Núi Olympus của Hy Lạp đề xuất vào Danh sách Di sản Thế giới UNESCO

Núi Olympus là ngọn núi phủ tuyết tráng lệ, cao 2.918 mét (9.573 feet), nổi tiếng trong thần thoại Hy Lạp cổ đại là nơi ở của 12 vị thần Olympian. Đỉnh núi gồ ghề, thường bao phủ sương mù này được coi là ngai vàng của Zeus, vị thần tối cao trong thần thoại Hy Lạp. Ngày nay, người Hy Lạp hiện đại mong muốn bảo tồn và khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và thiên nhiên của ngọn núi bằng cách đưa Olympus vào danh sách Di sản Thế giới của UNESCO.

Đề cử này sẽ được Ủy ban Di sản Thế giới thảo luận và xem xét trong kỳ họp năm nay tổ chức tại Busan, Hàn Quốc từ ngày 23 đến 29/7. Ông Evagelos Geroliolios, thị trưởng thành phố Dion-Olympus thuộc khu vực núi Olympus, cho biết sự gắn bó sâu sắc của người dân địa phương với ngọn núi: "Olympus là cuộc sống của chúng tôi. Nó vừa là nơi chúng tôi lớn lên, cũng là biểu tượng gắn liền với thần thoại, lịch sử, đa dạng sinh học và vẻ đẹp phi thường cùng giá trị văn hóa sâu sắc."

Núi Olympus giữ một vị trí trung tâm trong thần thoại Hy Lạp. Chỗ đây từng là nơi Zeus giành quyền thống trị sau khi lật đổ cha mình, Titan Cronus, kết thúc cuộc chiến kéo dài 10 năm. Đặc biệt, một trong những đỉnh núi thấp hơn của Olympus có một nơi thờ cúng ngoài trời với các hiện vật cổ nhất có niên đại từ thời kỳ Hellenistic (323 TCN - 30 TCN). Đây được cho là nơi mà nhà sử học Plutarch đã mô tả về những cuộc rước lễ dâng vật hy sinh cho Zeus.

Bên cạnh giá trị thần thoại, núi Olympus còn ghi dấu với những di tích tôn giáo kéo dài tới thời kỳ Cơ đốc giáo. Nhà thờ nhỏ nằm trên đỉnh Prophet Elias cao 2.803 mét được xem là nhà thờ tọa lạc ở độ cao lớn nhất trong thế giới Chính thống giáo. Thung lũng Enipeas trên núi có tu viện được thành lập vào năm 1542, cũng như hang động thiêng liêng St. Dionysios được xây dựng trong một hang đá có suối nước nhỏ được tin là nước thánh.

Xuống dốc núi gần biển là môi trường sống đa dạng với nhiều loài thực vật và động vật đặc hữu. Đặc điểm giao thoa giữa giá trị văn hóa, lịch sử, thiên nhiên và hệ sinh thái phong phú là điểm nhấn khiến người dân địa phương kỳ vọng Olympus sẽ được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Thị trưởng Evagelos Geroliolios nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ ngọn núi này như một di sản toàn cầu, không chỉ là của Hy Lạp hay địa phương.

Song song với niềm tự hào văn hóa, việc tham gia danh sách Di sản Thế giới cũng đi kèm những trách nhiệm bảo tồn nghiêm ngặt hơn. Babis Marinidis, chủ tịch Câu lạc bộ Leo núi Litochoro, bày tỏ lo ngại về tác động của lượng khách ngày càng tăng lên hệ sinh thái núi Olympus. Mặc dù khu vực này đã được công nhận là công viên quốc gia và có các quy định nghiêm ngặt, nhiều du khách vẫn phớt lờ các biển báo cấm bơi hoặc cắm trại, đặt ra thách thức bảo vệ môi trường.

Chính quyền địa phương đã cân nhắc việc áp dụng các biện pháp như thu phí vào cửa và đăng ký số lượng khách tham quan nhằm hạn chế sức ép lên hệ sinh thái núi. Marinidis nói trước đây ông phản đối các biện pháp này, nhưng giờ đây sau khi chứng kiến số lượng du khách tăng lên đáng kể, ông ủng hộ việc hạn chế người vào núi để bảo toàn môi trường.

Với sự thu hút của những huyền thoại và vẻ đẹp thiên nhiên, núi Olympus trở thành điểm đến lý tưởng của những nhà leo núi và người đam mê khám phá. Tuy việc lên đỉnh núi không yêu cầu kinh nghiệm leo núi kỹ thuật, thời tiết thay đổi thất thường và địa hình hiểm trở đã khiến nhiều người phải trả giá bằng cả mạng sống. Tháng 7 vừa qua, một người leo núi 64 tuổi đã tử vong sau khi đột ngột ngất xỉu trên đường đi. Trước đó, một thanh niên Tây Ban Nha 25 tuổi cũng được tìm thấy đã qua đời khi cố gắng chinh phục đỉnh núi trong tuyết.

Triantafyllos Giannospyros, một người leo núi 32 tuổi lần đầu tiên lên núi Olympus, nhấn mạnh sự cần thiết của việc thận trọng và tuân thủ các quy tắc an toàn: "Bạn cần cẩn thận nhưng với tổ chức tốt thì không cần phải sợ hãi." Stavroula Vourou, người vận hành khách sạn ở Litochoro, thị trấn cửa ngõ vào núi Olympus, cho biết: "Mọi người đều tỏ lòng tôn kính với ngọn núi này. Tôn trọng núi thì núi cũng sẽ tôn trọng bạn."

Quá trình đề nghị đưa núi Olympus vào Danh sách Di sản Thế giới bắt đầu từ năm 2014 khi Hy Lạp đã đưa địa điểm này vào danh sách dự kiến - bước đầu tiên bắt buộc cho các đề cử UNESCO. Sau đó, hồ sơ đề cử chính thức được soạn thảo và đánh giá bởi các tổ chức tư vấn như Hội đồng Di tích và Di sản Quốc tế (ICOMOS) và Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) trong vòng 14 tháng.

Kết quả đánh giá và khuyến nghị từ các tổ chức này sẽ được trình lên Ủy ban Di sản Thế giới gồm đại diện 21 quốc gia xem xét và bỏ phiếu tại kỳ họp hàng năm. Mặc dù hồ sơ đề cử đã được đưa vào chương trình nghị sự kỳ họp tại Busan, một bản dự thảo cho biết ủy ban có thể trả lại hồ sơ cho Hy Lạp để bổ sung thông tin và làm rõ các chi tiết. Dẫu vậy, người dân địa phương vẫn hy vọng các giá trị văn hóa và thiên nhiên của ngọn núi sẽ giúp nó nhận được sự vinh danh xứng đáng và tăng cường các biện pháp bảo vệ cho khu vực này.

Núi Olympus không chỉ là biểu tượng văn hóa, mà còn là tài sản thiên nhiên quý giá mà người dân Hy Lạp và thế giới đều mong muốn được bảo tồn cho các thế hệ mai sau.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.