Lý do các nhà đầu tư trái phiếu đẩy lãi suất vay tiêu dùng lên cao

Bên cạnh vai trò quyết định của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong việc điều chỉnh chính sách lãi suất quốc gia, các nhà đầu tư trái phiếu cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành chi phí vay mượn của người tiêu dùng Mỹ. Đặc biệt, nhiều loại khoản vay tiêu dùng như vay thế chấp nhà và vay mua ô tô thường liên kết trực tiếp với lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm, khiến lãi suất vay những khoản này biến động theo xu hướng lợi suất trái phiếu.

Trong những tháng gần đây, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm đã liên tục tăng, đạt khoảng 4,7% vào ngày đóng cửa thị trường gần nhất, mức cao nhất kể từ tháng 1/2025. Đồng thời, lãi suất cho các khoản vay thế chấp cố định kỳ hạn 30 năm cũng được ghi nhận ở mức 6,6%, mức cao nhất từ tháng 8/2025 trở lại đây, theo dữ liệu hàng tuần của Freddie Mac. Lãi suất vay thế chấp kỳ hạn 15 năm cũng tăng lên mức khoảng 6%, cao nhất kể từ tháng 6/2025.

Không chỉ tăng do tác động từ thị trường trái phiếu, chi phí vay của người tiêu dùng Mỹ còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố kinh tế khác như biến động giá dầu và chính sách thuế nhập khẩu mới. Giá xăng trung bình một gallon đã vượt mốc 4 USD, giữa lúc căng thẳng leo thang trong cuộc xung đột tại Iran, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA). Thêm vào đó, chính quyền Trump vừa áp đặt hàng loạt mức thuế quan mới đối với nhiều quốc gia, làm tăng chi phí hàng nhập khẩu, qua đó tác động tiêu cực đến giá cả hàng hóa tiêu dùng và chi phí sản xuất.

Lạm phát ở Mỹ cũng đã duy trì ở mức trên mục tiêu của các nhà hoạch định chính sách trong hơn năm năm qua. Bên cạnh đó, mức hoàn thuế thu nhập cá nhân cao vào mùa thuế năm nay không còn nhiều để cung cấp đệm tài chính cho người tiêu dùng như các năm trước. Thomas Ryan, nhà kinh tế ở Capital Economics, nhận định sự gia tăng lợi suất trái phiếu kho bạc như hiện nay chỉ là một gánh nặng mới thêm vào chi phí sinh hoạt đang tăng cao, khiến khả năng chi trả của hộ gia đình càng khó khăn hơn.

Mặc dù Fed thiết lập tỷ lệ lãi suất tham chiếu liên bang (federal funds rate), ảnh hưởng trực tiếp đến các loại lãi suất ngắn hạn như tín dụng thẻ và các khoản vay có lãi suất thay đổi, thì thị trường trái phiếu lại có ảnh hưởng lớn hơn đến lợi suất trái phiếu kho bạc dài hạn, bao gồm trái phiếu kỳ hạn 10 năm. Các nhà đầu tư quyết định hướng đi của lợi suất dựa trên kỳ vọng về lạm phát tương lai và chính sách lãi suất của Fed.

Chẳng hạn, nếu nhà đầu tư dự đoán lạm phát sẽ tăng, họ yêu cầu lợi suất cao hơn trên các trái phiếu dài hạn để bù trừ rủi ro mất giá do lạm phát làm giảm giá trị thực của lợi tức trong tương lai. Theo Thomas Ryan, chính các nhà đầu tư đang phản ánh quan điểm của họ về thực tế kinh tế khi định giá lợi suất trái phiếu, điều này tạo ra những tác động đáng kể đến mức lãi suất mà người tiêu dùng phải chịu khi vay vốn.

Nhiều yếu tố đang làm tăng sự lo ngại của nhà đầu tư về lạm phát, như giá dầu đã tăng mạnh trong tháng 7 do tình hình căng thẳng ở Trung Đông. Giá dầu cao kéo dài có thể tác động dây chuyền lên toàn bộ nền kinh tế Mỹ, ảnh hưởng đến giá vé hàng không, chi phí vận chuyển cũng như giá hàng hóa tiêu dùng. Chad NeSmith, giám đốc đầu tư tại Tobias Financial Advisors, cho biết.

Người tiêu dùng sẽ cảm nhận rõ nhất tác động của lợi suất trái phiếu tăng qua các khoản vay thế chấp, đặc biệt trong bối cảnh giá vay mua nhà hiện cao gấp đôi so với thời kỳ đại dịch Covid-19, và có thể tiếp tục tăng vượt mức 7%. Điều này tạo ra hiện tượng "khóa chặt" trên thị trường bất động sản – những người vay mua nhà bị giữ lại do không thể tìm được mức lãi suất phù hợp hoặc chuyển sang mua nhà mới.

Ngoài ra, các khoản vay mua ô tô cũng bị ảnh hưởng, khi người tiêu dùng không thể tìm được lãi suất vay phù hợp có thể phải hoãn kế hoạch mua sắm, làm giảm tốc độ tiêu dùng chung. Chad NeSmith lưu ý rằng với chi phí vay tăng lên, người tiêu dùng buộc phải hạn chế vay mượn, từ đó ảnh hưởng tới tổng cầu của nền kinh tế.

Lợi suất trái phiếu tăng cao không chỉ là chỉ báo về kỳ vọng lạm phát mà còn là áp lực trực tiếp lên chi phí vay, ảnh hưởng sâu rộng tới khả năng chi tiêu và đầu tư của người dân Mỹ, đặt ra thách thức lớn cho cả thị trường tài chính và kinh tế trong năm 2026.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.