New World Screwworm và những băn khoăn về an toàn thực phẩm
New World screwworm, một loại ký sinh trùng ăn thịt từng được tiêu diệt hoàn toàn tại Mỹ từ những năm 1960, nay đã quay trở lại gây ra những lo ngại mới về tác động của nó đối với nguồn thực phẩm quốc gia. Dù vậy, các chuyên gia về bệnh truyền nhiễm khẳng định ký sinh trùng này chỉ ảnh hưởng đến động vật sống mà không phải là mầm bệnh truyền qua thực phẩm.
Tiến sĩ Aaron Glatt, trưởng khoa bệnh truyền nhiễm tại Bệnh viện Mount Sinai South Nassau, chia sẻ với Fox News Digital rằng: "Nguồn cung thực phẩm tại Mỹ không bị ảnh hưởng bởi New World screwworm, vì đây là vấn đề về động vật, không phải tác nhân gây bệnh truyền qua thực phẩm". Ông còn nhấn mạnh rằng ký sinh trùng này không khiến thịt, sữa hay rau quả bị nhiễm bẩn. Ký sinh trùng sẽ chết trong quá trình giết mổ và chế biến thịt cũng như khi nấu chín.
Lịch sử và diễn biến tái xuất của screwworm tại Mỹ
Ban đầu có nguồn gốc từ Nam Mỹ và Caribe, screwworm đã di chuyển lên phía bắc qua Trung Mỹ và Mexico sau đợt bùng phát tại Panama và Costa Rica năm 2023. Tháng 6 năm nay, giới chức y tế xác nhận trường hợp đầu tiên của screwworm tại Mỹ kể từ khi bị loại trừ vào những năm 1960, đó là một chú bê ba tuần tuổi ở huyện Zavala, bang Texas. Tính đến thời điểm hiện tại, đã có 33 trường hợp nhiễm ký sinh trùng này được báo cáo ở các loài như bò, dê và chó ở Texas và New Mexico, theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA).
Các biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm soát hiện nay
Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ cho biết hệ thống kiểm tra an toàn thực phẩm tại Mỹ vô cùng nghiêm ngặt, từ khâu trước khi giết mổ cho đến sau khi giết mổ nhằm đảm bảo thịt từ động vật bệnh tật không lọt vào chuỗi cung ứng. Nếu phát hiện triệu chứng bệnh trên động vật tại nhà máy giết mổ, số thịt này sẽ được cách ly và đánh dấu "US Suspect" để tiến hành kiểm tra bổ sung từ bác sĩ thú y cũng như được loại bỏ phù hợp.
Nếu nhiễm trùng được phát hiện trước khi động vật đến nhà máy, bác sĩ thú y sẽ điều trị và vệ sinh vết thương để ngăn chặn tình trạng lây lan. Các con vật nhiễm screwworm sẽ bị cách ly cho đến khi vết thương khỏi hoàn toàn, bảo vệ chuỗi thực phẩm khỏi nguy cơ nhiễm bệnh.
Cách thức lây truyền screwworm và ảnh hưởng đối với con người
Screwworm vốn là một loại ruồi có kích thước tương đương ruồi nhà. Loài này thường lây bệnh cho động vật máu nóng bao gồm gia súc, động vật hoang dã và vật nuôi, rất hiếm trường hợp lây sang người. Vòng đời bắt đầu khi ruồi cái đẻ trứng tại các vết thương, kể cả vết thương nhỏ như côn trùng cắn. Một con ruồi cái có thể đẻ đến 3.000 trứng trong khoảng thời gian từ 10 đến 30 ngày.
Trứng nở thành ấu trùng dạng giòi và xâm nhập sâu vào vết thương để hút máu, gây hại cơ thể vật chủ. Sau khoảng một tuần, giòi rơi xuống đất và phát triển thành ruồi trưởng thành. Ruồi cái chỉ giao phối một lần trong đời, và kỹ thuật Sử dụng ruồi đực vô sinh (Sterile Insect Technique) đang được áp dụng để kiểm soát và giảm số lượng screwworm.
Đăng ký bản tin QMVN
Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Bộ Nông nghiệp khẳng định screwworm chỉ lây khi ruồi cái đẻ trứng trong vết thương, không lây qua thịt, gia cầm hay các sản phẩm sữa. Bác sĩ Bobbi Pritt thuộc Mayo Clinic cũng xác nhận: "Con người không lây screwworm cho nhau, và không bị nhiễm do ăn thịt".
Chiến dịch ngăn chặn screwworm lan rộng và đầu tư tương lai
Cục Bảo vệ Thực phẩm và An toàn Thực phẩm Mỹ (USDA) đang sử dụng các phương pháp kỹ thuật cao nhằm kiềm chế sự lan rộng của screwworm tại Mỹ. Trong đó, việc phóng thích ruồi đực vô sinh để giao phối với ruồi cái nhằm ngăn sinh sản là biện pháp từng giúp loại bỏ loài ký sinh trùng này vào những năm 1960.
USDA đã thông báo kế hoạch đầu tư 21 triệu USD để nâng cấp nhà máy sản xuất ruồi vô sinh ở miền Nam Mexico dự kiến hoạt động từ mùa hè 2026, đồng thời đầu tư thêm 750 triệu USD xây dựng cơ sở sản xuất mới tại Sân bay Moore, Edinburg, Texas, dự kiến hoàn thành vào tháng 11 năm 2027.
Triệu chứng, điều trị và cách phòng chống khi nhiễm screwworm
Dù rất hiếm, nếu con người bị nhiễm screwworm, các dấu hiệu cần lưu ý bao gồm vết thương lâu lành, đau, sưng, cảm giác có vật cựa quậy trong vết thương hoặc thấy giòi bay ra từ đó. Việc tự ý lấy giòi ra có thể khiến bệnh nặng hơn nếu không được xử lý đúng cách, CDC khuyến cáo.
Để phòng tránh, CDC tư vấn người dân nên che phủ vết thương hở, mặc quần áo dài, đội mũ và đi tất, sử dụng thuốc chống côn trùng được EPA chứng nhận và các sản phẩm chứa permethrin bảo vệ quần áo. Ngoài ra, cần tránh ngủ ngoài trời hoặc chỉ ngủ trong lều có màn chống ruồi, cũng như ngủ trong nhà có cửa và cửa sổ được đóng kín hoặc lắp mạng chắn.
Trong trường hợp phát hiện giòi, cần thu gom chúng trong hộp kín có cồn để tiêu diệt và đưa đi xử lý đúng cách, đồng thời liên hệ cơ sở y tế để được hỗ trợ y tế kịp thời.
Những điều rút ra từ bài viết
- New World screwworm là ký sinh trùng ảnh hưởng tới động vật, không phải nguyên nhân gây bệnh qua thực phẩm.
- Screwworm được phát hiện trở lại ở Mỹ sau nhiều thập kỷ, với hơn 30 ca nhiễm động vật tại Texas và New Mexico.
- Hệ thống kiểm tra an toàn thực phẩm của Mỹ ngăn chặn thịt từ động vật bệnh không vào chuỗi cung ứng.
- Phương pháp phóng thích ruồi đực vô sinh giúp hạn chế sự sinh sản của screwworm hiệu quả.
- Các biện pháp phòng tránh cá nhân bao gồm che phủ vết thương và dùng thuốc chống côn trùng EPA-đăng ký.
- Ký sinh trùng không lây qua đường ăn uống hay tiếp xúc người với người.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
