Đại khủng hoảng bộ nhớ và tác động của AI khiến giá công nghệ tăng cao

Thị trường công nghệ đang chứng kiến sự gia tăng đáng kể giá thành của các thiết bị điện tử tiêu dùng như máy tính xách tay, điện thoại di động và máy chơi game. Các thương hiệu nổi tiếng như Apple hay Samsung đã điều chỉnh mức giá của MacBook, iPad, Galaxy smartphone và dự kiến cả iPhone tăng cao hơn so với trước đây. Ví dụ, MacBook phiên bản cơ bản đã tăng tới 100 USD so với khi ra mắt mới đây, còn iPad rẻ nhất cũng đắt hơn khoảng 30%. Sự tăng giá này diễn ra trong bối cảnh các nhà phân tích dự báo thị trường smartphone chính có thể giảm tới 14,8% vào năm 2026, mức giảm lớn nhất từ trước đến nay.

Nguyên nhân chủ yếu đằng sau xu hướng tăng giá này xuất phát từ cuộc khủng hoảng về bộ nhớ máy tính, hay còn gọi là RAM, thành phần quan trọng trong hoạt động của smartphone, máy tính, tivi, máy chơi game và nhiều thiết bị hiện đại khác. Giá một số loại chip bộ nhớ đã tăng gấp ba đến bốn lần trong quý gần đây. Nguyên do là các công ty phát triển AI sinh tạo đang tiêu thụ lượng bộ nhớ khổng lồ để phát triển và vận hành các mô hình trí tuệ nhân tạo quy mô lớn, khiến nguồn cung không đáp ứng đủ cầu. Carl Pei, nhà sáng lập công ty Nothing, từng nhận định: “Kỷ nguyên của silicon giá rẻ đã chấm dứt”.

AI sinh tạo, đặc biệt là các mô hình ngôn ngữ lớn, đòi hỏi lượng dữ liệu và bộ nhớ cực lớn để đào tạo và vận hành. Những mô hình này đào tạo dựa trên hàng triệu cuốn sách, bài nghiên cứu và nhiều tài liệu khác để cải thiện khả năng hoạt động. Vì thế, các công ty xây dựng các trung tâm dữ liệu với lượng bộ nhớ cần tăng lên gấp tám lần so với hiện tại để đáp ứng nhu cầu ngày càng mở rộng. Song, việc này khiến cho việc mở rộng quy mô trở nên rất tốn kém và kém hiệu quả.

Giới chuyên gia trong ngành nhận xét việc xây dựng các hệ thống AI này mắc phải một “thảm họa kỹ thuật”. Các thuật toán không thể mở rộng hiệu quả theo quy mô người dùng và khối lượng dữ liệu. Ngược lại, khi số lượng người dùng tăng lên, chi phí để phục vụ mỗi người dùng mới lại càng tăng mạnh. Đây là nghịch lý khi so với các mô hình kinh doanh công nghệ truyền thống, thường có khả năng mở qui mô chi phí giảm dần khi người dùng tăng.

Cuộc khủng hoảng bộ nhớ không chỉ giới hạn trong lĩnh vực AI mà còn gây áp lực lên toàn ngành thiết bị điện tử tiêu dùng. Các công ty lớn như Apple từng chiếm ưu thế trong đàm phán, có thể thương lượng mức giá tốt cho linh kiện bộ nhớ do là khách hàng lớn và quan trọng. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các "hyperscaler" – những tập đoàn công nghệ quy mô siêu lớn chuyên cung cấp dịch vụ đám mây và AI – đã thay đổi cuộc chơi. Họ sẵn sàng chi trả giá cao cho bộ nhớ với số lượng lớn, làm cho các nhà sản xuất ưu tiên cung cấp cho họ trước và nâng giá thành sản xuất lên cao hơn cho các nhà sản xuất thiết bị điện tử truyền thống.

Kết quả là, người dùng cuối phải gánh chịu mức giá cao hơn khi mua điện thoại, máy tính, máy chơi game hoặc các thiết bị thông minh khác. Câu chuyện này đang mở ra một kỷ nguyên mới với chi phí công nghệ tăng lên thay vì giảm, ảnh hưởng đến cách thức mọi người tiếp cận và sử dụng công nghệ hàng ngày.

Giá thành tăng cao do nhu cầu vật liệu bán dẫn và bộ nhớ lớn từ AI mở rộng cũng phủ bóng lên lĩnh vực giáo dục, y tế và nhiều ngành công nghiệp khác sử dụng thiết bị công nghệ cao. Việc giá bộ nhớ tăng là một yếu tố chính cản trở sự phát triển và phổ cập các thiết bị thông minh trong trường học và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe hiện đại.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.