Nga ban hành luật mới gây khó khăn cho người Nga sống lưu vong

Ngày 20/9, Duma Quốc gia Nga đã thông qua một đạo luật mới nhằm áp đặt các biện pháp nghiêm khắc đối với người Nga đang sinh sống ở nước ngoài, đặc biệt những người bị coi là "kẻ thù nhân dân" hoặc bị cáo buộc phản quốc. Chủ tịch Duma Vyacheslav Volodin đã gọi họ là "rác rưởi", "tên đểu cáng" và "kẻ phản bội tổ quốc", đồng thời đe dọa rằng những người trốn tránh ở nước ngoài sẽ không tránh khỏi sự trừng phạt.

Luật này đề ra một loạt biện pháp với người Nga lưu vong nếu họ tham gia các tổ chức bị chính phủ Nga xem là không mong muốn, ủng hộ các biện pháp trừng phạt chống lại Moscow, lên tiếng phản đối việc Nga sáp nhập các vùng lãnh thổ Ukraine, hoặc không thực hiện đầy đủ các yêu cầu dành cho "đại diện nước ngoài" như cung cấp chi tiết thu nhập và chi tiêu cá nhân cho nhà chức trách.

Khi luật này có hiệu lực sau khi được Hội đồng Liên bang thông qua và Tổng thống Vladimir Putin ký, Bộ Tư pháp Nga sẽ lập danh sách những người Nga ở nước ngoài được coi là "kẻ thù nhân dân" do tòa án Nga kết án nhưng chưa thi hành án, bao gồm cả án phạt tiền và tù giam. Tài khoản ngân hàng của những người này sẽ bị đóng băng, họ sẽ không được phép truy cập ngân hàng trực tuyến thuộc các ngân hàng Nga, không được quyền bán nhà cửa, xe cộ hay ký kết giao dịch thông qua công chứng viên, cũng như các hợp đồng đại diện theo ủy quyền đều bị cấm.

Thêm vào đó, các dịch vụ nhà nước có thể tiếp cận từ nước ngoài cũng sẽ bị hạn chế, khiến họ gần như không thể quản lý tài sản hoặc chăm sóc người thân còn ở Nga.

Trước đó, kể từ tháng 7 năm ngoái, chính quyền Nga đã cho phép cơ quan chống tài trợ khủng bố và hoạt động cực đoan phong tỏa tài khoản ngân hàng mà không cần khởi tố hay thông qua tòa án, nhằm kiểm soát tài sản của các cá nhân bị nghi ngờ. Gần đây, nhiều tài khoản của người Nga sống lưu vong ngành văn hóa cũng bị đóng băng có thể dựa trên luật này.

Từ ngày 1/9, luật mới cho phép tịch thu tài sản của người Nga lưu vong khi họ bị công tố cáo buộc vi phạm pháp luật bảo vệ lợi ích quốc gia. Mức tài sản bị đóng băng có thể vượt quá giá trị tiền phạt yêu cầu, chính sách này hỗ trợ việc đảm bảo thu tiền phạt trong tương lai.

Điểm đặc biệt của luật là việc hạn chế cung cấp dịch vụ nhà nước từ xa, được các luật sư Nga đánh giá như việc tước bỏ quyền công dân trên thực tế đối với người Nga sống ngoài nước.

Luật cũng ngăn chặn việc cấp hộ chiếu mới tại các cơ quan lãnh sự cho những người Nga đang lưu vong khi hộ chiếu cũ hết hạn. Việc này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống sinh hoạt của họ ở nước sở tại. Ví dụ, tại Đức, nhiều loại giấy tờ như giấy khai sinh, kết hôn, ly dị hay các văn bản công chứng cần được xác nhận tính hợp pháp thông qua thủ tục Apostille hoặc hợp pháp hóa lãnh sự, bắt buộc phải có sự hợp tác của các cơ quan Nga hoặc đại sứ quán Nga.

Hơn nữa, việc không có hộ chiếu hợp lệ có thể ảnh hưởng đến tình trạng cư trú, bởi Luật cư trú Đức yêu cầu người nước ngoài phải có hộ chiếu còn thời hạn. Vi phạm quy định này có thể dẫn đến việc không gia hạn hoặc thu hồi giấy phép cư trú, thậm chí bị trục xuất. Luật cũng cho phép Cơ quan Di cư và Tị nạn Đức cấp miễn trừ tạm thời hoặc giấy tờ thay thế cho những người không thể làm hộ chiếu tại nước Nga trên cơ sở một số điều kiện nhất định.

Chính quyền Nga từ lâu được cho là áp dụng các luật đàn áp một cách không đồng đều và mang tính chọn lọc ngẫu nhiên. Do đó, hiện chưa thể xác định số lượng người Nga sống lưu vong sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi luật, nhưng về lý thuyết, bất kỳ công dân Nga nào ở nước ngoài từng lên tiếng chỉ trích chính quyền hoặc chiến tranh ở Ukraine, hay liên quan đến các tổ chức bị đánh giá là "không mong muốn" hoặc "cực đoan" đều có nguy cơ bị luật tác động.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.