Lễ hội văn hóa ở Pyrenees biến nhà máy thủy điện thành không gian nghệ thuật độc đáo

Thường ngày, nhà máy thủy điện Endesa tại Esterri d’Àneu, thuộc vùng Pallars Sobirà, Tây Ban Nha, bị bao phủ bởi âm thanh của máy móc và hoạt động kỹ thuật liên tục. Tuy nhiên, trong ngày 27/7 tới, không gian công nghiệp này sẽ tạm ngừng vận hành để nhường chỗ cho những chương trình văn hóa đặc biệt. Đây là phần hoạt động nằm trong lễ hội Dansàneu, một sự kiện văn hóa quy mô nhỏ nhưng có tầm ảnh hưởng lớn, diễn ra hàng năm tại Valls d’Àneu.

Chương trình tại nhà máy sẽ bao gồm hội thảo mang tên "1936: nguồn gốc chính trị của sự trung lập và các di sản khác của chế độ Franco" do nhà sử học François Godicheau trình bày. Tiếp đó là diễn xuất đơn mang tựa đề "El gegant del pi" với diễn viên Pau Vinyals thủ vai, khai thác những ký ức gia đình và tác động của chủ nghĩa phát xít đến cuộc sống thường nhật.

Lễ hội Dansàneu được tổ chức từ năm 1992, ban đầu là một trường hè dành riêng cho múa truyền thống. Từ năm 2015, sự kiện được tái cấu trúc thành Festival Văn hóa Pyrenees và từng được trao Giải thưởng Văn hóa Quốc gia năm 2021. Năm nay, lễ hội diễn ra từ 24/7 đến 2/8 tại các thung lũng Valls d’Àneu, tiếp tục phát triển đa dạng các loại hình nghệ thuật như múa, âm nhạc, kịch, văn học, nghệ thuật thị giác, ẩm thực và bảo tồn di sản vật chất lẫn phi vật thể.

Điểm đặc biệt là lễ hội không gói gọn trong một không gian biểu diễn cố định mà lan tỏa khắp các địa điểm độc đáo như nhà thờ Romanesque, quảng trường trung tâm, lâu đài, rừng, vườn nho, các công trình công nghiệp và những bờ hồ. Mỗi chương trình được thiết kế tương thích, tạo nên trải nghiệm nghệ thuật gắn bó chặt chẽ với cảnh quan và văn hóa địa phương.

Trong bối cảnh thiếu vắng các sân khấu truyền thống, Dansàneu từng bước tạo điều kiện để người dân vùng nông thôn được tiếp cận các chương trình nghệ thuật chất lượng mà không phải di chuyển xa. Festival cũng chủ động sản xuất các tác phẩm mới, phối hợp đồng sáng tạo và hỗ trợ các dự án nghệ thuật bắt nguồn hoặc phát triển tại vùng Pyrenees.

Ví dụ, chương trình năm 2026 gồm bốn tác phẩm tự sản xuất và hai liên doanh sản xuất, một số sẽ ra mắt đầu tiên tại lễ hội rồi mới được biểu diễn rộng rãi. Một phần trong số đó là "Sonoma" của công ty múa La Veronal, ra mắt tại quảng trường Isil vào ngày 24/7. Tác phẩm lấy cảm hứng từ phong cách siêu thực và hình ảnh của đạo diễn Luis Buñuel, mang đến một trải nghiệm chuyển động đầy biểu cảm kết hợp cả yếu tố nguyên thủy và âm thanh.

Sau đó, nhà thờ Santa Maria d’Àneu sẽ là nơi công diễn tác phẩm "Les barques volen pel cel", kể câu chuyện về mối quan hệ giữa nhạc sĩ Pau Casals và cậu em trai Enric, thể hiện qua lời thoại của hai diễn viên nơi bài nhạc piano hai mặt đối diện. Tác phẩm này kỷ niệm 150 năm ngày sinh của danh cầm cello Pau Casals và sẽ đến sân khấu lớn Palau de la Música Catalana vào cuối năm.

Trên sân khấu mở trời quảng trường Sorpe, dự án kết hợp giữa nghệ sĩ Clara Peya và nhà văn Pol Guasch sẽ trình bày "Comiat" – một buổi trình diễn thơ và âm nhạc về chủ đề chia tay, ký ức và những dấu ấn nơi chốn đã từng sinh sống. Sự kiện này đánh dấu 30 năm hoạt động của Trung tâm Nghệ thuật và Thiên nhiên Farrera cũng như mối liên kết với lễ hội Dansàneu.

Điểm hẹn cuối cùng của lễ hội sẽ là buổi biểu diễn của ban nhạc Obeses tại hồ chứa Torrassa ngày 2/8. Nhóm mang phong cách rock giao hưởng pha trộn yếu tố ca khúc và opera sẽ đắm chìm khán giả giữa khung cảnh thiên nhiên núi rừng hùng vĩ, tiếp tục khẳng định sự hòa quyện giữa nghệ thuật và thiên nhiên đặc trưng của festival.

Nhà máy thủy điện Endesa không chỉ là biểu tượng của kỹ thuật và công nghiệp mà còn là điểm gặp gỡ cho những cuộc trao đổi về lịch sử và bộ nhớ dân chủ. Việc tạm ngưng máy móc để lắng nghe hội thảo, kịch, âm nhạc tại đây thể hiện sự đa chiều trong vai trò của địa điểm này, khi âm thanh ồn ào chế ngự không gian hàng ngày sẽ được thay thế bằng những lời kể và cảm xúc về lịch sử và con người.

Những hoạt động tại nơi đây gợi nhớ lịch sử địa phương gắn với cuộc Nội chiến Tây Ban Nha và những di sản phức tạp của chính trị thời Franco, đồng thời khơi gợi những câu chuyện cá nhân về sự tác động của quá khứ đến đời sống hiện tại. Sự kiện không chỉ có ý nghĩa về mặt văn hóa mà còn góp phần sâu sắc vào việc bảo tồn và phát huy giá trị địa phương.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.