EU gia hạn bảo hộ tạm thời cho người Ukraine kèm điều kiện tuân thủ nghĩa vụ quân sự

EU gia hạn bảo hộ tạm thời dành cho người Ukraine đến năm 2028

Vào ngày 14/7, các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu đã thống nhất kéo dài chương trình bảo hộ tạm thời cho người Ukraine chạy trốn cuộc xung đột do Nga phát động, đến ngày 4/3/2028, nhằm thể hiện sự ủng hộ lâu dài đối với quốc gia bị xâm lược. Đại diện các nước nhấn mạnh sự cần thiết phải tiếp tục hỗ trợ Ukraine ‘‘cho đến khi hoàn cảnh cho phép’’ và ghi nhận quyền tự vệ hợp pháp của Kyiv trước cuộc chiến toàn diện của Nga.

Quy định mới về nghĩa vụ quân sự đối với người đủ điều kiện bảo hộ

Khác với các trường hợp đang hưởng lợi từ chương trình, hơn 4 triệu người Ukraine hiện có trong EU sẽ không bị ảnh hưởng bởi các điều chỉnh mới. Theo đó, những người mới nộp đơn xin bảo hộ tạm thời sẽ cần chứng minh họ đã thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định của Ukraine. Việc này có thể bao gồm các giấy tờ như hộ chiếu có dấu xuất cảnh hợp lệ của Ukraine hoặc giấy tờ xác nhận miễn trừ hay hoàn thành nghĩa vụ quân sự được cấp bằng văn bản hay điện tử.

Bộ trưởng Tư pháp Ireland Jim O’Callaghan, nước đang giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, khẳng định việc gia hạn sẽ tạo ra sự ổn định cần thiết cho người dân Ukraine đang tìm kiếm nơi an toàn trong liên minh, đồng thời tôn trọng quyền hợp pháp bảo vệ quốc gia của Ukraine.

Chính sách bảo hộ tạm thời và lộ trình chuyển đổi cư trú

Cơ chế bảo hộ tạm thời của EU được kích hoạt từ tháng 3/2022, ngay sau khi Nga mở chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine, nhằm cấp quyền cư trú, làm việc, hỗ trợ nhà ở, chăm sóc sức khỏe, và giáo dục cho trẻ em tị nạn Ukraine tại tất cả các quốc gia thành viên EU. Thống kê đến ngày 31/5/2026 cho thấy có khoảng 4,38 triệu người được hưởng chế độ này trên toàn khối.

Dự kiến trong vài tuần tới, Hội đồng châu Âu sẽ chính thức phê chuẩn việc gia hạn và quy định bổ sung. Sau khi được công bố trên Công báo chính thức của EU, quyết định này sẽ có hiệu lực. EU đồng thời chuẩn bị kế hoạch từng bước chấm dứt bảo hộ tạm thời khi điều kiện ở Ukraine cải thiện, khuyến khích giúp người dân chuyển đổi sang giấy phép cư trú dài hạn dựa trên công việc, học tập hoặc mối quan hệ gia đình, đồng thời hỗ trợ việc trở về và tái hòa nhập an toàn.

Chuyển đổi chính sách đáp ứng yêu cầu của Ukraine

Theo báo cáo từ tờ Rzeczpospolita của Ba Lan, Liên minh châu Âu đang triển khai sửa đổi lớn nhất từ trước đến nay đối với Chỉ thị Bảo hộ Tạm thời dành cho người Ukraine. Phương án mới yêu cầu người xin bảo hộ cung cấp giấy chứng nhận chính thức từ phía Ukraine xác nhận họ không bị gọi nhập ngũ, áp dụng cho cả nam và nữ, có hiệu lực từ tháng 3/2027 khi chương trình bảo hộ hiện tại hết hạn.

Động thái này xuất phát từ đề nghị của chính quyền Kyiv vào đầu tháng 6, nhằm cải thiện việc thực thi chính sách huy động quân sự. Trước đó, các nhà chức trách Ukraine từng vận động các quốc gia châu Âu hỗ trợ ngăn chặn tình trạng nam giới trong độ tuổi quân sự rời nước bất hợp pháp, tuy nhiên chưa nhận được nhiều sự hưởng ứng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.