Luật mới về quyền lợi shipper khiến giá dịch vụ đặt đồ ăn tăng cao tại Đài Loan

Từ ngày 21/7, Đài Loan sẽ chính thức áp dụng Luật Bảo vệ quyền lợi shipper và quản lý nền tảng giao đồ ăn (ngoại gọi tắt là Luật giao đồ ăn), với nhiều quy định bắt buộc các nền tảng như Uber Eats, Foodpanda phải thực hiện. Luật buộc các nền tảng chịu thêm trách nhiệm trong việc dừng hợp đồng hoặc đình chỉ shipper phải minh bạch lý do, có cơ chế khiếu nại và phải chứng minh được các quyết định này. Đồng thời, các nền tảng phải mua bảo hiểm tập thể cho shipper, bao gồm bảo hiểm tai nạn cá nhân và trách nhiệm, cũng như chi trả bảo hiểm nghề nghiệp.

Một thay đổi trọng tâm khác là cơ chế tính tiền dịch vụ giao hàng sẽ được chuyển từ theo quãng đường sang theo thời gian làm việc của shipper. Mức chi tối thiểu được quy định là ít nhất 1,25 lần lương tối thiểu giờ, và ít nhất mỗi đơn hàng phải có thù lao tối thiểu 45 Đài tệ, bất kể khoảng cách xa gần ra sao.

Việc thay đổi cách tính lương shipper từ quãng đường sang thời gian khiến chi phí hoạt động của các nền tảng tăng vọt. Uber Eats đã gửi thông báo điều chỉnh tỷ lệ chi phí dịch vụ tới các nhà hàng đối tác, dự kiến tăng thêm khoảng 2,5 điểm phần trăm sau khi luật có hiệu lực. Với đơn hàng 500 Đài tệ, các nhà hàng sẽ phải trả thêm khoảng 12,5 Đài tệ cho nền tảng.

Bên cạnh đó, dịch vụ đăng ký thành viên Uber One cũng sẽ lần đầu tiên tăng giá sau hơn 3 năm hoạt động, mức tăng lên đến 66%. Foodpanda chưa tăng giá ngay nhưng cũng đánh giá chi phí mỗi đơn hàng sẽ tăng từ 30% đến 50% khi luật áp dụng.

Các nhà hàng đã quen với việc điều chỉnh giá để bù đắp phần hoa hồng của nền tảng. Một chủ nhà hàng chia sẻ quan điểm "tôi không thể kiểm soát chi phí mà nền tảng tăng lên, chỉ có thể điều chỉnh giá sao cho khách hàng vẫn thấy giá trị sản phẩm". Do đó, sự tăng giá sẽ được chuyển giao tới người tiêu dùng cuối cùng, khiến dịch vụ giao đồ ăn trở thành một mặt hàng "hạng sang", chỉ phù hợp với những người có khả năng chi trả cao hơn.

Việc áp dụng luật được xem là bước tiến để bảo vệ quyền lợi cho shipper vốn thuộc nhóm lao động tự do, không được hưởng bảo hiểm hay quyền lợi lao động căn bản theo luật lao động. Luật cũng hướng đến an toàn khi thay đổi hình thức trả lương, từ quãng đường sang thời gian, nhằm giảm áp lực đi nhanh gây nguy hiểm giao thông cho shipper.

Tuy nhiên, thay đổi này có thể kéo dài thời gian giao hàng, khiến khách hàng mất nhiều thời gian chờ hơn dù số tiền bỏ ra nhiều hơn. Hệ quả này đã từng diễn ra ở Seattle (Mỹ), khi luật tương tự giúp tăng thù lao shipper hơn 130% mỗi đơn nhưng khiến tổng đơn hàng giảm hơn 20%, do khách hàng giảm nhu cầu chi tiêu cao hơn.

Tại Đài Loan, Ủy ban Cạnh tranh đã nghiên cứu dự đoán nếu hai nền tảng lớn tăng giá dịch vụ 5%, thì 34% khách hàng có thể ngừng dùng dịch vụ, làm mất khoảng 1,45 tỷ đơn hàng và hao hụt thị trường 460 tỷ Đài tệ mỗi năm.

Trong hơn một thập kỷ qua, các nền tảng giao đồ ăn đã phát triển nhanh nhờ chi phí thấp và các chính sách trợ giá. Người tiêu dùng Đài Loan đã quen với phí vận chuyển thấp, thời gian giao nhanh, thậm chí có thể đặt đồ từ quán ăn nhỏ như cửa hàng tiện lợi hay quán ăn sáng gần nhà.

Nhưng thị trường hiện giờ thay đổi khi các nhà đầu tư đặt lợi nhuận lên hàng đầu, khắc phục các chi phí lao động là điều thiết yếu. Luật mới thể hiện lựa chọn xã hội công nhận và đảm bảo quyền lợi của đối tượng shipper, đồng nghĩa với việc người tiêu dùng phải chấp nhận giá cả dịch vụ tăng lên, đổi lại là sự phát triển bền vững hơn của ngành.

Tiện lợi không bao giờ miễn phí, mà trước đây chỉ là do có người chịu lỗ thay chúng ta. Giờ đây, xã hội phải tự trả giá đó.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.