêng năm 2026.

Vai trò của Mỹ trong quá trình tái thiết Venezuela được chú ý đặc biệt, bởi chính quyền ông Donald Trump từng áp dụng các biện pháp trừng phạt nghiêm ngặt lên quốc gia Nam Mỹ. Tình trạng cấm vận được cho là đã góp phần làm xấu đi tình hình kinh tế kéo dài trước thảm họa động đất, cũng như có thể cản trở dòng chảy tài chính và viện trợ.

Chính quyền Trump tuy đã nới lỏng một số biện pháp trừng phạt để tạo điều kiện cho cứu trợ nhân đạo sau động đất, nhưng nhiều nghị sĩ Mỹ kêu gọi tăng cường hỗ trợ và dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho công tác phục hồi. Đại biểu đảng Dân chủ Chuy Garcia lên tiếng thúc giục chính phủ Mỹ thả các tài sản đóng băng để hỗ trợ cứu trợ hiệu quả hơn.

Các tổ chức xã hội dân sự Venezuela cảnh báo rằng các vấn đề vốn có như nghèo đói lan rộng, các lệnh cấm vận kinh tế, kiểm soát thông tin nghiêm ngặt và sự đối nghịch với các nhóm nhân đạo thể hiện một hệ sinh thái khủng hoảng việc tái thiết sẽ không dễ dàng. Các nhà hoạt động kêu gọi đi kèm với phục hồi vật chất cần có cải cách chính trị nhằm xoá bỏ các cơ cấu áp bức nhà nước.

Beatriz Borges, giám đốc Trung tâm Công lý và Hòa bình (Cepaz), phát biểu tại phiên điều trần của Ủy ban Nhân quyền Quốc hội Mỹ rằng thảm họa không tạo ra cuộc khủng hoảng Venezuela mà chỉ lộ ra những vấn đề đã tồn tại lâu nay. Bà cũng nhấn mạnh xã hội dân sự Venezuela là tài sản quan trọng nhất, tạo nền tảng dân chủ dựa trên niềm tin, kiến thức địa phương và sự phối hợp cộng đồng.

Đến nay, dù gần hai tháng đã trôi qua kể từ khi trận động đất xảy ra, quá trình phục hồi vẫn còn rất dài và nhiều thử thách đối với Venezuela. Việc phối hợp giữa chính phủ, cộng đồng quốc tế và xã hội dân sự được xem là yếu tố thiết yếu giúp quốc gia Nam Mỹ vượt qua khủng hoảng và xây dựng tương lai bền vững.