Phần lớn vụ tràn nước thải ở Anh trong 2 năm qua có thể là vi phạm pháp luật

Theo một phân tích mới dựa trên tài liệu tòa án bí mật, trên 80% các vụ tràn nước thải raw (thô) vào hệ thống sông ngòi, hồ và biển ở Anh trong hai năm qua có thể đã vi phạm luật quốc gia. Luật Anh quy định rằng nước thải thô chỉ được phép xả ra trong tình huống trời mưa lớn và bất thường - còn gọi là "điều kiện thời tiết nặng". Tuy nhiên, quy định này chưa từng được xác định rõ ràng trong các hướng dẫn chính thức cho đến khi một nhà hoạt động môi trường tiếp cận được thông tin trong hồ sơ tòa án.

Giáo sư Peter Hammond, người nghiên cứu về các vụ tràn nước thải và có các báo cáo được trích dẫn trong Quốc hội cùng các cơ quan quản lý như Ofwat, đã phân tích dữ liệu tràn nước thải từ hơn 350 điểm xả trên toàn Anh. Kết quả cho thấy khoảng 86% thời gian tràn diễn ra khi thời tiết không phải là "mưa lớn", tức là trong phạm vi thời tiết bình thường. Nếu áp dụng chính xác luật hiện hành, tức là trừ đi các trường hợp mưa vượt ngưỡng "bình thường" thì các vụ xả đó có khả năng vi phạm pháp luật.

Hệ thống thoát nước tại Anh hiện nay thường dùng chung mạng lưới đường ống dẫn nước mưa và nước sinh hoạt. Khi trời mưa, nhất là mưa nhẹ hoặc vừa, nếu hệ thống không đủ công suất dự phòng, các trạm xử lý nước thải có thể bị quá tải dẫn đến việc xả thải ra môi trường tự nhiên để tránh tắc nghẽn. Điều này khiến một lượng lớn nước thải chưa qua xử lý được thải ra các dòng sông, hồ và biển, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng nguồn nước và hệ sinh thái.

Vấn đề này đã thu hút sự chú ý ngày càng tăng của công chúng và các nhà hoạt động môi trường trong những năm gần đây, đặt ra một câu hỏi lớn về hiệu quả cũng như tính minh bạch trong quản lý và giám sát của các công ty cấp nước và Cơ quan Môi trường (Environment Agency - EA) Anh.

Thông tin về mức giới hạn lượng mưa để cho phép xả thải đã được tiết lộ từ hồ sơ tòa án vụ kiện Công ty Southern Water về việc xả nước thải trái phép năm 2021. Theo đó, "mưa lớn" được định nghĩa cụ thể cho từng khu vực, nhưng điều đó không làm thay đổi đáng kể kết quả phân tích của Giáo sư Hammond khi ông tính toán vùng miền.

Cơ quan Môi trường Anh (EA) cho rằng định nghĩa "mưa lớn" mà Giáo sư Hammond sử dụng chỉ áp dụng cho các điểm xả của Southern Water, và các khu vực khác có ngưỡng mưa khác nhau. EA cũng khẳng định họ đang làm việc để hạn chế các vụ xả nước thải nhưng từ chối xác nhận rằng các vụ xả chỉ được phép xảy ra trong "tình huống ngoại lệ" theo luật định.

Trước đó năm 2024, Văn phòng Bảo vệ Môi trường (OEP) đã lên tiếng chỉ trích EA khi cho rằng cơ quan này không thi hành đúng luật, cho phép các công ty cấp nước xả thải trong điều kiện thời tiết bình thường thay vì chỉ trong các sự kiện thời tiết bất thường như luật quy định. EA sau đó đã ban hành hướng dẫn mới nhằm nhấn mạnh tràn nước thải chỉ được phép trong điều kiện thời tiết không bình thường, nhưng cách thức thực thi vẫn còn nhiều hạn chế.

Đại diện Water UK, tổ chức đại diện cho các công ty cấp nước Anh, cho biết các vụ xả thải chỉ được phép trong "tình huống ngoại lệ" hoặc khi ngăn cản việc này tốn chi phí quá cao. Họ cũng cam kết sẽ nỗ lực nhằm chấm dứt toàn bộ các vụ xả thải bất hợp pháp trong tương lai gần.

Các đường ống thoát nước ưu tiên dẫn nước mưa và nước thải chung khiến các giờ mưa bình thường cũng có thể dẫn tới quá tải, làm xuất hiện các vụ tràn mà luật hiện hành chưa thể kiểm soát triệt để. Vụ kiện Southern Water và sự xuất hiện tài liệu tòa án đã làm sáng tỏ thực trạng này, song vẫn còn nhiều thách thức về quy định pháp lý và thực thi để bảo vệ môi trường nước.

Sự việc thu hút sự chú ý rộng rãi tại Anh bởi nó liên quan trực tiếp đến chất lượng nguồn nước, sức khỏe cộng đồng và các hệ sinh thái ven sông hồ. Việc xác định rõ giới hạn hành vi xả thải hợp pháp và nâng cao giám sát được coi là bước đi cần thiết để đảm bảo các công ty cấp nước hoạt động nghiêm túc, không gây ô nhiễm môi trường.

Hiện tại, các cơ quan chức năng vẫn chưa công bố chi tiết về các biện pháp xử lý các trường hợp vi phạm, do nhiều vụ việc đang trong quá trình pháp lý. Trong khi đó, các nhà hoạt động môi trường tiếp tục kêu gọi giới chức tăng cường kiểm tra và lập pháp để bảo vệ nguồn nước tự nhiên của đất nước.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.