Andrew Neil: 150 ngày chiến tranh Iran, Trump đối mặt bế tắc và sức khỏe suy giảm

Chiến dịch quân sự do Tổng thống Donald Trump phối hợp với Israel phát động nhằm vào Iran đã kéo dài 150 ngày kể từ ngày 27/2, khi lệnh tiến hành Operation Epic Fury được ban ra. Ban đầu, chính quyền Trump kỳ vọng sẽ nhanh chóng hạ bệ chế độ Tehran, kiềm chế khả năng phát triển hạt nhân và phá hủy kho tên lửa cùng máy bay không người lái của Iran trong vài tuần. Tuy nhiên, đến nay những mục tiêu này vẫn chưa thành hiện thực.

Iran dù bị tổn thương về quân sự nhưng vẫn duy trì sức mạnh đủ để tấn công các căn cứ Mỹ và đồng minh trong khu vực bằng tên lửa và máy bay không người lái. Khả năng phát triển vũ khí hạt nhân của Tehran bị hạn chế nhưng chưa bị triệt tiêu hoàn toàn. Đồng thời, không có tiến triển đáng kể nào trong đàm phán ngừng bắn hay buộc Iran từ bỏ tham vọng hạt nhân, nguyên nhân chính của cuộc chiến.

Điều khiến tình hình thêm phức tạp là tranh chấp về quyền kiểm soát Eo biển Hormuz – điểm nghẽn quan trọng trong chuỗi cung ứng dầu khí toàn cầu. Iran hiện đang nắm quyền kiểm soát quan trọng tại khu vực này, khiến nhiều nỗ lực hòa bình bị bế tắc, đồng thời gián tiếp đẩy giá dầu thô và các sản phẩm lọc dầu như xăng dầu, diesel, nhiên liệu máy bay tăng mạnh trên thị trường thế giới.

Tình trạng gần như ngừng vận chuyển qua Eo biển Hormuz từ giữa tháng 7 đã khiến giá dầu Brent vượt ngưỡng 100 USD một thùng và có xu hướng tiếp tục tăng. Các yếu tố hỗ trợ là đường ống dẫn dầu thay thế và dự trữ dầu chiến lược của các nước lớn như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản đã gần cạn kiệt. Tình hình càng thêm căng thẳng khi các vụ tấn công vào tàu chở dầu ở Biển Đỏ, do lực lượng Houthi ở Yemen thực hiện, tiếp tục, đe dọa tuyến đường thay thế dầu sang cảng Yanbu của Saudi Arabia.

Các nguồn tin thân cận từ Washington cho biết tình trạng sức khỏe thể chất và tinh thần của Tổng thống Donald Trump đang xấu đi rõ rệt, khiến các cố vấn lo lắng nhưng chưa thể khắc phục. Ông thường xuyên bày tỏ sự tức giận đặc biệt nhắm vào giới lãnh đạo Iran, gọi họ bằng những từ ngữ nặng nề trong các cuộc họp gần đây tại Phòng Bầu dục.

Những người trong nội bộ nhận định ông đang ở trong trạng thái "revenge mode" (chế độ trả thù) khi đối mặt với thất bại chiến lược. Tuyên bố về khả năng thực hiện “đòn tấn công lớn” được Trump đưa ra đã làm dấy lên lo ngại tại Washington, thế nhưng các trợ lý thân cận đều không rõ ông có ý định cụ thể ra sao.

Các báo cáo tình báo gần đây nhận định rằng các đòn không kích liên tiếp mà Mỹ cùng Israel thực hiện trong thời gian dài không đủ sức khiến Iran phải chịu khuất phục hay quay trở lại bàn đàm phán hòa bình. Bản báo cáo còn cảnh báo nguy cơ một cuộc chiến kéo dài không hồi kết, giống như "vũng lầy" trong chiến tranh Việt Nam từng khiến rất nhiều người Mỹ bất mãn.

Thêm vào đó, các hình ảnh vệ tinh cho thấy Iran đang nhanh chóng phục hồi các cơ sở tên lửa và máy bay không người lái bị phá hủy, với khả năng tái thiết vượt dự đoán của Israel và Mỹ. Nhiều cơ sở chiến thuật đã được sửa chữa, bao gồm cầu cảng và các tuyến cung ứng quan trọng từ phía bắc được nối lại.

Trước áp lực này, các quan chức Mỹ cân nhắc khả năng tiến hành một cuộc xâm nhập trên bộ vào các khu vực ven Eo biển Hormuz như vùng bờ bắc vịnh, hoặc đảo Kharg – cảng xuất khẩu dầu chính của Iran. Tuy nhiên, việc mở rộng quy mô chiến tranh trên bộ bị xem là đau đầu do địa hình phức tạp, lực lượng phòng ngự đông đảo lên tới 190.000 người và nguy cơ rơi vào cuộc chiến du kích kéo dài.

Chiến tranh Iran ngày càng mất đi sự ủng hộ từ công chúng Mỹ với tỷ lệ tín nhiệm về việc xử lý cuộc chiến của Trump dưới 40%. Đặc biệt, trong số cử tri Đảng Dân chủ tỷ lệ phản đối lên đến 84%, và hơn 50% cử tri độc lập cũng không ủng hộ. So với các cuộc chiến trước, đây là mức độ không đồng thuận cao nhất kể từ khi Mỹ bắt đầu khảo sát dư luận về chiến tranh.

Giá xăng dầu tăng cao ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và ngân sách của người dân, khiến tình hình kinh tế thêm phần ảm đạm với tỷ lệ ủng hộ tổng thể dành cho Trump trong lĩnh vực kinh tế chỉ còn dưới 30%. Điều này đặt ra những thách thức lớn cho ông trước các kỳ bầu cử Quốc hội Mỹ sắp tới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.