AfD định hủy bỏ truyền hình công ở Đức nếu giành quyền chính phủ tại Sachsen-Anhalt

Ulrich Siegmund, ứng cử viên hàng đầu của đảng AfD tại bang Sachsen-Anhalt, tố cáo công chúng đang chịu đựng sự thông tin sai lệch liên tục, tuy nhiên nguyên nhân không phải do các thế lực nước ngoài như Nga hay Trung Quốc, mà là từ truyền hình công ở Đức. Ông nhấn mạnh người dân phải đóng phí truyền hình như một nghĩa vụ bắt buộc và việc này cần phải chấm dứt nếu AfD nắm quyền.

Nếu AfD giành được đa số tuyệt đối trong cuộc bầu cử ngày 6/9, Siegmund dự kiến đây sẽ là nhiệm vụ đầu tiên trong cương vị Thủ hiến của ông: chấm dứt hợp đồng truyền hình nhà nước và dùng mọi biện pháp pháp lý để "giải thoát người dân khỏi khoản phí bắt buộc và sự thông tin sai lệch" từ truyền thông công. Trước đó vào cuối năm ngoái, ông từng phát biểu kêu gọi dừng lại "ảnh hưởng lệch lạc và mang tính thao túng từ truyền thông công".

Đây không phải là lần đầu tiên AfD công khai phản đối truyền hình và radio công cộng được tài trợ bằng phí bắt buộc tại Đức, mà họ coi đây là "đài phát thanh của nhà nước" với khuynh hướng nghiêng về bên cánh tả. Thuật ngữ "Lügenpresse" (báo chí dối trá) được đảng này sử dụng để phản ánh thái độ bất mãn và chỉ trích sự thiếu khách quan của truyền hình công, họ cho rằng nó thiên lệch theo phe chính trị cánh tả.

Trong chương trình nghị sự năm 2016, AfD đã kêu gọi bãi bỏ việc tài trợ bắt buộc cho truyền hình công. Dù vẫn sử dụng các kênh truyền hình và phát thanh công cộng, đảng này vẫn đòi hỏi cần phải có một cuộc cải tổ triệt để trên toàn hệ thống.

AfD mong muốn thay thế hệ thống hiện tại gồm ARD, ZDF và Deutschlandfunk bằng một mô hình truyền hình cơ bản nhỏ hơn gọi là "Grundfunk". Theo đó, "Grundfunk" sẽ tập trung cung cấp các nội dung liên quan tới tin tức, giáo dục và bảo vệ người tiêu dùng, với vai trò báo cáo tin tức mà không phân tích hay bình luận sâu sắc.

Bên cạnh đó, truyền hình và radio địa phương vẫn được duy trì như hiện tại, nhưng các chương trình giải trí và phát sóng các sự kiện thể thao lớn sẽ do các đài tư nhân đảm nhận. "Grundfunk" sẽ miễn phí và được tài trợ bằng thuế hoặc doanh thu quảng cáo. Trong chương trình cơ bản, AfD cũng đề cập tới "bộ phát thanh của công dân" (Bürgerrundfunk), dựa trên cơ sở người dùng tự nguyện chi trả.

Tại bang Thüringen, Björn Höcke, lãnh đạo AfD, đã từng tuyên bố sẽ hủy bỏ hợp đồng truyền hình nhà nước và cắt giảm ngân sách truyền hình công đến 90%. Tuy nhiên, khi đó AfD chưa có khả năng thành lập chính phủ đa số. Ở Sachsen-Anhalt, tỉ lệ ủng hộ AfD hiện trên 40%, cho phép họ hy vọng về một chính phủ đơn độc sau bầu cử.

Thủ tục chấm dứt hợp đồng truyền hình nhà nước không phức tạp như các vụ việc khác như tổ chức trục xuất hàng loạt người nước ngoài đang bị trục xuất, minh chứng qua số liệu ở Kreis Sonneberg, nơi có lãnh đạo AfD nhưng mức độ trục xuất vẫn thấp. Ngoài ra, nếu liên minh Sahra Wagenknecht (BSW) vào được nghị viện Sachsen-Anhalt, họ có thể sẽ hỗ trợ AfD, vì BSW cũng từng phản đối việc cải tổ truyền hình công năm ngoái cùng với AfD ở bang Sachsen và Brandenburg.

Mặc dù một chính phủ bang có thể đơn phương chấm dứt hợp đồng truyền hình nhà nước, cơ quan lập pháp của bang Sachsen-Anhalt đã thông qua quy định mới nhằm ngăn việc Thủ hiến đơn phương hành động, nhưng nếu AfD chiếm đa số tuyệt đối cũng có thể bỏ qua quy định này.

Tuy nhiên, các rào cản hiến pháp vẫn rất lớn. Các bang phải đảm bảo truyền hình công phục vụ nhu cầu toàn quốc, và việc một bang tự ý rút khỏi hợp đồng này không được phép theo nguyên tắc “trách nhiệm liên bang” đã được Tòa án Hiến pháp Liên bang Đức đề ra. AfD lập luận rằng Hiến pháp quy định truyền hình công tuy nhiên không đưa ra chi tiết về cách thức thực hiện hay hình thức tổ chức.

Các hợp đồng như hợp đồng MDR (chịu trách nhiệm bởi các bang Sachsen-Anhalt, Thüringen và Sachsen) không thể bị hủy trước cuối năm và phải có thời gian chờ hai năm, tức là sớm nhất đến 2029 mới có tác động rõ rệt. Để giải thể MDR, ít nhất hai bang trong ba bang phải đồng ý. Việc liệu "Grundfunk" có phù hợp với các yêu cầu về tính khách quan và đa dạng ngôn luận theo Hiến pháp hay không cần quyết định bằng luật cụ thể. Tòa án Hiến pháp nhấn mạnh tính độc lập và sự đa dạng trong truyền thông, đồng thời yêu cầu chương trình phải bao gồm cả giải trí, không chỉ thuần thông tin.

Cũng còn nhiều nghi vấn về việc liệu có thể hủy bỏ việc đóng phí truyền hình trong một bang riêng biệt hay không, vì quy định đóng phí này áp dụng trên toàn quốc, mức phí hiện tại là 18,36 euro mỗi tháng và được Tòa án Hiến pháp quy định. Nhiệm vụ đầu tiên của chính phủ AfD nếu thành lập chắc chắn sẽ gây ra nhiều tranh cãi pháp lý và có thể không thành công.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.