Hệ lụy sức khỏe từ đám cháy rừng tại Gironde: Hen suyễn, viêm phế quản và bệnh mãn tính

Hơi khói còn chứa các khí độc như carbon monoxide, các hợp chất hữu cơ bay hơi, khí kích thích và các hợp chất hydrocarbon đa vòng thơm – một hỗn hợp độc hại điển hình. Giáo sư Colas Tcherakian, chuyên gia hô hấp tại Bệnh viện Foch, Suresnes, giải thích rằng "những hạt bụi siêu nhỏ này có thể đi sâu vào phổi, tới tận các phế nang, nơi thường nhận oxy, thậm chí có thể xâm nhập vào máu."

Báo cáo vừa được Cơ quan An Toàn Y Tế quốc gia Pháp (Anses) công bố ngày 20/7 cho thấy các ảnh hưởng ban đầu của khói cháy rừng đến sức khỏe chủ yếu liên quan đến hệ hô hấp. Phân tích các nghiên cứu từ Bắc Mỹ, Australia và Brazil, cho thấy các đợt tiếp xúc khói thường liên quan đến tăng các ca nhập viện và cấp cứu do cơn hen suyễn, viêm phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) và nhiễm trùng hô hấp.

Một nghiên cứu đang trong giai đoạn tiền công bố liên quan đến đám cháy Gironde năm 2022 cho thấy một số khác biệt tại Pháp: trong giai đoạn cháy, số cuộc gọi cấp cứu về bệnh hô hấp giảm nhẹ có thể nhờ việc di tản 46.000 người và người dân tuân thủ các biện pháp bảo vệ sức khỏe. Tuy nhiên, số cuộc gọi cấp cứu cho hen suyễn đã tăng rõ rệt sau đợt cháy đối với mọi nhóm tuổi.

Bên cạnh các bệnh hô hấp, khói cháy còn gây kích thích niêm mạc đường thở trên với các triệu chứng đau họng, viêm tai giữa ở trẻ em do khói bụi. Mắt cũng bị ảnh hưởng với các hiện tượng viêm kết mạc. Người dân còn có thể cảm thấy ngứa da, đau đầu, buồn nôn do các chất độc hại trong khói.

Mặc dù chưa có nhiều bằng chứng rõ ràng, các chuyên gia cũng lưu ý khói cháy có thể tác động lên hệ tim mạch, gây tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim hay các bệnh lý tim mạch khác. Ông Matteo Redaelli, điều phối viên báo cáo Anses, nhấn mạnh rằng khi nhiệt độ tăng cao đi kèm với ô nhiễm khói, các nguy cơ đối với sức khỏe càng lớn hơn.

Tại Pháp, khoảng 4 triệu người đang mắc bệnh hen suyễn và 3,5 triệu người bị COPD, bệnh liên quan nhiều đến thuốc lá. Giáo sư Tcherakian cảnh báo những người này rất nhạy cảm với ô nhiễm từ cháy rừng và dễ rơi vào tình trạng bệnh nặng hơn, cần nhập viện và điều chỉnh điều trị.

Các nhóm bệnh mãn tính khác như người tiểu đường, suy giảm miễn dịch, bệnh tim mạch cũng chịu ảnh hưởng lớn. Ngoài ra, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi đều là đối tượng dễ tổn thương. Đặc biệt, các lính cứu hỏa làm nhiệm vụ tiếp xúc trực tiếp với khói độc cũng có nguy cơ sức khỏe đáng kể.

Matteo Redaelli còn cho biết hiện vẫn còn thiếu nhiều dữ liệu về tác động lâu dài của việc tiếp xúc định kỳ nhưng cường độ cao với khói cháy trong nhiều năm. Một số nghiên cứu ở California đang được triển khai để hiểu rõ hơn về vấn đề này.

Báo cáo của Anses cũng cung cấp thông tin quan trọng: ô nhiễm do cháy rừng độc hại hơn nhiều so với ô nhiễm nền bình thường. Năm 2026, diện tích rừng bị cháy đã lên tới ít nhất 50.000 ha, so với trung bình 28.000 ha mỗi năm kể từ 2016, thời điểm ghi nhận sự gia tăng đáng kể các vụ cháy.

Ông Matteo Redaelli cho biết: "Khi mùa cháy rừng dữ dội, lượng phát thải ô nhiễm lên bầu khí quyển rất lớn, khả năng mọi người tiếp xúc với khói cũng cao hơn."

Theo các mô hình khí hậu, từ nay đến năm 2050, do biến đổi khí hậu liên quan đến hoạt động con người, cháy rừng tại Pháp có xu hướng gia tăng về tần suất và diện tích lan rộng từ miền Nam sang miền Bắc. Điều này sẽ làm tăng tác động tiêu cực của khói cháy đối với sức khỏe cộng đồng trong tương lai.

Giáo sư Colas Tcherakian cảnh báo: "Việc các đám cháy liên tiếp xảy ra sẽ là thảm họa y tế với người dân. Môi trường trở nên khó thở và cần thiết phải có giải pháp thích nghi và bảo vệ người dân, như hệ thống lọc khí trong nhà."

Trong giai đoạn cháy, Anses khuyến cáo hạn chế ra ngoài, đóng kín cửa nhà và đeo khẩu trang lọc hiệu quả loại FFP2 khi phải tiếp xúc trực tiếp với khói bụi.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.