Giám đốc điều hành Macquarie sở hữu cổ phần giá trị vượt trội tại Australia

Sắp tới đây, Shemara Wikramanayake sẽ chính thức rời khỏi vị trí giám đốc điều hành Macquarie Group vào tháng 11 sau hơn 40 năm gắn bó với tập đoàn này. Bà sẽ ra đi với khoảng 370 triệu USD giá trị cổ phiếu, cùng với 89 triệu USD khác trong các đơn vị cổ phiếu hoãn lại chưa được chuyển nhượng. Đây được cho là một trong những mức sở hữu cổ phần đáng chú ý nhất trong số các CEO không phải người sáng lập tại Australia.

Khối tài sản này phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của Macquarie cũng như cơ chế trả lương đặc biệt của tập đoàn. Mô hình trả lương dựa trên việc chia sẻ lợi nhuận mà các nhân viên cốt lõi đóng góp đã biến nhiều lãnh đạo cấp cao trở nên giàu có vượt trội.

Dù các mức thưởng và cổ phần khác nhau theo từng trường hợp nên khó để so sánh cụ thể, những con số của Wikramanayake vẫn vượt trội trong bối cảnh các lãnh đạo doanh nghiệp tại Australia. Trong khi những nhà sáng lập như Andrew Forrest (Fortescue) hay Richard White (WiseTech) nắm giữ cổ phần trị giá hàng tỷ USD, các CEO không phải người sáng lập ít khi có những khoản sở hữu lớn như vậy.

Trước đó, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp ra đi với những gói thưởng đáng kể. Ví dụ, Jayne Hrdlicka, nguyên CEO Virgin Airlines, thu về khoảng 50 triệu USD nhờ giữ cổ phiếu công ty khi rời đi vào tháng 6 năm ngoái. Victor Herrero của chuỗi bán lẻ trang sức Lovisa cũng nhận được 39,5 triệu USD lúc từ chức dù công ty không nằm trong top 100 vốn hóa thị trường tại Australia.

Mô hình trả lương đặc biệt tại Macquarie được gọi vui là “nhà máy triệu phú” vì tạo điều kiện cho nhân viên chia sẻ lợi nhuận công ty dưới dạng cổ phiếu, giúp họ tích lũy tài sản đáng kể. Người tiền nhiệm của Wikramanayake, Nicholas Moore, cũng sở hữu cổ phần trị giá 247 triệu USD khi nghỉ hưu năm 2018, và giá trị này hiện còn tăng do cổ phiếu Macquarie tăng mạnh.

Trong bối cảnh luật pháp thay đổi và sự gia tăng quyền hành của cổ đông nhằm hạn chế các khoản tiền trợ cấp quá lớn cho CEO nghỉ việc, tổng số tiền này đã giảm mạnh tại các công ty niêm yết hàng đầu Australia. Theo nghiên cứu của Hội đồng Nhà đầu tư Quỹ hưu trí Australia (ACSI), tổng khoản trả khi kết thúc hợp đồng cho các CEO của ASX100 giảm xuống mức thấp kỷ lục 8,38 triệu USD trong năm 2024, từ mức 83 triệu USD năm 2008, trước khi luật sửa đổi được ban hành.

Việc chi trả có xu hướng tăng trở lại trong tài khóa 2025, chủ yếu do khoản trả 5,88 triệu USD cho CEO Rio Tinto Jakob Stausholm khi ông rời công ty năm ngoái. Những khoản tiền này phần lớn dựa trên cổ phần, với các công ty có thể rút lại một phần nếu cần.

Dù có thể đòi lại khoản tiền trả quá mức cho CEO khi có vi phạm, thực tế việc thu hồi rất khó khăn. Alan Joyce của Qantas nhận 18 triệu USD khi rời công ty vào năm 2023, sau đó bị mất 9 triệu USD do tranh cãi. Anh Shayne Elliott, cựu CEO ANZ, kiện ngân hàng sau khi bị cắt 13,5 triệu USD tiền thưởng nhưng sau đó rút kiện, khiến số tiền thưởng tương lai trị giá khoảng 8 triệu USD trở nên không rõ ràng.

Trường hợp Jean-Sebastien Jacques, cựu CEO Rio Tinto, được coi là ví dụ điển hình. Dù bị cắt thưởng sau bê bối phá hủy di tích văn hóa, ông vẫn duy trì số cổ phần trị giá khoảng 60 triệu USD nhờ quy chế "good leaver", bất chấp uy tín bị suy giảm nghiêm trọng.

Dù bị 25% cổ đông phản đối báo cáo lương thưởng tại đại hội cổ đông năm ngoái, Wikramanayake không bị chỉ trích mạnh mẽ sau khi rời đi. Trong suốt 8 năm dẫn dắt, vốn hóa thị trường Macquarie tăng 149%, và thông báo về việc bà rời công ty được đưa ra ngay sau khi giá cổ phiếu đạt mức kỷ lục 258,41 USD.

Sự nghiệp của Wikramanayake là minh chứng cho thành công của mô hình trả lương dựa trên hiệu quả công việc và cổ phần, nổi bật tại nền tài chính Australia.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.