Khám phá giác quan đa dạng vượt xa năm giác quan ở động thực vật và con người

Cây mimosa nổi tiếng với khả năng đóng mở lá theo chu kỳ nhất định hàng ngày, ngay cả khi đặt trong môi trường không có ánh sáng như trong tủ kín hoặc phòng tối. Điều này chứng tỏ cây có khả năng nhận biết thời gian qua đồng hồ sinh học nội tại. Tương tự, loài nhện bụi (dust spider) bắt đầu xây lại mạng nhện lúc trời chưa sáng hàng giờ trước bình minh, duy trì nhịp hoạt động đều đặn dù thiếu tín hiệu ánh sáng bên ngoài.

Thí nghiệm nổi tiếng của nhà nghiên cứu Michel Siffre tại Pháp năm 1962 đã chứng minh rằng con người cũng sở hữu khả năng này. Trong một hang động sâu 40m, sống tách biệt hoàn toàn khỏi chu kỳ ngày đêm bên ngoài trong suốt hai tháng mà không dùng đồng hồ, ông vẫn duy trì nhịp sinh hoạt ngủ - thức gần như đều đặn nhờ đồng hồ sinh học bên trong.

Kể từ thời cổ đại, con người biết đến năm giác quan chủ yếu gồm thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác và xúc giác dưới sự hệ thống hóa của Aristotle. Tuy nhiên, các loài vật có nhiều dạng cảm nhận phức tạp hơn. Chẳng hạn, loài tôm mù (peacock mantis shrimp) sở hữu hệ thống mắt phức tạp với khoảng 20 loại tế bào quang thụ thể, giúp nhận biết các dạng ánh sáng mà con người không thể, như tia cực tím hay ánh sáng phân cực.