Giáo dục ở Nigeria đòi hỏi đầu tư lớn và cải cách đồng bộ để nâng cao chất lượng

Giáo dục được xem là nhân tố quyết định cho sự phát triển kinh tế của bất kỳ quốc gia nào. Tuy nhiên, không phải giáo dục chỉ một cách hình thức mà điều quan trọng nhất là nâng cao chất lượng đào tạo. Ở Nigeria, để đạt được điều này, việc đầu tư tài chính lớn và thực hiện các cải cách có trọng điểm là tất yếu. Bộ trưởng Giáo dục Tunji Alausa đã phát biểu nhiều chính sách mới nhưng những phát ngôn này cần được bàn luận sâu và phân tích kỹ lưỡng để xây dựng kế hoạch toàn diện dựa trên nghiên cứu chuyên sâu, thay vì các tuyên bố rời rạc thiếu hệ thống.

Đầu tư vào giáo dục, hay phát triển nguồn nhân lực, không chỉ mang lại lợi ích trước mắt mà còn tạo ra giá trị lâu dài và bền vững cho quốc gia. Hình mẫu điển hình là Trung Quốc, nước đã đặt giáo dục và nông nghiệp làm trọng điểm trong cuộc cách mạng từ những năm 1940. Trung Quốc tập trung nâng cao năng lực sản xuất lương thực để giảm phụ thuộc và tăng cường đào tạo chuyên môn, kỹ thuật nhằm phát triển công nghệ cạnh tranh quốc tế. Họ thậm chí đóng cửa đại học trong gần một thập kỷ để tập trung cải cách và chọn lọc nhân tài đi học nước ngoài rồi về phục vụ đất nước.

Chính phủ Nigeria đã triển khai các khoản vay hỗ trợ giáo dục bậc đại học thông qua quỹ NELFUND, giúp nhiều sinh viên có nguy cơ bỏ học có thể tiếp tục theo đuổi học vấn. Đây được xem là chính sách hiệu quả và cần được quốc hội phê duyệt để trở thành pháp luật lâu dài. Tuy nhiên, nguồn tài trợ cho giáo dục cần bao phủ từ bậc tiểu học đến đại học, song song với việc cải thiện môi trường học tập, xây dựng cơ sở vật chất đạt chuẩn và trả lương xứng đáng cho giáo viên cùng nhân viên trường học.

Việc sử dụng trường học công làm địa điểm bầu cử đã lộ ra mức độ xuống cấp nghiêm trọng ở nhiều trường công lập. Những bức tường bong tróc, trần nhà hư hỏng, bảng đen cũ kỹ phản ánh thực trạng thất vọng trong ngành giáo dục, trong đó có nhiều tài nguyên dư dả nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Thăm các trường trung học công và không ít trường tư cho thấy phòng thí nghiệm trống rỗng, thư viện thiếu thốn, phòng học chật chội khiến học sinh phải đứng để ghi chép; điều này đặt câu hỏi lớn về hiệu quả tiếp thu kiến thức của các em.

Quỹ TETFund đóng góp rất đáng kể cho xây dựng cơ sở vật chất ở các trường đại học công, tạo nên nhiều công trình phục vụ giảng dạy và nghiên cứu. Nếu không có nguồn tài trợ này, nhiều trường sẽ rơi vào cảnh thiếu hụt nghiêm trọng về phòng học, thư viện hay ký túc xá. Tuy nhiên, ngân sách công thường được phân bổ cho chi trả lương và các chi phí định kỳ, mà mức lương hiện tại chưa đủ để tạo động lực giữ chân và thu hút người tài trong các vị trí giáo viên.

Trước đây, nền giáo dục Nigeria từng nổi tiếng với chất lượng cao, giúp các học giả từ các trường công đứng ngang hàng và đóng góp tích cực trên nhiều lĩnh vực khoa học công nghệ, khoa học xã hội và nhân văn trên thế giới. Thế nhưng ngày nay, chất lượng đó đang sa sút do nguồn lực bị phân bổ thiếu hợp lý; một phần ngân sách giáo dục và y tế bị chi dùng cho trả nợ công, du lịch y tế hay các khoản chi tiêu không minh bạch.

Cần thiết phải bàn thảo về việc áp dụng công nghệ trong thi cử, như ưu tiên bài thi trên máy tính (CBT) thay vì bài luận truyền thống ở các kỳ thi trung học phổ thông. Đồng thời, việc xem xét thay đổi hệ thống giáo dục từ mô hình 6-3-3-4 sang 12 năm học cơ bản cũng đang được đặt ra, kèm theo nhu cầu nâng cấp chương trình giảng dạy phù hợp cho từng cấp học.

Khung giáo dục 6-3-3-4 từng được thiết kế nhằm tạo ra nhóm học sinh có kỹ năng nghề cơ bản sau trung học cơ sở, phân theo nhóm ngành khoa học tự nhiên, thương mại và kỹ thuật khi lên lớp 10. Tuy nhiên, thực tế triển khai không hiệu quả do thiếu giáo viên kỹ thuật và thiết bị cần thiết, nhiều thiết bị kỹ thuật bị bỏ hoang hoặc bị mất cắp. Tình trạng này vẫn tồn tại, đặc biệt trong giáo dục kỹ thuật và đào tạo nghề, ngay cả ở bậc đại học và các trường cao đẳng kỹ thuật trên toàn quốc.

Trong khi sinh viên và giảng viên ngành xã hội và quản lý có thể dựa vào nguồn thông tin trực tuyến để nghiên cứu, các ngành khoa học, y học, công nghệ kỹ thuật cần có thiết bị hiện đại làm nền tảng nghiên cứu. Vì vậy, đề xuất cần cải cách toàn diện ngành giáo dục thông qua các hội thảo, diễn đàn nghiên cứu chuyên sâu nhằm đưa ra các giải pháp thực tiễn, phù hợp với nhu cầu phát triển hiện nay.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.