Mỹ hỗ trợ Saudi-Arabia phát triển chương trình hạt nhân dân sự gây lo ngại đua vũ khí ở Trung Đông

Giữa lúc cuộc chiến tranh với Iran vẫn đang diễn ra căng thẳng, chính quyền của Tổng thống Donald Trump vừa công bố kế hoạch hỗ trợ Saudi-Arabia xây dựng chương trình hạt nhân dân sự. Điều này nhằm giúp Riyadh phát triển năng lượng hạt nhân cho mục đích hòa bình, nhưng cũng đồng thời làm dấy lên nhiều cảnh báo về nguy cơ một cuộc đua hạt nhân mới tại Trung Đông.

Theo thông tin từ truyền thông Mỹ, hai bên đã ký kết một thỏa thuận trị giá hàng tỷ USD. Dù nội dung chi tiết chưa được chính thức công bố, song có khả năng thỏa thuận sẽ tạo điều kiện cho việc làm giàu uranium tại Saudi-Arabia, một nước Sunni đang cạnh tranh quyền lực khu vực với Iran, quốc gia có nền tảng Shia mạnh.

Việc ngăn chặn sử dụng chương trình hạt nhân cho mục đích quân sự đòi hỏi phải có sự giám sát chặt chẽ của các thanh sát viên quốc tế. Tuy nhiên, thỏa thuận hiện tại chưa rõ mức độ cho phép các thanh sát viên được tiếp cận các cơ sở hạt nhân của Saudi-Arabia. Theo báo New York Times, chính quyền Trump đã phải thỏa hiệp vài điều kiện cho phép một số khu vực có thể hạn chế quyền truy cập của thanh sát viên.

Điều này làm dấy lên những lo ngại lớn về khả năng Saudi-Arabia có thể phát triển chương trình hạt nhân theo chiều hướng quân sự mà không bị kiểm soát hiệu quả. Henry Sokolski, Giám đốc Trung tâm Giáo dục Chính sách Không phổ biến vũ khí hạt nhân Mỹ, nhận định việc kỳ vọng thỏa thuận này mang lại kết quả tích cực là phi thực tế, thậm chí là ảo tưởng.